Ykdysadyýet

Aşgabat, 21-nji oktýabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady topluma gözegçilik edýän orunbasary G.Müşşikowyň, maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarowyň hem-de Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýewiň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.

Onuň dowamynda ýurdumyzyň halk hojalyk toplumyny mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen möhüm wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasynyň taýýarlanylyşy hakyndaky hasabatlar diňlenildi.

Ilki bilen, maliýe we ykdysadyýet ministri M.Serdarow geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasynda göz öňünde tutulan ýerli býujetleriň görkezijileri hakynda hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, 2021-nji ýyl üçin hususyýetçiligi, kiçi we orta telekeçiligi goldamak, ýurdumyzda önüm öndürilişiniň möçberini artdyrmak, içerki bazarlarda azyk bolçulygyny üpjün etmek boýunça zerur çäreler göz öňünde tutuldy.

Şol bir wagtyň özünde döwlet eýeçiligindäki desgalary we kärhanalary hususylaşdyrmak, paýdarlar jemgyýetlerini döretmek, ýurdumyzyň ykdysadyýetinde hususy pudagyň paýyny ýokarlandyrmak işleri dowam etdiriler. Salgyt ulgamyny kämilleşdirmek, döwlet we milli maksatnamalaryň çäklerinde göz öňünde tutulan meýilnamalary ýerine ýetirmek üçin maliýeleşdirmegiň goşmaça çeşmelerini gözlemek geljegi uly ugurlaryň hatarynda görkezildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, geljek ýylda maýa goýum serişdelerini çekmek maksady bilen, daşary ýurtlaryň maliýe düzümleri bilen gatnaşyklary giňeltmek boýunça işler dowam etdiriler.

Ministr häzirki döwürde alnyp barylýan işler barada hasabat bermek bilen, sanly ulgama geçmek boýunça toplumlaýyn çäreleriň amala aşyrylýandygyny habar berdi. Şeýlelikde, sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna laýyklykda işlenip taýýarlanylan elektron resminama dolanyşygy we «Elektron salgyt» ulgamlary girizildi. Gymmatly kagyzlar bazaryny ösdürmek, kärhanalaryň arasyndaky özara hasaplaşyklary düzgünleşdirmek boýunça anyk işler amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň Mejlisi bilen bilelikde ykdysadyýetiň pudaklarynyň işini düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny kämilleşdirmek işleri alnyp barylýar.

Häzirki wagtda maliýe-ykdysady durnuklylygy üpjün etmek, önümçilik kuwwatlyklaryny doly herekete girizmek, zerur bolmadyk çykdajylary azaltmak, innowasion usulda kärhanalaryň düşewüntliligini ýokarlandyrmak maksady bilen toplumlaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, maliýe-ykdysady pudakda düýpli özgertmeleriň geçirilmegine, halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň mundan beýläk-de durnukly we deňeçer ösüşine gönükdirilen wezipeleriň gyşarnyksyz we çalt ýerine ýetirilmegi üçin anyk işleriň amala aşyrylmalydygyna ünsi çekdi.

Degişli düzümler bilen bilelikde telekeçiligi yzygiderli ösdürmek, içerki bazarlary özümizde öndürilen ýokary hilli harytlar bilen üpjün etmek, eksport önümleriniň mukdaryny artdyrmak we hususy telekeçiligiň ornuny pugtalandyrmak maksady bilen, utgaşykly işleriň alnyp barylmagy wajypdyr.

Ýakyn geljek üçin bellenilen meýilnamalaryň üstünlikli ýerine ýetirilmegi milli ykdysadyýetimiziň sazlaşykly ösüşini, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen söwda dolanyşygynyň artmagyny üpjün eder diýip, milli Liderimiz belledi we bu babatda ministre birnäçe görkezmeleri berdi.

Soňra Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýew ýolbaşçylyk edýän düzümlerinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňde goýan we ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda kesgitlenen wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen durmuşa geçirilýän anyk işler barada hasabat berdi. Geljek ýylda daşary söwda dolanyşygynyň garaşylýan görkezijileri baradaky maglumatlar hasabatyň özenini düzdi.

Döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygyna laýyklykda, halk hojalygy toplumynyň pudaklarynyň karz serişdelerine bolan zerurlyklaryny kanagatlandyrmak maksady bilen, karz edaralaryň hususy we çekilen serişdeleriniň, şol sanda daşary ýurt banklaryndan we maliýe guramalaryndan alnan karz serişdeleriň gönükdirilmegi göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen birlikde, hyzmat ediji karz edaralary tarapyndan pudaklara goýberilýän karz serişdeleriň doly we maksada laýyk ulanylyşyna berk gözegçilik ediler.

Milli Liderimiziň goldaw bermeginde döredilýän giň mümkinçiliklere laýyklykda, ykdysadyýetde pul toplumyny hakyky zerurlyga görä düzgünleşdirmek göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen birlikde, milli bank ulgamynyň işinde halkara tejribäniň häzirki zaman gurallaryny giňden ulanmak meýilleşdirilýär. Hususan-da, dürli görnüşli nagt däl hasaplaşyk amallaryny we hyzmatlaryny ornaşdyrmak göz öňünde tutulýar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa häzirki döwürde ýurdumyzyň karz edaralarynda öňdebaryjy tehnologiýalar yzygiderli esasda, işjeň ulanylýar we işgärleriň hünär derejesi ýokarlandyrylýar diýlip hasabat berildi. Durmuşa geçirilýän çäreler nagt däl hasaplaşyklar arkaly ulanmak üçin müşderilere elýeterli mümkinçilikleri üpjün edýär hem-de bank ulgamyna bolan ynamyň ýokarlanmagyny şertlendirýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda amala aşyrylýan ykdysady strategiýanyň netijesinde daşary ýurtly maýadarlar hem-de karz berijiler üçin goraglylygy we degişli kepillikleri üpjün edýän şertler döredildi.

Munuň özi türkmen bazarynyň özüne çekijiligini artdyrýar hem-de dünýäniň işewür toparlarynyň Diýarymyzda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler taslamalarynyň ýerine ýetirilmegine bolan gyzyklanmalaryny ýokarlandyrýar. Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň öňdebaryjy banklary we maýadar kompaniýalary bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmak boýunça işler dowam etdiriler.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, banklaryň öňünde durýan we uly geljegi bolan wezipelere ünsi çekdi. Uzak aralykdan ýola goýulýan bank hyzmatlarynyň täzeçil görnüşlerini giňden ornaşdyrmagyň hasabyna, karz edaralarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmek möhüm ugur hökmünde kesgitlenildi. Milli Liderimiz öňdebaryjy tejribäni düýpli öwrenmek maksady bilen, abraýly halkara maliýe guramalary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek boýunça tabşyryklary berdi.

Aýratyn-da, ýurdumyzda ýokary hünärli, köp ugurdan bilimli işgärleri taýýarlamak meselelerine hemmetaraplaýyn esasda çemeleşilmegine möhüm üns berildi. Olar Türkmenistanyň ykdysadyýetini ösüşiň hil taýdan täze derejesine çykarmalydyrlar.

Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Merkezi bankyň başlygyna ykdysadyýetimiziň esasy pudaklaryny ösdürmek üçin gönükdirilýän karz serişdeleriniň öz wagtynda gaýtarylmagy bilen baglanyşykly meseleleri berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.

Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa wise-premýer G.Müşşikow milli Liderimiziň 2021-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň, ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň esasy ugurlarynyň hem-de Türkmenistanyň maýa goýum maksatnamasynyň taslamalaryny işläp taýýarlamak boýunça beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi barada hasabat berdi.

Bu resminamalar ykdysady strategiýadan, şeýle hem Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyndan ugur alnyp taýýarlanyldy. Dünýäniň hojalyk gatnaşyklary ulgamyndaky ýagdaý nazara alnyp, pudaklaryň Prezident Maksatnamasynda 2021-nji ýyl üçin göz öňünde tutulan käbir ösüş görkezijileri olaryň hakyky mümkinçiliklerine we emele gelmegine garaşylýan hasaplamalara laýyklykda kesgitlenildi.

Geljek ýyl üçin Döwlet býujetiniň taslamasyna laýyklykda, ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň hereket edýän nyrhlardaky möçberi 174,7 milliard manat we ösüş depgini deňeşdirme nyrhlarynda 6,2 göterim derejede göz öňünde tutulýar.

Dünýä bazarynda çig nebitiň bahasynyň üýtgäp durýandygyny nazara alyp, geljek ýyl üçin nebitgaz toplumynyň görkezijileri we býujeti düzülende, nebitiň ortaça bahasyndan ugur alyndy. Ähli ministrliklerden we pudak edaralaryndan gelip gowşan maglumatlar seljerilip, ýurdumyzyň 2021-nji ýyl üçin Döwlet býujetiniň girdejileriniň we çykdajylarynyň möçberleri jemlenildi.

Wise-premýer Döwlet býujetiniň meýilleşdirilen görkezijileriniň ugurlary barada milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa jikme-jik hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, maliýe serişdeleriniň köp bölegi durmuş ulgamynyň, hususan-da, bilim, saglygy goraýyş, medeniýet, döwlet durmuş üpjünçiligi, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygy we umumy häsiýetdäki döwlet hyzmatlar ugurlaryna gönükdiriler.

Hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda, 2021-nji ýylda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberlerini 10 göterim ýokarlandyrmak meýilleşdirildi.

Maýa goýum serişdeleriniň kesgitlenen möçberlerini geljek ýylda önümçilik we durmuş-medeni maksatly binalaryň hem-de desgalaryň gurluşyklary üçin gönükdirmek göz öňünde tutulýar.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu ugurda ýerine ýetirilmeli işleriň esasy ugurlaryna ünsi çekdi.

Ýurdumyzyň ykdysady we uzak möhletleýin bähbitleri nukdaýnazaryndan, netijeli dolandyryş çözgütlerini kabul etmek wajyp wezipeleriň biri bolup durýar.

Gönükdirilýän maýa serişdeleriniň oýlanyşykly hem-de netijeli peýdalanylmagynyň üpjün edilmegi, hususyýetçilige, kiçi we orta telekeçilige hemmetaraplaýyn goldaw bermek üçin anyk işleri ýerine ýetirmek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Wise-premýere milli ykdysadyýetimiziň köpugurly esasda ösdürilmegine we bäsdeşlige ukyplylygynyň berkidilmegine, eksport kuwwatynyň artdyrylmagyna, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçiligiň döredilmegine, döwlet eýeçiligindäki edaralaryň we desgalaryň hususylaşdyrylmagyna hem-de olaryň paýdarlar jemgyýetlerine öwrülmegine gönükdirilen döwlet maksatnamalarynyň ýerine ýetirilişini berk gözegçilikde saklamak tabşyryldy.

Maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, milli Liderimiz dünýädäki çylşyrymly ýagdaý bilen baglylykda, ykdysadyýetiň esasy pudaklarynyň ösüşini goldamaga we 2021-nji ýylda jemi içerki önümiň 6 göterimden gowrak derejede artmagy üçin durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen makroykdysady syýasatyň durmuşa işjeň geçirilmelidigini belledi. Bazar institutlaryny özgertmek esasy wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi.

Ilkinji nobatda, bank ulgamyny mundan beýläk-de özgertmegi dowam etmeli. Bu işler banklaryň görnüşini özgertmäge we bank hyzmatlarynyň hiliniň netijeli bolmagyny üpjün etmek boýunça çäreleri durmuşa geçirmäge gönükdirilendir diýip, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Hormatly Prezidentimiz içerki islegleri höweslendirmegiň, ilatyň iş bilen üpjünçiligini üpjün etmegiň we halkyň girdejileriniň artmagyny gazanmagyň möhüm wezipeleriň hatarynda durýandygyny belledi. Täze işe başlaýan telekeçilere maliýe goldawyny bermek boýunça amala aşyrylýan maksatnamalaýyn çäreleriň gerimini giňeltmegiň zerurdygy nygtaldy.

Senagat pudagynda bäsdeşlige ukyplylyk babatda syýasaty kämilleşdirmeli, şol sanda milli önümlerimize içerki islegleri höweslendirmeli diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Kooperatiw gatnaşyklary ösdürmek, strategik möhüm pudaklaryň kärhanalaryny özgertmek meseleleri geljegi uly ugurlar hökmünde görkezildi.

Maýa goýum işleriniň depginini güýçlendirmegiň möhümdigini belläp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow, ilkinji nobatda, üpjünçilik ulgamlarynyň taslamalaryny maliýeleşdirmek boýunça işlere ýerli maýadarlaryň gatnaşmagyny höweslendirmegiň we goşulan bahaly önümçilikleriň ulgamlaryny döretmek üçin içerki gorlaryň gerimini giňeltmegiň güýçlendirilmelidigini aýtdy.

Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, daşary ýurtlara harytlary iberýän kärhanalara ýardam bermek arkaly, olaryň goşmaça maliýe taýdan ösüşini gazanmaly. Şol sanda söwda maliýeleşdirmesiniň häzirki zaman serişdelerini ulanmagyň gerimini giňeltmeli.

Daşary ýurtlara haryt iberýän kärhanalaryň daşary-ykdysady işini we olara goldaw bermegi höweslendirmeli. Bu işleri ýerli önümleri täze eksport bazarlaryna ibermegiň möçberleriniň artdyrylmagyny höweslendirmek arkaly amala aşyrmaly diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Şol bir wagtyň özünde ýurdumyzyň telekeçilerini döwlet satyn alyş ulgamyna çekmek, telekeçiligi alyp barmak we bäsdeşlik ulgamy üçin döredilýän şertleriň amatlylygyny ýokarlandyrmak zerurdyr diýip, milli Liderimiz belledi.

Bu işleri sebitlerde kiçi senagat zolaklaryny ösdürmegiň we ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmek üçin sanly ulgama geçirmek, hususy telekeçiligi ösdürmek üçin goşmaça maliýe serişdelerini bölüp bermegiň hasabyna amala aşyrmaly.

Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzy durmuş taýdan ösdürmek, bilim ulgamyny kämilleşdirmek, saglygy goraýşyň maddy-enjamlaýyn binýadyny gowulandyrmak boýunça kabul edilen maksatnamalaryň doly ýerine ýetirilmegini möhüm wezipeler hökmünde kesgitledi.

Iş maslahatynyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow oňa gatnaşanlara berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri gazanmaklaryny arzuw etdi.

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10703

22.10.2020
Hyzmatdaşlyk

Soňky ýyllarda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taýsyz tagallalary netijesinde dünýäniň köp döwletleri hem-de abraýly halkara guramalary bilen gatnaşyklar okgunly ösdürilýär. Muňa şu günler sanly wideoaragatnaşyk arkaly duşuşyklaryň, maslahatlaryň we gepleşikleriň yzygiderli geçirilmegi hem aýdyň şaýatlyk edýär.

Şu hepdäniň duşenbe güni Maliýe we ykdysadyýet ministrliginde wideomaslahat görnüşinde Kawkaz we Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem-de Halkara pul gaznasynyň wekilleriniň duşuşygy geçirildi. Gün tertibine laýyklykda, ykdysadyýeti pandemiýadan soň dikeltmäge goldaw bermekde hususy maliýeleşdirmegi çekmegiň meselelerine garaldy.

Şeýle hem şol gün bu ministrlikde göni aragatnaşyk arkaly Halkara pul gaznasynyň «Sebit ykdysadyýetini ösdürmegiň mümkinçilikleri: Ýakyn Gündogar we Merkezi Aziýa» atly tanyşdyryş çäresi boldy. HPG-niň wekilleriniň belleýşi ýaly, esasy pudaklary ýeterlik serişdeler bilen üpjün etmek hem-de goldaw bermek maksatnamasynyň ugurlaryny dogry kesgitlemek ilkinji nobatdaky wezipeler bolup durýar.

Öňňin Daşary işler ministrliginde onlaýn görnüşde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň (Türkmenistanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Özbegistanyň), Owganystan Yslam Respublikasynyň daşary işler ministrleriniň hem-de Ýewropa Bileleşiginiň Daşary syýasat gullugynyň Baş sekretary hanym Helga Şmidiň derejesinde ÝB — MA — Owganystan görnüşinde wideoaragatnaşyk arkaly iş maslahaty geçirildi. Duşuşygyň barşynda sebit hyzmatdaşlygy ösdürmek, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň howpsuzlyk ulgamynda Ýewropa Bileleşigi bilen gatnaşyk etmek baradaky meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Şol gün Türkmenistanyň birnäçe ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň wekilleri Aziýanyň ösüş bankynyň «Merkezi Aziýada sebitleýin ykdysady hyzmatdaşlyk» (MASYH) maksatnamasynyň resmi adamlarynyň wirtual mejlisine gatnaşdylar. Gün tertibine 2030-njy ýyla çenli niýetlenilen bu Maksatnamanyň durmuşa geçirilişiniň barşy, köptaraply hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek baradaky meseleler girizildi.

Şeýle hem şol gün Magtymguly adyndaky milli sazly drama teatrynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp, onlaýn görnüşde GDA gatnaşyjy döwletleriň teatr režissýorlarynyň halkara döredijilik duşuşygy geçirildi.

Ara alnyp maslahatlaşylan esasy meseleler häzirki zaman teatry, tomaşaçylar bilen özara baglanyşyk, nusgawy we döwürdeş ýazyjylaryň eserlerini sahnalaşdyrmakda režissýorlaryň eýeleýän orny, teatr sahnasynda dünýäniň halklarynyň rowaýatlary ýaly ugurlardan hem-de teatr sungatyny mundan beýläk-de ösdürmegiň beýleki meselelerinden ybarat boldy.


«Aşgabat».

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10635

22.10.2020
Ykdysadyýet

Türkmenbaşynyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumy ýurt Garaşsyzlygymyzy almagymyz bilen kemala geldi. Toplum bütinleý täze keşbe girdi. Önüm öndürilişi üzül-kesil artdy, hili ýokary talaplaryň derejesine çykdy. Polipropileniň, çalgy ýaglarynyň we beýlekileriň önümçiligi özleşdirildi. GDA-nyň ýurtlarynyň arasynda ilkinji bolup, ýokary oktanly etilirlenmedik awtomobil benzinini çykarmak ýola goýuldy. Bu gün zawodlar toplumy halkara ölçeglerine doly laýyk gelýän nebit önümleri bilen ýurdumyzyň çäklerinden has alyslarda-da mälimdir. Ine, diňe bir polipropileni Azerbaýjan, Türkiýe, Eýran, Russiýa, Özbegistan, Ýaponiýa we beýleki ýurtlar satyn alýar. Beýleki önümleriňem iberilýän salgylarynyň çäkleri giňdir.

Şeýle uly öňegidişlikler täze kuwwatlyklaryň peýda bolmagy, bar bolanlarynyň durkunyň täzelenmegi, toplumyň mümkinçilikleriniň has giňelmegi netijesinde gazanyldy. Toplumyň döwrebaplaşdyrylmagy hem-de tehniki taýdan gaýtadan enjamlaşdyrylmagy boýunça maksatnamanyň durmuşa geçirilmegi önümçiligiň netijeliligini artdyrmaga, uglewodorod çig malyny gaýtadan işlemegiň çeýe we ygtybarly ulgamyny döretmäge, dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümleri öndürmäge giň mümkinçilikleri açdy. Katalitik riforming hem-de millisekund katalitik kreking desgalarynyň ulanylmaga berilmegi bilen önümçiligiň has öňe ilerlemeginiň başy başlandy. Çalgy ýaglary zawody guruldy. Polipropilen öndürýän kuwwatlyk işe girizildi. Dizel ýangyjyny gidroarassalaýyş desgasy önüm berip başlady. Toplumda «General Elektrik» amerikan kompaniýasynyň elektrik bekedi ulanylmaga berildi. Bular we beýlekiler toplumyň önümçilik kuwwatyny düzýär. Iň häzirki zaman tehnologiýalaryna esaslanýan desgalaryň gurluşygyna Ýaponiýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Koreýa Respublikasynyň, ABŞ-nyň, Türkiýäniň, Eýranyň, Ysraýylyň we beýleki ýurtlaryň öňdebaryjy kompaniýalary gatnaşdylar. Häzirki wagtda ýokary oktanly awtomobil benzinine, awia, tehniki we yşyklandyryş kerosinine, dizel ýangyjyna, çalgy ýaglarynyň dürli görnüşlerine, suwuklandyrylan gaza, nebit koksuna, gurluşyk bitumyna, polipropilene isleg uludyr.

Zawodlar toplumy ösýär, özgerýär. Diňe bir soňky ýyllarda-da täze kuwwatlyklar guruldy we işe girizildi. Häzir toplumda haýalladylan usulda kokslamaga niýetlenen täze desganyň gurluşygy boýunça işler alnyp barylýar. «WTL FZE» (BAE) we «Westport Trading Europe Limited» (ABŞ) kompaniýalar konsorsiumy tarapyndan amala aşyrylýan taslamanyň esasy wezipesi gudronyň we mazutyň agyr galyndylaryny gaýtadan işlemekdir.

Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda täze desgalaryň düýbüniň tutulmagy ugruň ösüşlere tarapdygyny ýene bir gezek tassyklaýar.

Ýakynda zawodlar toplumynda gazturbinaly elektrik beketleriniň düýbüni tutmak dabarasyna hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy. Döwlet Baştutanymyzyň dabarada belleýşi ýaly, Garaşsyz Diýarymyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, ýurdumyzyň senagat kärhanalarynyň, şol sanda Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň öňünde hem belent wezipeler goýuldy. Bu wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek, şeýle hem tehnologik desgalary gurmak, abat saklamak we bökdençsiz işletmek möhüm bolup durýar. Zawodlar toplumynda iki sany täze gazturbina desgasynyň gurluşygyna we hereket edýän elektrik bekediniň durkuny täzelemek işine badalga berilmegi hut şu maksada gönükdirilendir.

Zawodlar toplumynda täze desgalaryň gurluşygyny Türkiýänyň «Çalyk Enerji» kompaniýasy alyp barýar. Ähmiýeti uly boljak bu desgalaryň gurluşygyny bir ýarym ýylda tamamlamak göz öňünde tutulýar. Täze elektrik bekedi geljekde işe giriziljek tehnologik desgalary elektrik energiýasy bilen üznüksiz hem-de ygtybarly üpjün etmäge ýardam berer.

Nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň öňünde uly wezipeler durýar. Munuň özi, ozaly bilen, önümçilikde has belent sepgitleri eýelemekden, ýokary hilli önümleriň öndürilişini artdyrmakdan, eksport mümkinçiliklerini giňden peýdalanmakdan... ybaratdyr. Nebiti gaýtadan işleýjiler şu ýylyň dokuz aýynda nebiti gaýtadan işlemegiň, benzin, dizel ýangyjyny öndürmegiň meýilnamasyny ýerine ýetirdiler. Suwuklandyrylan gazyň öndürilişiniň ösüşi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdireniňde ýokary boldy. Nebiti gaýtadan işleýjiler hemişelik Bitaraplygymyzyň 25 ýyllyk toýuny zähmet sowgatlary bilen garşylamagy maksat edinýärler.

Şamyrat BEGJANOW,

«Balkan».

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10677

22.10.2020
Syýasat

19-njy oktýabrda hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň, oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministriniň, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky iş maslahatyny geçirdi. Onda ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek, sebitleri we paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, milli senenamamyzda möhüm orun eýeleýän şanly seneleri mynasyp derejede dabaralandyrmak, şeýle hem möwsümleýin oba hojalyk işleri bilen baglanyşykly meselelere garaldy.

Ilki bilen sanly wideoaragatnaşyga Aşgabat şäheriniň häkimi çagyryldy. Häkim şu günler paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, aýratyn-da, ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalardaky gurluşyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi. Milli Liderimiz ak mermerli Aşgabatda alnyp barylýan işleriň ähli görkezijiler babatda nusgalyk derejä eýe bolmalydygyna ünsi çekip, şäherde arassaçylyk işlerini yzygiderli alyp barmak, binalaryň ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak meseleleriniň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.

Soňra sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynda ýurdumyzyň welaýatlarynyň häkimleriniň hasabatlary degişli yzygiderlilikde diňlenildi. Döwlet Baştutanymyz şol bir wagtyň özünde obasenagat toplumyna gözegçilik edýän wise-premýeri hem göni aragatnaşyga çagyrdy. Häkimler sebitlerdäki işleriň ýagdaýy, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginini güýçlendirmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdiler. Sebitleriň gowaça meýdanlarynda hereket edýän oba hojalyk tehnikalaryny bökdençsiz ulanmak, pagta ýygymyny guramaçylykly geçirmek we ýygnalan hasyly harmanhanalara daşamak boýunça ýerine ýetirilýän sazlaşykly işler barada hem hormatly Prezidentimize hasabat berildi. Bellenilişi ýaly, şonuň bilen birlikde, welaýatlaryň çäklerinde bina edilýän dürli maksatly desgalarda gurluşyk işleri dowam etdirilýär.

Hasabatlary diňläp, milli Liderimiz sebitlerde ýetişdirilen pagta hasylyny gysga wagtda we ýitgisiz ýygnap almak üçin zerur bolan guramaçylyk işleriniň geçirilmelidigine, şeýlelikde, ýygymyň depginleriniň güýçlendirilmelidigine ünsi çekdi. Şeýle hem ýygnalan hasyl pagta arassalaýjy kärhanalarda ýokary hil derejesinde gaýtadan işlenilmelidir. Mundan başga-da, döwlet Baştutanymyz welaýatlarda güýzlük ýeralmadan, gök we beýleki oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl almak ugrunda ähli zerur tagallalary etmelidigini belledi, bu babatda wise-premýere, häkimlere birnäçe tabşyryklary berdi.

Hormatly Prezidentimiz soňra sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatyna oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrini çagyrdy. Ministr ýurdumyzyň obasenagat toplumynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy barada hasabat berdi. Hasabaty diňläp, milli Liderimiz ýurdumyzyň ekerançylarynyň, oba zähmetkeşleriniň netijeli işini üpjün etmek, olara yzygiderli goldaw bermek, önüm öndürijileri höweslendirmek meselelerine ähmiýet berilmelidigini belledi, bu barada ministre birnäçe anyk görkezmeleri berdi.

Obasenagat toplumyna gözegçilik edýän wise-premýer şu günler toplumda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak, bu işleriň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmegini üpjün etmek, şeýle hem möwsüme degişli ähli gulluklaryň sazlaşykly işini ýola goýmak ugrunda ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi. Döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli pugtalanmagynda obasenagat toplumyna möhüm ornuň degişlidigini belläp, ulgama häzirki zamanyň täzeçil tehnologiýalarynyň, sanly ulgamyň hem-de ylmyň gazananlarynyň ornaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilmelidigini belledi. Bu baradaky gürrüňi dowam edip, hormatly Prezidentimiz ykdysadyýetimiziň birnäçe pudaklary, şol sanda dokma senagaty üçin zerur çig mal bolup durýan gowaçanyň hasyllylygyny artdyrmak meselesine örän jogapkärçilikli çemeleşmelidigine ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz pagtaçylykda alnyp barylýan işleriň häzirki zaman talaplaryna laýyk gelmegi ugrunda täzeçil usullaryň ulanylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň wajypdygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyz şol bir wagtyň özünde beýleki ekinlerden alynýan hasylyň mukdaryny artdyrmak, pudaga telekeçileri işjeň çekmek, gaýtadan işleýän senagaty ösdürmek meseleleriniň wajypdygyny belledi, bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.

Iş maslahatyny tamamlap, hormatly Prezidentimiz oňa gatnaşanlara berkarar Watanymyzy has-da ösdürmäge, halkymyzyň abadan, döredijilikli durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

"Nesil".

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10664


22.10.2020
Hyzmatdaşlyk

Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary netijesinde ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmek, ykdysady ösüşiň köpugurlylygyny gazanmak babatynda netijeli işler amala aşyrylýar. Gazanylýan ösüşler halkymyzyň bagtyýar, abadan hem bolelin durmuşda ýaşamagynyň bähbidine gönükdirilýär we Türkmenistan döwletimiz adam mertebesiniň belentde tutulýan döwleti hökmünde meşhurlyga eýe bolýar. Bu bolsa, “Döwlet adam üçindir!” diýen watansöýüjilikli şygaryň rowaçlyklar bilen utgaşýandygyny aýdyňlygy bilen subut edýär.

Halkymyzda möhüm meseläniň çözgüdini il-gün bilen maslahatlaşyp çözmek, köpçülige sala salmak asylly däpleriň biri. Şu babatda halkymyzda “Halk aýtsa, galp aýtmaz”, “Geňeşli salamat bolar” ýaly nakyllardyr pähimler bar. Bilşimiz ýaly, 2019-njy ýylyň 25-nji sentýabrynda paýtagtymyzda milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň ikinji mejlisi geçirildi. Ýurdumyzyň konstitusion esaslaryny berkitmek we döwlet dolandyryşynyň demokratik ýörelgelerini kämilleşdirmek bilen bagly meseleler bu mejlisiň gün tertibinde wajyp orny eýeleýändigi bellenildi. Milli Liderimiz şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň hukuk ýagdaýyny kämilleşdirmek boýunça işleri geçirmegiň zerurdygyny aýtdy. Şoňa laýyklykda, döwlet Baştutanymyzyň Permany bilen Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça teklipleri işläp taýýarlamak we umumylaşdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Konstitusion topary döredildi. Milli Liderimiz döwlet dolandyrylyşynda iki palataly ulgama geçmegiň wajypdygyny belledi. Parlamentiň iki palataly ulgama geçmekligi jemgyýetimiziň ähli gatlaklarynyň bähbitlerine wekilçilik edýän halk wekilleriniň kanun çykaryjy edarasynyň düzümine saýlanmaklaryna mümkinçilik döretdi. Şeýlelikde, Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek boýunça ylmy taýdan esaslandyrylan teklipleri bermek we umumylaşdyrmak boýunça giň möçberli işler durmuşa geçirildi. Raýatlarymyzyň abadan durmuşyny, Diýarymyzyň bedew batly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen bu çözgütler hormatly Prezidentimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen baş ýörelgesiniň işjeň durmuşa geçirilýändiginiň nobatdaky subutnamasy boldy.

Bilşimiz ýaly,Türkmenistanyň Halk Maslahaty döwleti we jemgyýeti dolandyrmagyň ygtybarly guraly bolup, Türkmenistanyň halkynyň bähbitlerine gulluk edýän ýokary derejeli edaradyr. Bu barada Esasy Kanunymyz bolan Konstitusiýamyzda şeýle bellenilýär: “Türkmenistanyň özygtyýarlylygy halk tarapyndan amala aşyrylýar, halk döwlet häkimiýetiniň ýeke-täk gözbaşydyr. Türkmenistanyň halky öz häkimiýetini gös-göni ýa-da wekilçilikli edaralaryň üsti bilen amala aşyrýar”. Golaýda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisinde kabul edilen Konstitusion Kanunda Milli Geňeşiň iki palatasynyň — Mejlisiň düzümi, esasy hukuklary, borçlary, şeýle hem Halk Maslahatynyň agzalaryny saýlamagyň tertibi we beýleki kadalar öz beýanyny tapmagy bu aýdylanlaryň aýdyň subutnamasy boldy. Şonuň netijesinde gelip gowşan tekliplere laýyklykda mejlise gatnaşyjylar tarapyndan milli parlamenti Türkmenistanyň Milli Geňeşi, onuň kanun çykaryjy palatasy Mejlis, wekilçilikli palatasy bolsa, Halk Maslahaty diýlip atlandyryldy.

Mahlasy, Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda ýurdumyzyň ähli ulgamlarynyň ösüşleri bilen birlikde halk häkimiýetini kämilleşdirmek boýunça hem netijeli işleriň alnyp barylmagy hormatly Prezidentimiziň ata-babalarymyzyň nusgalyk ýol-ýörelgelerine hormatyndan nyşandyr. Goý, ata Watanymyzy mundan beýläk hem gülledip ösdürmekde döwlet ähmiýetli işleri durmuşa ornaşdyrýan Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak, belent başy aman bolsun!

Maksat JANMYRADOW.

TMÝG-niň welaýat geňeşiniň başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

Bähbitli çözgütleriň döwri

Üstümizdäki — Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany ýylynyň 25-nji sentýabrynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisi jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm waka boldy. Hormatly Prezidentimiziň başlyklyk etmeginde guramaçylykly geçen mejlisde döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşyna degişli wajyp meseleler ara alnyp maslahatlaşylyp, olar boýunça il-ýurt bähbitli çözgütler kabul edildi. Umumymilli forumda biragyzdan kabul edilen taryhy Kararlaryň Garaşsyz, Bitarap döwletimizi durmuş-ykdysady taýdan çalt depginlerde we durnukly ösdürmekde uly ähmiýete eýe boljakdygyny nygtamak ýakymlydyr.

Bilşimiz ýaly, bu mejlisde 2019-njy ýylyň sentýabrynda geçen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň ikinji mejlisinde milli Liderimiziň öňe süren konstitusion özgertmeleriniň jemine garaldy. Özgertmeleriň barşynda dünýäde bolup geçýän özgertmeleri we köp ýurtlarda toplanan tejribäni nazara almak bilen, iki palataly ulgama geçmek hem-de Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň ygtyýarlyklaryna, hukuk ýagdaýyny kämilleşdirmek bilen bagly gelip gowşan teklipler öwrenildi we seljerildi. Giň möçberli işler durmuşa geçirildi. Döwlet Baştutanymyz Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisinde eden çykyşynda bu barada durup geçmek bilen, mejlise “Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda” Türkmenistanyň Konstitusion Kanunynyň taslamasyny hödürlemegi teklip etdi. Şeýlelikde, umumymilli forumda “Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda” Konstitusion Kanun biragyzdan kabul edildi. Şu Kanunda-da milli Liderimiziň iki palataly ulgama geçmek, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň ygtyýarlyklaryny kämilleşdirmäge gönükdirilen başlangyçlarynyň doly beýanyny tapandygy kanagatlanma duýgusyny döredýär. Şanly ýylymyzyň bu guwançly wakasy ata Watanymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy.

Mähri SAPAROWA.

Oguzhan etrap kazyýetiniň kanselýariýa müdiri.

https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10601

22.10.2020
Habarlar

Aşgabat, 20-nji oktýabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparyň başlygy, saglygy goraýyş we derman senagaty ministri N.Amannepesow bilen iş maslahatyny geçirdi.

Maslahatyň barşynda arassaçylyk babatda abadançylygy saklamak, ýokanç keselleriň ýaýramagyna gözegçilik etmek we öňüni almak boýunça anyk çäreleri durmuşa geçirmek, ilata edilýän lukmançylyk hyzmatyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

N.Amannepesow bu ugurda alnyp barylýan işler barada döwlet Baştutanymyza hasabat berip, döredilen giň mümkinçilikleriň netijesinde, ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça netijeli epidemiologiýa gözegçilik ulgamynyň işiniň ýola goýlandygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, ýiti öýken sowuklama keseliniň dünýäde dörän ilkinji günlerinden başlap, Türkmenistan bu howpa garşy hereket etmek boýunça zerur çäreleri iş ýüzünde durmuşa geçirmäge girişdi.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryndan ugur alnyp, ýurdumyza ýokanç keselleriň getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen, toplumlaýyn işler amala aşyryldy. Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginde Dolandyryş merkezi we Türkmenabat şäherinde Ýerli Dolandyryş merkezi döredildi.

Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň yzygiderli işi ýola goýuldy. Şu wagta çenli bu toparyň mejlisleriniň 71-si geçirildi. Mejlislerde ilkinji nobatdaky wezipeleriň hatarynda ýiti ýokanç keseliň ýurdumyzyň çäklerine getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak hem-de ýokanç kesellere garşy göreşmek boýunça zerur çäreler kesgitlenildi. Şunuň bilen baglylykda, möhüm kararlar kabul edildi hem-de çözgütler çykaryldy. Milli kanunçylygymyza degişli üýtgetmeler girizildi we dünýä tejribesine laýyklykda, wagtlaýyn Tertipnamalar hem-de Düzgünnamalar kabul edildi.

Ýiti ýokanç keseliň ýurdumyza getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen, üç halkalaýyn öňüni alyş ulgamy döredildi. Serhetýaka çäklerdäki etraplaryň arasynda gözegçilik nokatlary döredilip, ilatyň hereketine we saglyk ýagdaýyna gözegçilik işleri amala aşyryldy, gözegçilik-geçiriş nokatlarynyň ählisi tiz lukmançylyk kömegini bermek üçin zerur bolan serişdeler hem-de dikuçarlar bilen üpjün edildi.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryny ýerine ýetirip, Farap, Sarahs we Garabogaz Döwlet serhet gözegçilik-geçiriş ýerlerinde 80 orunlyk karantin gözegçilik nokatlary guruldy. Döwlet serhediniň 9 sany, şol sanda Balkan welaýatynda — Garabogaz, Serhetýaka, Türkmenbaşy we Etrek, Ahal welaýatynda — Kaka, Sarahs, Mary welaýatynda Serhetabat, Lebap welaýatynda — Ymamnazar we Farap gözegçilik geçiriş ýerlerinde ulaglar üçin zyýansyzlandyryş geçelgeleri, zyýansyzlandyryş-dezinfeksiýa we zyýansyzlandyryş-fumigasiýa desgalary guruldy.

Gaýragoýulmasyz ýagdaýlarda näsaglara saglygy goraýyş kömegini bermek we nusgalyklary barlaghana alyp gitmek üçin ýurdumyzdaky gözegçilik-geçiriş nokatlarynda dikuçarlaryň nobatçylygy ýola goýuldy. Geljekde Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasyndan lukmançylyk ulgamyna degişli dikuçarlary almak göz öňünde tutulýar.

Daşary ýurtlarda bolup gelen raýatlaryň saglygyna gözegçilik etmek üçin Türkmenabat we Türkmenbaşy şäherlerinde hem-de Garabogaz şäherçesinde meýdan gospitallarynyň işi guraldy. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryna laýyklykda, bu ýokanç keseliň dünýäde ýüze çykan ilkinji günleri şol döwletde okaýan talyplarymyz, şeýle hem epidemiologik ýagdaýy çylşyrymly bolan beýleki döwletlerde okaýan talyplarymyz we raýatlarymyz ýörite uçar arkaly ýurdumyza getirildi we bu işler häzirki döwürde hem dowam edýär.

Ýurdumyza bu keseliň getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen, hassahanalarymyz ýokary taýýarlykly iş düzgünine geçirildi. Saglygy goraýyş işgärleri üçin ýörite taýýarlyk okuw-sapaklary geçirildi.

Ýokanç keselleri halkara ülňülere laýyk gelýän Polomeraz zynjyrly reaksiýasynyň (PZR) barlagy arkaly anyklamak üçin ýurdumyz boýunça paýtagtymyzda we welaýatlarda 19 sany barlaghana hereket edýär. Bu barlaghanalar Günorta Koreýa, Şweýsariýa, Germaniýa we Türkiýe döwletlerinden getirilen anyklaýyş serişdeleri bilen üpjün edildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, derman serişdeleri we lukmançylyk maksatly önümleri bilen ulgamlaýyn üpjün etmek üçin 10 million amerikan dollary möçberinde derman serişdeleri satyn alyndy we ýurdumyza getirilip, bu keseliň öňüni almak maksatlary üçin ulanyldy.

Mundan başga-da, möwsümleýin dümew keseline garşy waksinanyň 240 müň dozasy ýurdumyza getirildi hem-de ilatymyzyň töwekgel toparlarynyň arasynda sanjym işleri geçirildi we bu işler dowam edýär. Agyz-burun örtüklerini, gorag we zyýansyzlandyryş serişdelerini hem-de lukmanlar üçin niýetlenen egin-eşikleri öndürmek ýola goýuldy.

Häzirki döwürde dünýä döwletlerinde koronawirus ýokanjynyň täze tapgyrlarynyň möwç alýan mahalynda bu kesele garşy alnyp barylýan işleri mundan beýläk-de işjeňleşdirmek üçin ilatyň şahsy gigiýenanyň, agyz-burun örtügini dakynmagyň we araçägi saklamagyň düzgünlerini pugta berjaý etmekleri üçin düşündiriş işleri yzygiderli geçirilýär.

Ilatyň kesellere garşy göreşmek ukybyny ýokarlandyrmak üçin giň gerimli wagyz-nesihat işleri geçirilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň lukmanlaryň ýan kitabyna öwrülen «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ensiklopedik kitabynda beýan edilen üzärlik, şeýle hem ýandakdan, arçadan, itburundan, ajy burçdan we beýleki dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan dürli melhemlik çaýlar, gaýnatmalar we içgiler keselleriň öňüni almakda we adamlaryň immun derejesini ýokarlandyrmakda giňden ulanylýar.

Ilatyň kesellere garşy göreşmek ukybyny ýokarlandyrmak üçin Saglyk öýlerimiziň lukmanlary tarapyndan ýurdumyzyň orta mekdepleriniň okuwçylarynyň, ýokary we ýörite orta hünär okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda, edara-kärhanalarda işleýän adamlaryň we raýatlaryň arasynda dispanserizasiýa işleri geçirildi.

Milli Liderimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň daşary ýurt döwletleri bilen alyp barýan dostlukly we ynsanperwer syýasaty netijesinde, Owganystan we Eýran Yslam Respublikalaryna, Russiýa Federasiýasyna ýiti öýken sowuklama keseli sebäpli dörän çylşyrymly epidemiologik ýagdaýlar döwründe derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler ynsanperwerlik kömegi hökmünde ugradyldy.

Öz nobatynda, Günorta Koreýadan, Birleşen Arap Emirliklerinden, Bahreýn Patyşalygyndan, Türkiýeden, Ýaponiýadan, Hytaý Halk Respublikasyndan dostlukly kömegiň nyşany hökmünde ýurdumyza iberilen derman we lukmançylyk hajatly önümler ýurdumyza gelip gowuşdy. Bu saglygy goraýyş maksatly serişdeler keseliň öňüni almak üçin ulanyldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2020-nji ýylyň 22-nji maýyndaky Karary bilen Türkmenistanyň ýiti ýokanç kesele garşy taýýarlygyny we dessin çäreleriň görülmegini üpjün etmegiň Meýilnamasy tassyklanyldy. Bu resminama laýyklykda, Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky düzüm birlikleri we beýleki abraýly halkara guramalar bilen bilelikde öňüni alyş çäreleriniň toplumy kesgitlenilip, ulgamlaýyn işler amala aşyrylýar.

Daşary işler ministrliginiň ýardam bermeginde ýurdumyzyň başlangyjy esasynda Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Baş direktory jenap Tedros Adhanom Gebreýesus bilen birnäçe gezek teleköpri arkaly maslahatlar geçirildi we ýurdumyzda ýokanç keselleriň ýaýramagynyň öňüni almak boýunça gazanylan oňyn tejribeler barada pikir alşyldy.

Şeýle hem dünýä tejribesini öwrenmek maksady bilen, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary jenap Antoniu Guterriş hem-de daşary ýurtlaryň saglygy goraýyş edaralaryň we abraýly halkara guramalaryň wekilleri bilen onlaýn düzgüninde şunuň ýaly maslahatlar, duşuşyklar we brifingler geçirildi. Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Türkmenistandaky wekilhanasynyň ýolbaşçylary we işgärleri tarapyndan ýurdumyzda ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça alnyp barylýan işlere yzygiderli gözegçilik işleri amala aşyrylýar.

Türkmenistanda hormatly Prezidentimiziň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanan «Saglyk» Döwlet maksatnamasy yzygiderli durmuşa geçirilýär. Ilata edilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak bilen bir hatarda, keselleri anyklamak, olaryň öňüni almak bilen bagly meselelere möhüm ähmiýet berilýär.

N.Amannepesow milli saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak barada edýän hemaýat-goldawlary üçin döwlet Baştutanymyza hoşallyk bildirip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy türkmen lukmanlarynyň ýurdumyza ýokanç keselleriň getirilmeginiň we ýaýramagynyň öňüni almak boýunça öňde goýlan wezipeleri çözmek üçin ähli tagallalary etjekdiklerine ynandyrdy.

Ministr şeýle hem milli Liderimiziň tagallasy bilen gurlup, ulanmaga taýýar edilen Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyndaky ýokanç keseller hassahanasynyň we Ak bugdaý etrabynyň Bagabat şäherçesindäki şypahananyň açylyş dabarasyna ak pata bermegini döwlet Baştutanymyzdan haýyş etdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, türkmenistanlylaryň saglygyny berkitmek boýunça alnyp barylýan işleriň döwletimiziň amala aşyrýan durmuş ugurly syýasatynyň möhüm bölegi bolup durýandygyny we özüne wezipeleriň tutuş toplumyny birleşdirýändigini nygtady.

Şol wezipeleriň ählisi yzygiderli çözülýär, şol sanda lukmançylyk ylmyny we bilimini ösdürmek, halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak, lukmançylyk hyzmatlarynyň ulgamyny kämilleşdirmek, ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmek boýunça netijeli işler geçirilýär.

Dünýäniň köp ýurtlarynda koronawirus ýokanjynyň täzeden möwç almagy ynjalyksyzlyk döredýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we hökümetiň bu ýagdaýy gözegçilikde saklaýandygyny hem-de zerur bolan çäreleri görýändigini nygtady.

Giň gerimli hem-de maksadalaýyk işleriň geçirilmegi netijesinde howply ýokanç keselleriň öňüne ygtybarly böwet goýuldy, olaryň öňüni almak babatda görülýän netijeli çäreler bolsa keseliň aralaşmak howpuny ep-esli azaldýar diýip, milli Liderimiz belledi.

Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda alnyp barylýan işleriň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň mejlislerini yzygiderli geçirmek hem-de ýokanç keselleriň epidemiologik gözegçiliginiň monitoringini dowam etmek, şeýle hem dünýä ýurtlarynda ýokanç keseller bilen bagly ýagdaýlary içgin öwrenmek we bu ugurda Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birlikleri bilen hyzmatdaşlygy has-da ýygjamlaşdyrmak barada ministre degişli tabşyryklary berdi.

Döwletimiz ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga ägirt köp mukdarda serişdeleri gönükdirýär, döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen täze lukmançylyk merkezlerini ulanmaga berýär, türkmen hünärmenleriniň daşary ýurtlaryň iri ylmy-barlag merkezlerinde okamagy hem-de tejribe alyşmagy üçin ähli şertleri döredýär.

Türkmen lukmanlary sanly tehnologiýalary ulanmak arkaly Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň hünärmenleri hem-de daşary ýurtly kärdeşleri bilen gatnaşyk edýärler diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda bu möhüm ulgamda netijeli halkara hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmäge hem-de tejribe alyşmaga ýardam etmäge gönükdirilen lukmançylyk diplomatiýasy aýratyn ähmiýete eýe bolýar.

Türkmenistan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy hem-de BMG-niň beýleki ýöriteleşdirilen düzümleri bilen gatnaşyk edip, lukmançylyk diplomatiýasy ulgamynda – lukmanlaryň gatnaşyklaryny ösdürmekde, adamlaryň saglygyny goramak meselelerini çözmekde netijeli çäreleri işläp taýýarlamakda, howply keselleriň öňüni almak we olara garşy göreşmek ulgamynda maglumatlary alyşmakda baý tejribe toplady.

Hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy BMG tarapyndan ykrar edilen döwlet hökmünde Türkmenistan ýurtlaryň jebisligi, häzirki döwrüň wehimlerine hem-de howplaryna, şol sanda COVID-19 bilen bagly howplara garşy göreşmekde olaryň tagallalaryny birleşdirmek ugrunda çykyş edýär.

Biz täze ählumumy wehimiň örän howpludygyna düşünmek bilen, koronawirus ýokanjyna garşy göreşmekde özara ylalaşykly çözgütleri taýýarlamakda tagallalary birleşdirmäge gönükdirilen halkara başlangyçlaryň birnäçesi bilen çykyş etdik diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi.

Dünýäde ýokanç keseliň ýaýramagy bilen bagly görülýän çäreleriň hatarynda zerur bolan derman hem-de gorag serişdeleriniň ätiýaçlyk gorlaryny döretmek çäreleri bar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz 2015-nji ýylyň 28-nji awgustynda gol çekilen «Türkmenistanyň Hökümeti bilen ÝUNISEF-niň arasynda Satyn almak hyzmatlaryny üpjün etmek babatda özara düşünişmek baradaky Ähtnamanyň» çäklerinde durmuşa geçirilýän «2021 — 2025-nji ýyllar üçin waksinalary we immunizasiýa enjamlaryny satyn almagyň Meýilnamasynyň» ähmiýetini belledi.

Döwletiň çägine gelmegi, ýurduň içinde hereket etmegi çäklendirýän öňüni alyş çäreleri, örtügiň dakynylmagy, jemgyýetçilik iýmiti we hyzmatlar edaralarynyň wagtlaýyn ýapylmagy, awiasiýanyň kömegi bilen uly çäkleriň zyýansyzlandyryş erginleri bilen işlenilmegi, gözegçilik-geçiriş nokatlarynda ýörite niýetlenen ýerleriň döredilmegi hem-de beýleki möhüm çäreler oňyn netijesini berdi.

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, pandemiýanyň ilkinji günlerinden ýokanjyň diňe bir howa-damja ýoly arkaly däl, eýsem, howa-meýdan arkaly hem ýaýraýandygy baradaky çaklama aýdyldy we ol tassyklanyldy. Munuň özi ýokanjyň çägini ep-esli giňeldýär diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.

Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli çözülmeginiň, ilkinji nobatda, degişli jemgyýetçilik pikirini döretmäge baglydygyny nygtady. Şoňa görä-de, halkymyzyň saglygyny pugtalandyrmagyň häzirki zaman strategiýasyny durmuşa geçirmäge gönükdirilen çäreleriň hatarynda wagyz etmek hem-de düşündiriş işleri öňdäki hatara çykýar.

Döwlet Baştutanymyz arassaçylyk kadalarynyň gyşarnyksyz berjaý edilmegini üpjün etmek maksady bilen, kesellerden goranmak üçin agyz-burun örtüklerini dakynmagy, howpsuz aralygy saklamagy, elleri zyýansyzlandyrmagy, beden gyzgynyna gözegçilik etmegi, üzärlik tütetmegi, arassaçylyk kadalaryny berk berjaý etmegi dowam etmegiň möhümdigini aýdyp, saglygy goraýyş ulgamynyň ýolbaşçysyna köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde yzygiderli çykyşlary guramagy hem-de düşündiriş, wagyz ediş çärelerini geçirmegi ýola goýmagy tabşyrdy.

Ýagdaýa yzygiderli gözegçilik etmek saglygy goraýyş edaralarynyň, öňüni alyş çärelerine gatnaşýan ähli düzümleriň we ilatyň bilelikdäki işi durnukly ýagdaýy saklamaga, ýurdumyzda howply ýokanjyň peýda bolmagynyň öňüni almaga mümkinçilik berer diýip, milli Liderimiz belledi.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň çäklerini mundan beýläk hem ýokanç keselleriň getirilmeginden we ýaýramagyndan asuda saklamak üçin öňüni alyş çäreler toplumyny durmuşa geçirmegi dowam etmegi, Türkmenistanyň Keselleriň ýaýramagyna garşy göreşýän adatdan daşary toparynyň maslahatlaryny we ýokanç keselleriň epidemiologik gözegçiligini yzygiderli geçirmegi, dünýä ýurtlarynda ýokanç keseller bilen bagly ýagdaýlary yzygiderli öwrenmegi we bu ugurda halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy dowam etmegi, keselleriň öňüni almak üçin zerur bolan derman we saglygy goraýyş maksatly serişdeler bilen ýurdumyzy meýilnamalaýyn üpjün etmegi dowam etmegi hem-de olaryň ätiýaçlyk gorunyň üstüni yzygiderli dolduryp durmagy tabşyrdy.

Döwlet Baştutanymyz ilatymyzyň häzirki döwürde dünýä döwletlerinde täze koronawirus ýokanjyna garşy öndürilen täze iň ýokary hilli waksinany satyn almak boýunça guramaçylyk işlerini geçirmek, ýurdumyzda agyz-burun örtüklerini, gorag we zyýansyzlandyryş serişdelerini öndürmegi dowam etmek hem-de ätiýaçlyk goruny döredip, olaryň üstüni dolduryp durmak barada anyk görkezmeleri berdi.

Ilatymyzyň kesellere garşy göreşmek ukybyny ýokarlandyrmaga gönükdirilen çäreleri durmuşa geçirmek we dispanserizasiýa işlerini dowam etmek, ilatyň arasynda möwsümleýin dümew keseliniň öňüni alyş sanjymlaryny geçirmegi dowam etmek we bu serişdeleriň zerur bolan möçberlerini satyn almak möhüm çäreleriň hatarynda kesgitlenildi.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmek, hususan-da, ýöriteleşdirilen merkezleri döretmek bilen bagly meselä ünsi çekdi. Şeýle saglygy goraýyş edaralarynyň hatarynda täze Fiziologiýa ylmy-kliniki merkezli hassahana hem bar. Bu hassahana ýurdumyz boýunça Arid zolagyň meselelerini öwrenýän merkezi bejeriş-öňüni alyş edarasy bolup hyzmat eder.

Bu merkezde ýurdumyzda we sebitde köp duş gelýän ýokanç däl keselleriň öňüni almak we olaryň garşysyna göreşmek, Aralýaka sebitiň adamyň saglygyna oňaýsyz täsirini öwrenmek boýunça kliniki, okuw, ylmy we barlaghana işleri alnyp barlar.

Şeýle hem milli Liderimiz täze guruljak Dikeldiş merkezinde häzirki zaman lukmançylygynyň iň döwrebap tehnologiýalarynyň adamlaryň saglygyny berkitmekde ulanylmagyny üpjün etmegiň zerurdygyny belledi. Bu merkezde ýürek-damar, nerw, endokrin, iýmit siňdiriş, peşew bölüp çykaryş, daýanç-hereket ediş we beýleki beden agzalarynyň dowamly kesellerini geçiren näsaglary, operasiýa geçiren näsaglary, ýokanç kesellerden soňra dörän gaýra üzülmeleri dikeltmek işleri amala aşyrylar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow täze bina ediljek saglygy goraýyş ulgamyna degişli desgalar bilen baglanyşykly meseleleri içgin öwrenmegi, şeýle hem Ahal, Balkan we Daşoguz welaýatlarynda alnyp barylýan saglygy goraýyş edaralarynyň gurluşyk işlerini welaýat häkimlikleri tarapyndan gözegçilikde saklamak boýunça degişli işleri alyp barmak, paýtagtymyzda Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş okuw-ylmy merkeziniň täze binalar toplumynyň taslamasyny düzmek boýunça guramaçylyk işlerini geçirmek barada ministre anyk tabşyryklary berdi.

Döwlet Baştutanymyz saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamynda özgertmeleri amala aşyrmagy mundan beýläk hem dowam etmegiň hem-de pudagyň kadalaşdyryjy hukuk binýadyny has-da kämilleşdirmegiň wajypdygyny belledi.

Milletiň saglygyny berkitmek boýunça amala aşyrylýan işler biziň durmuşa geçirýän syýasatymyzyň strategik ugrudyr. Bu syýasatyň many-mazmuny we ähmiýeti «Döwlet adam üçindir!» diýen şygarymyzda öz beýanyny tapdy diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow iş maslahatyny jemläp, türkmen lukmanlaryna hem-de ýurdumyzyň raýatlarynyň saglygy ugrunda göreşýän adamlaryň hemmesine öňde goýlan wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw etdi.



https://www.turkmenmetbugat.gov.tm/tk/articles/10526?type=feed

21.10.2020