Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi

Awaza, 9-njy oktýabr (TDH). Şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda ilkinji gezek Eýran Yslam Respublikasynyň gatnaşmagynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi geçirildi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde geçirilen mejlise Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew, Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri Nikol Paşinýan, Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko, Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýew, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparow, Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Baş sekretary Sergeý Lebedew gatnaşdylar. Şeýle hem mejlise hormatly myhman hökmünde Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Masud Pezeşkian gatnaşdy.

Mälim bolşy ýaly, şu ýyl GDA-da Türkmenistan başlyklyk edýär. Ýurdumyz bu möhüm wezipäni örän jogapkärçilikli ýerine ýetirýär. Şu maksat bilen döwletara hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny öz içine alýan degişli konsepsiýa işlenip taýýarlanyldy. Häzirki döwürde Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäklerindäki hyzmatdaşlyk Ýewraziýa giňişliginde ykdysady durnuklylygy, durnukly ösüşi üpjün etmegiň we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmagyň möhüm şertleriniň biri bolup çykyş edýär. GDA formaty agza döwletlere netijeli dialogy gurmak, kooperasiýa zynjyrlaryny ösdürmek hem-de häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň çözgütlerini bilelikde işläp taýýarlamak üçin köptaraplaýyn meýdançany üpjün edýär.

Ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk halkara hukuk derejesi onuň Arkalaşykdaky netijeli ornuny kesgitleýär. Türkmenistan GDA-nyň assosirlenen agzasy bolmak bilen, möhüm ykdysady we ynsanperwer başlangyçlary yzygiderli öňe sürýär. Türkmenistanyň garaýyşlary deňhukuklylyk, özara bähbitlilik we her bir gatnaşyjynyň bähbidine hormat goýmak ýörelgelerine esaslanýar.

Däp bolşy ýaly, GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisleri strategik çözgütleri işläp taýýarlamak, Arkalaşygyň uzak möhletli gün tertibini kesgitlemek üçin platforma bolup hyzmat edýär. Bu ýokary derejedäki sammitlerde bitewi ykdysady giňişligi kemala getirmek, önümçilik kooperasiýasyny çuňlaşdyrmak, ekologiýa we energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, şeýle hem medeni-ynsanperwer gatnaşyklary giňeltmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýar.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň GDA-da başlyklyk etmegi aýratyn ähmiýete eýe bolup durýar. Ýurdumyz öz üstüne başlyklyk wezipesini almak bilen, Arkalaşykda özara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge gönükdirilen konsepsiýany işläp taýýarlady.

Ykdysady diplomatiýany ilerletmek, sebitleriň ulag-logistika mümkinçiliklerini ösdürmek hem-de ekologiýa başlangyçlaryny giňeltmek Türkmenistanyň başlyklyk edýän döwründe ileri tutýan ugurlarydyr. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň başlangyjy boýunça 2029-njy ýylyň “Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ulag arabaglanyşygynyň ýyly” diýlip yglan edilendigini bellemek gerek.

Ykdysady ulgamda ýurdumyz GDA-ny ykdysady taýdan ösdürmegiň 2030-njy ýyla çenli Strategiýasyny durmuşa geçirmek, şol sanda erkin söwdany işjeňleşdirmek, gümrük amallaryny ýeňilleşdirmek we durnukly sebitara üpjünçilik zynjyrlaryny döretmek meselelerine aýratyn üns berýär. Şeýle hem Türkmenistan ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berýär. Ýurdumyz ähli agza döwletleriň infrastruktura mümkinçiliklerini çekmek arkaly Demirgazyk — Günorta we Gündogar — Günbatar ugurlary boýunça utgaşdyrylan ulag geçelgelerini döretmek konsepsiýasyny öňe sürýär.

Ýurdumyzyň başlyklyk edýän döwründe medeni-ynsanperwer we ekologiýa ugurlaryna hem itergi berilýär. Türkmenistanyň başlangyjy boýunça medeniýet, ylym, bilim we ýaşlar alyşmalary ulgamlarynda toplumlaýyn çäreler amala aşyrylýar. Bilelikdäki ekologiýa gün tertibine, şol sanda suw serişdelerini gorap saklamak we howanyň üýtgemeginiň garşysyna göreşmek meselelerine aýratyn üns berilýär.

Şeýlelikde, Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk etmegi ýurdumyzyň döredijilikli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine ygrarlydygyny görkezýär. Ýurdumyzyň başlangyçly syýasaty GDA-daky hyzmatdaşlygyň ähli ugurlaryna hil taýdan täze itergi berip, onuň Bitaraplyk hukuk derejesiniň Arkalaşygyň giňişliginde parahatçylygy, durnuklylygy we durnukly ykdysady ösüşi ilerletmek üçin netijeli gural bolup durýandygyny tassyklaýar.

...Sammitiň geçirilýän ýerinde — “Awaza” toplumynda mejlise gatnaşyjy wekiliýet Baştutanlaryny hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mähirli garşylady.

Döwlet Baştutanlarynyň bilelikde resmi surata düşmek dabarasyndan soňra, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi öz işine başlady.

Hormatly Prezidentimiz sammite gatnaşyjylara ýüzlenip, GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň Arkalaşygyň alyp barýan işinde ýylyň möhüm wakasydygyny, şu gün ýerine ýetirilen işleriň käbir jemleriniň jemleniljekdigini, geljekki döwür üçin wezipeleriň hem-de ugurlaryň kesgitleniljekdigini belledi.

Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyk hökmünde öz işine örän jogapkärçilikli çemeleşdi. Biz Tertipnamada göz öňünde tutulan ähli çäreleriň, şeýle hem häzirki bilelikdäki işler bilen baglylykda beýleki duşuşyklaryň öz wagtynda geçirilmegini üpjün etdik. GDA-nyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň, daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň, Ykdysady Geňeşiň, birnäçe pudak edaralarynyň mejlisleri geçirildi. Ykdysady meseleler boýunça toparyň duşuşyklary yzygiderli guraldy. Ähli duşuşyklaryň baý many-mazmunly we netijeli iş ýagdaýynda geçendigini bellemek gerek diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de pursatdan peýdalanyp, ähli wekiliýetlere bu çärelere gatnaşýandyklary hem-de hyzmatdaşlyga taýýardyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz munuň oňyn netijeleri gazanmaga mümkinçilik berendigini belläp, Arkalaşygyň işini netijeli utgaşdyrýandygy üçin Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Baş sekretary Sergeý Nikolaýewiç Lebedewe minnetdarlyk bildirdi. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan GDA-da başlyk hökmünde şu ýyl ähli ylalaşylan meýilnamalary hem-de wezipeleri ýerine ýetirmek üçin hyzmatdaşlar bilen bilelikde jogapkärçilikli işlemegi dowam eder, bilelikdäki işiň netijeliligini üpjün etmek üçin ähli tagallalary eder.

Şu günki mejlisiň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döredilmeginiň 35 ýyllygynyň bellenilýän döwründe geçirilmegi onuň tapawutly aýratynlygydyr. Munuň özi möhüm senedir. Bu gün geçilen ýoluň käbir meselelerini jemlemek bilen, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň bu ýoly mynasyp geçendigini ynamly aýtmak bolar. Käbir kynçylyklara garamazdan, biz hyzmatdaşlygyň binýadyny gorap saklamagy, onuň deňhukukly, özara hormatly we bähbitli häsiýetini üpjün etmegi başardyk diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Nygtalyşy ýaly, söwda-ykdysady gatnaşyklar yzygiderli ösdürilýär, aýratyn-da, soňky ýyllarda söwda dolanyşygy artdyrylýar. Syýasy-diplomatik ulgamdaky hyzmatdaşlygyň gün tertibi giňeldilýär. GDA formaty özüni möhüm halkara meseleler boýunça diplomatik geňeşmeler üçin amatly meýdança hökmünde görkezdi. Ynsanperwer gatnaşyklar hem baý many-mazmuny bilen tapawutlanýar. Bu gatnaşyklar medeniýet, ylym, bilim, sport, syýahatçylyk we beýleki birnäçe möhüm ugurlary öz içine alýar.

Parlamentara hyzmatdaşlyk hem işjeňleşdirilýär. Türkmenistan Arkalaşygyň ýurtlarynyň wekilleriniň işjeň gatnaşmagynda geçirilen birnäçe ähmiýetli parlament çärelerini hem-de forumlaryny geçirmek başlangyjyny öňe sürüp, bu ugry ösdürmäge uly üns berýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we bu çärelere gatnaşandyklary üçin wekiliýetlere aýratyn minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz parlament tematikasy bilen baglylykda, pursatdan peýdalanyp, Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti hormatly Wladimir Wladimirowiç Putini ýakynda Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Döwlet Dumasyna saýlawlaryň üstünlikli geçirilmegi bilen gutlady, Döwlet Dumasynyň täze düzüminde hem Türkmenistanyň we Russiýanyň kanun çykaryjy edaralarynyň arasynda netijeli, özara hormat goýmak dialogynyň, däp bolan hyzmatdaşlygyň, özara düşünişmegiň dowam etdiriljekdigine ynam bildirdi.

Şeýle hem, hormatly mejlise gatnaşyjylar, şu günki sammitiň dowamynda, ýakyn dostlaryň we hyzmatdaşlaryň arasynda bolşy ýaly, size ýakynda Türkmenistanyň durmuşynda möhüm wakanyň bolandygyny, ýokary wekilçilikli edaranyň – Halk Maslahatynyň mejlisiniň geçirilendigini habar bermegi möhüm hasaplaýaryn. Onuň dowamynda birnäçe möhüm çözgütler, hususan-da:

— “Türkmenistany senagat taýdan ösdürmegiň 2030 — 2045-nji ýyllar üçin Milli strategiýasy”;

— “Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasy”;

— “Halkara hukugy we Türkmenistanyň Bitaraplygy” milli konsepsiýasy;

— “Türkmenistanda ahalteke bedew atlarynyň döwlet goragy hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we Halk Maslahatynyň mejlisiniň netijeleriniň Türkmenistanyň halkara derejedäki, şol sanda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndaky işini ösdürmek üçin binýat boljakdygyna, bilelikdäki iş üçin täze mümkinçilikleri, giňişlikleri döretjekdigine berk ynam bildirdi.

Ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlyga, Arkalaşygyň döwletleriniň logistika we infrastruktura mümkinçiliklerini doly derejede açmak üçin şertleri döretmäge aýratyn üns berýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň 2029-njy ýyly “GDA-nyň ulag arabaglanyşygynyň ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjyna ünsi çekdi.

Döwlet Baştutanymyz şeýle hem Türkmenistanyň GDA ýurtlary durnukly ulag ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda işjeň orun eýelemelidirler diýip hasaplaýandygyny aýtdy we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň 2026 — 2035-nji ýyllar üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ulag boýunça onýyllygy başlangyjynyň aýratyn ähmiýetini belledi. Bu barada BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynda degişli Kararnama kabul edildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Arkalaşyga agza döwletleriň onýyllygyň maksatlaryny hem-de wezipelerini durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşjakdyklaryna ynam bildirip, onýyllygy GDA giňişliginde, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde durmuşa geçirmek boýunça degişli geňeşmeleri geçirmäge hem-de bilelikdäki çemeleşmeleri we teklipleri işläp taýýarlamaga Türkmenistanyň taýýardygyny tassyklady. Munuň üçin bizde Baş Assambleýa tarapyndan 2025-nji ýylyň 26-njy awgustynda kabul edilen “Birleşen Milletler Guramasy bilen Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň arasynda hyzmatdaşlyk” atly Kararnama görnüşinde hukuk esasymyz bar.

Umuman, Türkmenistan ulag we üstaşyr geçelgeleri döretmek, olaryň durnuklylygyny ýokarlandyrmak hem-de ähli ýurtlar, şol sanda GDA-nyň deňze çykalgasy bolmadyk döwletleri üçin elýeterliligini üpjün etmek boýunça halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde GDA ýurtlarynyň tagallalaryny birleşdirmäge ýardam etmegi maksat edinýär. Türkmenistanyň bu ugurdaky işi şeýle hem 2025-nji ýylyň awgust aýynda Türkmenbaşy şäherinde geçirilen BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynda kabul edilen we BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy bilen biragyzdan makullanan “Awaza syýasy Jarnamasyna” esaslanýar.

Hazar deňzi sebiti ulag arabaglanyşygynyň möhüm halkasy bolup durýar. Demirgazyk — Günorta ulag geçelgesiniň Gündogar Hazar we Günbatar Hazar geçelgeleriniň, hususan-da, GDA goňşy ýurtlarda we sebitlerde bolup geçýän wakalar bilen baglylykda, örän möhüm ähmiýete eýedigi mälimdir.

Senagat we tehnologik hyzmatdaşlygyň, ýurtlarymyzyň çäklerinde önümçilik zynjyrlarynyň döredilmeginiň ähmiýeti hem artýar. Şunuň bilen baglylykda, şu ýylyň maý aýynda Aşgabatda geçirilen GDA-nyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi dogry we anyk ugurlary görkezdi diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň giň ynsanperwer hyzmatdaşlygy dowam etmegi berk maksat edinýändigini aýdyp, halkara gün tertibi bilen baglylykda, ileri tutulýan wezipe hökmünde BMG-niň Tertipnamasyny we halkara hukugy goramakda tagallalary birleşdirmegi teklip etdi. Bu gün bu wezipe aýratyn ähmiýete eýe bolup durýar. Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasy şu ýylyň 24-nji iýulynda 2028-nji ýyly “Halkara hukuk ýyly” diýip yglan etdi. Şunuň bilen parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde, halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda hem-de döwletleriň arasynda dostlukly gatnaşyklary ösdürmekde hukuk kadalarynyň möhüm orny biragyzdan tassyklanyldy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Kararnamanyň taslamasyny goldan we resminamany kabul etmäge möhüm goşant goşan GDA ýurtlaryna minnetdarlyk bildirdi.

Türkmenistan bu başlangyç bilen çykyş edende, ählumumy howpsuzlygyň binýady hökmünde BMG-niň Tertipnamasynyň we halkara gatnaşyklaryň hukuk esaslarynyň mizemezligini gorap saklamagyň zerurdygyna bolan berk syýasy we ahlak ynamyndan ugur aldy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we 2026-njy ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda Türkmenistanyň başlyklyk etmegini goldandyklary üçin GDA döwletleriniň Baştutanlaryna ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Ýurdumyz mundan beýläk hem GDA-nyň çäklerinde dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak ugrunda işlemegini we ähli bilelikdäki meýilnamalary hem-de taslamalary durmuşa geçirmäge ýardam bermegini dowam eder diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady hem-de pursatdan peýdalanyp, Arkalaşygyň döwletleriniň halklaryna parahatçylyk hem-de abadançylyk baradaky tüýs ýürekden arzuwlaryny beýan etdi.

Soňra döwlet Baştutanymyz bu gün Geňeşiň garamagyna ynsanperwer hyzmatdaşlyk, howpsuzlygy we ulag arabaglanyşygyny üpjün etmek hem-de hyzmatdaşlygyň beýleki ugurlary bilen baglanyşykly möhüm meseleleriň hödürlenendigini aýdyp, mejlisiň gün tertibi baradaky maglumaty yglan etmek üçin Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Baş sekretary Sergeý Lebedewe söz berdi. Sergeý Lebedew GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň döwletleriň we Arkalaşygyň düzümleriniň teklipleri esasynda taýýarlanylan hem-de Geňeşiň Başlygy bilen ylalaşylan gün tertibiniň taslamasy barada maglumat berdi.

Mejlise gatnaşyjylaryň biragyzdan goldamagynda mejlisiň gün tertibi tassyklanyldy.

Soňra hormatly Prezidentimiz çykyş etmek üçin Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýewe söz berdi.

Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti bildirilen myhmansöýerlik üçin ýene bir gezek hoşallyk bildirip, ýurdumyza her saparynyň özünde ýakymly täsirleri galdyrýandygyny, Azerbaýjanda doganlyk Türkmenistanyň durnukly ösüşine we gazanýan üstünliklerine ýokary baha berilýändigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar dost-doganlygyň köpasyrlyk tejribesine esaslanýar we strategik hyzmatdaşlyk häsiýetine eýedir.

Prezident Ilham Aliýew ýurtlarymyzyň arasynda ýokary derejedäki gatnaşyklaryň işjeň häsiýete eýedigini kanagatlanma bilen belläp, 2025-nji ýylyň awgustynda Türkmenistana sapar bilen gelendigini, şeýle hem geçen ýyl Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň Azerbaýjana iki gezek sapary amala aşyrandygyny, şu ýylyň iýunynda bolsa hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň döwlet saparyny amala aşyrandygyny aýtdy hem-de bu saparlaryň ikitaraplaýyn gatnaşyklara goşmaça itergi berendigini, ähli ulgamlarda hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin täze mümkinçilikleri açandygyny nygtady.

Bellenilişi ýaly, şu ýyl Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlar Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygyny belleýärler. Geçen ýyllaryň dowamynda GDA syýasy dialogy saklamak, özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmek we ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmek üçin möhüm platforma hökmünde ornuny berkitdi.

Prezident Ilham Aliýew çykyşynyň ahyrynda Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň 2027-nji ýylda GDA-da bilelikde başlyklyk etmegi baradaky çözgüdi goldandyklary üçin mejlise gatnaşyjylara hoşallyk bildirip, munuň ýurtlarymyza bolan uly ynamyň subutnamasydygyny aýtdy hem-de azerbaýjan tarapynyň bilelikdäki wezipeleri amala aşyrmaga işjeň gatnaşmaga taýýardygyny tassyklady.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Azerbaýjanyň döwlet Baştutanyna çykyş üçin minnetdarlyk bildirip, Ermenistan Respublikasynyň Premýer-ministri Nikol Paşinýana söz berdi. Dostlukly ýurduň Hökümet Baştutany hemmeleri Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisinde mähirli mübärekläp, myhmansöýerlik we sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdi.

Premýer-ministr Nikol Paşinýan diňe bir özüniň tebigy gözelligi bilen däl, eýsem, infrastruktura kuwwaty bilen hem haýran galdyrýan «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçýän bu duşuşygyň gerimini we ähmiýetini aýratyn belläp, Awazada döredilen mümkinçiliklere ýokary baha berdi. Şeýle hem sammitiň öňüsyrasynda Hazar deňziniň kenarýakasynda geçirilen medeni maksatnamanyň GDA agza döwletleriň halklarynyň däp-dessurlaryny we medeni özboluşlylygyny açyp görkezmäge mümkinçilik berendigi bellenildi.

Ermenistanyň Premýer-ministri şu ýyl Türkmenistanyň GDA-da başlyklyk etmeginiň çäklerinde ýerine ýetirilen işler üçin türkmen tarapyna hoşallyk bildirip, bu işleriň Arkalaşygyň giňişliginde özara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda we dürli ulgamlarda netijeli gatnaşyklary işjeňleşdirmekde möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy.

Soňra döwlet Baştutanymyz Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko söz berdi. Prezident Aleksandr Lukaşenko bildirilen myhmansöýerlik üçin hormatly Prezidentimize hoşallygyny beýan edip, Türkmenistanyň GDA-da başlyklyk etmeginiň çäklerinde geçirilýän sammitiň guramaçylyk derejesine ýokary baha berdi.

Şu gün Hazar deňziniň merjeni bolan ajaýyp Awazada bir ýere jemlenmegimiz möhüm ähmiýete eýedir. Asyrlaryň dowamynda Hazar deňzi ýurtlaryň we halklaryň arasynda birleşdiriji köpri bolup hyzmat etdi we häzirki wagtda hem bu wezipäni ýerine ýetirýär diýip, Belarus Respublikasynyň Prezidenti belledi hem-de pursatdan peýdalanyp, türkmen halkyny Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek gutlady we parahatçylyk, abadançylyk, rowaçlyk arzuw etdi.

Prezident Aleksandr Lukaşenko şu ýyl Arkalaşygyň döredilmegine hem 35 ýyl dolýandygyny belläp, bu düzümiň agza ýurtlaryň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmekde we halklary ýakynlaşdyrmakda ähmiýetini belledi. Belarus Respublikasynyň Prezidenti çykyşynyň ahyrynda Arkalaşygyň çäklerindäki hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna ynam bildirip, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň işine üstünlikleri arzuw etdi.

Döwlet Baştutanymyz çykyşy üçin Prezident Aleksandr Lukaşenko minnetdarlyk bildirip, söz nobatyny Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewe geçirdi. Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi we myhmansöýerlik üçin döwlet Baştutanymyza hoşallygyny beýan etdi hem-de düýnki geçirilen çäreleriň hem ýokary derejesini belledi.

Şeýle hem Prezident Kasym-Žomart Tokaýew Türkmenistanyň GDA-da başlyklyk etmeginiň netijelerine we Arkalaşygyň umumy gün tertibinde göz öňünde tutulan wezipeleri durmuşa geçirmäge goşýan uly goşandyna Gazagystanyň ýokary baha berýändigini belläp, hormatly Prezidentimize bu ugurda alnyp barylýan işler üçin aýratyn hoşallyk bildirdi. Bellenilişi ýaly, bu sammit Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döredilmeginiň 35 ýyllygy bellenilýän ýylda geçýär. Şunuň bilen baglylykda, GDA-nyň birleşdiriji wezipesiniň ýurtlarymyzyň Garaşsyzlygyny gazanan döwründe has aýdyň ýüze çykandygy bellenildi. Ýurtlarymyz döwletara hyzmatdaşlygyň täze görnüşini kemala getirdiler. Geçen ýyllaryň dowamynda Arkalaşyk özara ynanyşmagy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň netijeli köptaraplaýyn ulgamy hökmünde ornuny berkitdi we dünýäde giňden ykrar edildi. Berk şertnama-hukuk binýady döredildi, söwda-ykdysady gatnaşyklar durnukly ösýär, gоňşuçylyk we hojalyk ulgamynda ýakyn hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Şunuň bilen bir hatarda, Prezident Kasym-Žomart Tokaýew GDA-nyň esasy baýlygynyň halklarymyzyň dostlugy, umumy medeni we ruhy mirasy bolup durýandygyny aýtdy hem-de bu ebedi gymmatlyklary aýawly saklamagyň, geljek nesillere geçirmegiň umumy borçdugyny belledi.

Gazagystanyň Prezidenti Arkalaşygyň çäklerinde hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, tagallalary birleşdirmek we gatnaşyklary işjeňleşdirmek bilen baglylykda, birnäçe wezipeleri we ugurlary beýan etdi.

Soňra çykyş etmek üçin Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowa söz berildi. Ol hemmeleri mähirli mübärekläp, myhmansöýerlik üçin hormatly Prezidentimize ýene bir gezek hoşallyk bildirdi hem-de Türkmenistanyň 2026-njy ýylda GDA-da başlyklyk etmeginiň netijeli häsiýete eýe bolandygyny belledi.

Şeýle hem Prezident Sadyr Žaparow türkmen tarapynyň Arkalaşygyň giňişliginde özara hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça köp sanly möhüm işleri ýerine ýetirendigini aýdyp, bu işlere ýokary baha berdi we guramanyň çäklerinde ýurtlarymyzyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy, dostlukly we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny berkitmegi üýtgewsiz ugur edinendigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, geçen ýyllaryň dowamynda GDA köpugurly hyzmatdaşlygyň möhüm ulgamy hökmündäki ornuny saklap, ösüşiň we häzirki zaman ýagdaýlaryna uýgunlaşmagyň uly ýoluny geçdi. Häzirki wagtda hem GDA pikir alyşmak we bilelikdäki başlangyçlary öňe sürmek üçin möhüm meýdança bolmagynda galýar.

Prezident Sadyr Žaparow çykyşynyň ahyrynda şu ýyl bir wagtda döwletlerimiziň Garaşsyzlygynyň we Arkalaşygyň döredilmeginiň 35 ýyllygynyň bellenilýändigini aýtdy hem-de şanly seneler bilen ähli gatnaşyjylary gutlady.

Soňra Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putine söz berildi. Prezident Wladimir Putin mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, GDA-nyň ýubileý senesi bilen baglanyşykly taýýarlanylan Bilelikdäki Beýannamanyň taslamasyny Russiýanyň doly goldaýandygyny aýtdy. Bu resminama guramanyň işiniň esasy netijelerini jemleýär we onuň ösüşiniň uzak möhletli wezipelerini kesgitleýär. Bellenilişi ýaly, 30 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda Arkalaşyk, hakykatdan-da, uly ýol geçip, abraýly sebit integrasion birleşigi hökmünde kemala geldi. Hut GDA-nyň döredilmegi netijesinde, biziň halklarymyzyň arasynda durmuş-ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary saklamak we ösdürmek başartdy. Ykdysadyýet özara hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galýar. GDA ýurtlary söwda, maýa goýum, ýokary tehnologiýalar ulgamlarynda ýakyn hyzmatdaşlyk edýärler.

Prezident Wladimir Putin kabul edilýän çözgütleriň Arkalaşygyň giňişliginde netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam berýändigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, kemala getirilen durnukly maliýe infrastrukturasy häzirki döwrüň möhüm meselelerini netijeli çözmäge hem-de ykdysady hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga ýardam berýär.

Russiýa Federasiýasynyň Baştutany şu ýyl Arkalaşykda netijeli başlyklyk edýändigi hem-de sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi.

Prezident Wladimir Putin şu gün GDA-da başlyklyk etmegiň 2027-nji ýylda Özbegistana geçirilmegi baradaky çözgüdiň kabul ediljekdigini aýdyp, Prezident Şawkat Mirziýoýewe bu möhüm wezipäni ýerine ýetirmekde üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz çykyşy üçin Prezident Wladimir Putine minnetdarlyk bildirip, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona söz berdi.

Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň guramaçylygy hem-de bildirilen myhmansöýerlik üçin döwlet Baştutanymyza hoşallygyny beýan etdi we türkmen tarapyny GDA-da başlyklyk etmek wezipesini üstünlikli ýerine ýetirmegi bilen gutlady. Bellenilişi ýaly, şu ýylyň dowamynda gazanylan netijeler guramanyň işiniň durnukly depginini üpjün etmäge mümkinçilik berdi.

Şeýle hem Prezident Emomali Rahmon mümkinçilikden peýdalanyp, Arkalaşygyň döwlet Baştutanlaryny şanly sene — GDA-nyň döredilmeginiň 35 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlap, geçen döwrüň dowamynda guramanyň ösüşinde gazanylan üstünlikler barada aýtdy. Bellenilişi ýaly, Arkalaşyga agza döwletler köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagy maksat edinýärler we özara ynanyşmagyň ýokary derejesini görkezýärler. GDA formaty meseleleriň giň toplumy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegiň möhüm guraly bolmagynda galýar. Soňky ýyllarda dürli ugurlar boýunça özara hyzmatdaşlygyň oňyn netijeleri muny aýdyňlygy bilen tassyklaýar.

Prezident Emomali Rahmon çykyşynyň ahyrynda ýurdumyzyň Arkalaşygyň giňişliginde özara hyzmatdaşlygy ösdürmekde durmuşa geçiren işlerine ýokary baha berdi hem-de Türkmenistany GDA-da üstünlikli başlyklyk etmegi bilen gutlady.

Soňra Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe söz berildi. Ol mejlise gatnaşyjylary mübärekläp, türkmen topragynda mähirli kabul edilendigi hem-de sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdi.

Şeýle hem goňşy ýurduň Prezidenti Awazanyň ajaýyp binagärlik keşbiniň Türkmenistanyň ösüşiniň okgunly depginini aýdyň görkezýändigini aýdyp, ýurdumyzyň GDA-da başlyklyk etmeginiň dowamynda gazanylan netijelere ýokary baha berdi we pursatdan peýdalanyp, mejlise gatnaşyjylary Arkalaşygyň 35 ýyllygy bilen gutlady. Bellenilişi ýaly, bu ýyllaryň dowamynda ýurtlarymyzda uly özgertmeler bolup geçdi, özara hyzmatdaşlyk has-da pugtalandyryldy, çünki ýurtlarymyzy ýakyn gatnaşyklar, umumy taryh we hyzmatdaşlygyň uly mümkinçilikleri baglanyşdyrýar.

Prezident Şawkat Mirziýoýew bu mümkinçiliklerden halklarymyzyň bähbidine netijeli peýdalanmagyň möhümdigini belläp, häzirki döwrüň ýagdaýlaryny nazara almak bilen, ynanyşmagy berkitmegiň we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň wajypdygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, ýurtlarymyzyň toplan tejribesi ykdysady hyzmatdaşlygyň, durnuklylygyň we ösüşiň esasy binýatlarynyň biri bolmagynda galýar. Şunuň bilen baglylykda, Arkalaşyga agza döwletleriň bar bolan kuwwatyny doly derejede peýdalanmagyň hem-de söwda-maýa goýum hyzmatdaşlygyny täze derejä çykarmagyň zerurdygy bellenildi we birnäçe ugurlar beýan edildi.

Hormatly Prezidentimiz açyk we netijeli pikir alyşmalar üçin mejlise gatnaşyjylara minnetdarlyk bildirip, çykyşlaryň dowamynda GDA-nyň çäklerindäki hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de kämilleşdirmäge gönükdirilen möhüm hem-de netijeli teklipleriň beýan edilendigini belledi. Döwlet Baştutanymyz GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetine mejlisde beýan edilen başlangyçlary seljermegi hem-de wekiliýet Baştutanlarynyň ähli teklipleriniň iş ýüzünde amala aşyrylmagy üçin anyk çäreleri işläp taýýarlamagy teklip etdi.

Soňra 2027-nji ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda Özbegistan Respublikasynyň başlyklyk etmegi baradaky çözgüt kabul edildi. Hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylaryň ählisiniň adyndan özbek tarapyny gutlap, üstünlikli başlyklyk etmegi arzuw etdi.

Mejlisiň dowamynda başga-da birnäçe guramaçylyk meselelerine seredildi we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Soňra Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi giňişleýin düzümde dowam etdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sammite gatnaşyjylary ýene bir gezek mähirli mübärekläp, döwlet Baştutanlarynyň geňeşiniň çäkli düzümde geçirilen mejlisiniň dowamynda 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk etmegiň Özbegistan Respublikasyna geçirilmegi baradaky çözgüdiň kabul edilendigini aýtdy we Prezident Şawkat Mirziýoýewe çykyş etmek üçin söz berdi.

Prezident Şawkat Mirziýoýew Özbegistan Respublikasynyň GDA-da başlyklyk etmeginiň Konsepsiýasyny we geçirilmeli çäreleriň meýilnamasyny taýýarlamak boýunça işleriň tamamlanandygyny, şunda 100-den gowrak çäräniň göz öňünde tutulandygyny aýtdy.

Şeýle hem Prezident Şawkat Mirziýoýew Arkalaşygyň içindäki syýasy dialoga aýratyn ünsi çekip, hoşniýetli goňşuçylyk, ynanyşmak we özara düşünişmek ýörelgeleriniň ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklaryň binýady bolup durýandygyny we bu binýady berkitmegiň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, ýurtlarymyzyň baý önümçilik mümkinçiliklerine, serişdelere, tehnologiýalara we bazarlara eýediginden ugur alnyp, senagat hyzmatdaşlygyny berkitmek, bilelikdäki önümçilikleri döretmek, özara maýa goýumlar üçin şertleri gowulandyrmak, işewürlikde tehnologiýalaryň peýdalanylyşyny giňeltmek we elektron söwdany ösdürmek ýaly ugurlar beýan edildi.

Döwlet Baştutanymyz Prezident Şawkat Mirziýoýewe minnetdarlyk bildirip, döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň adyndan Özbegistan Respublikasyna üstünlikli başlyklyk etmegi we özara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň bähbidine öňde goýlan ähli maksatlara ýetmegi arzuw etdi.

Soňra GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine hormatly myhman hökmünde gatnaşýan Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Masud Pezeşkiana söz berildi. Dostlukly ýurduň Prezidenti bu sammite gatnaşmaga çakylyk hem-de onuň ýokary guramaçylyk derejesi üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan edip, Eýran Yslam Respublikasynyň GDA agza döwletleriň Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine ilkinji gezek hormatly myhman hökmünde gatnaşmagynyň özara gatnaşyklary pugtalandyrmak hem-de hyzmatdaşlygyň täze tapgyryny açmak üçin uly mümkinçilik bolup durýandygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, bu duşuşygyň Hazarýaka döwletleriň Baştutanlarynyň ekologiýa sammiti bilen bir wagtda geçirilmegi Eýranyň Hazarýaka we Merkezi Aziýa ýurtlary bilen umumy bähbitlere laýyk gelýän hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin amatly binýat döredýär.

Prezident Masud Pezeşkian Eýranyň we Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna agza ýurtlaryň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge döredilen mümkinçilik üçin ýene bir gezek hoşallygyny beýan edip, bu duşuşygyň Merkezi Aziýanyň, Günorta Kawkazyň we Eýranyň diňe bir geografik taýdan däl-de, eýsem, hyzmatdaşlygyň, durnuklylygyň we ösüşiň bitewi sebitini kemala getirmek ýolunda möhüm ädime öwrüljekdigine ynam bildirdi.

Serhetler bizi birek-birek bilen geografik taýdan baglanyşdyrýar. Ýöne biziň syýasy erkimiz bu baglanyşygy parahatçylygyň, durnuklylygyň we ösüşiň umumy gurşawyna öwürmäge mümkinçilik berer diýip, Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti çykyşyny jemledi.

Hormatly Prezidentimiz çykyşy üçin Prezident Masud Pezeşkiana minnetdarlyk bildirdi.

Soňra GDA-nyň Baş sekretary Sergeý Lebedew çäkli düzümdäki mejlisde kabul edilen çözgütler barada maglumat berdi. Bellenilişi ýaly, wekiliýet Baştutanlary 2027-nji ýylda Arkalaşykda Özbegistan Respublikasynyň başlyklyk etmegi, Türkmenistan bilen Azerbaýjan Respublikasynyň bolsa bilelikde başlyklyk etmegi baradaky çözgüdi kabul etdiler. Şeýle hem döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisini 2027-nji ýylyň 7-nji oktýabrynda Özbegistan Respublikasynda geçirmek baradaky Çözgüt kabul edildi.

Sergeý Lebedew Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döredilmeginiň 35 ýyllygy bilen baglanyşykly Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Baştutanlarynyň Beýannamasy hakynda maglumat berdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow çykyş etmek üçin Rus dili boýunça halkara guramanyň Baş sekretary Natalýa Boçarowa söz berdi. Ol mejlise gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, şeýle ýokary derejeli çärä gatnaşmagyň özi üçin uly mertebedigini hem-de jogapkärçilikdigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, şu ýyl Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döredilmegine 35 ýyl dolýar. Bu hem ýaşlygyň, hem-de toplanylan uly tejribäniň ýaşydyr. Arkalaşygyň kuwwaty Rus dili boýunça halkara gurama ýaly täze taslamalary döretmek başarnygy bilen subut edilýär. Şunuň bilen baglylykda, bu guramanyň öz işine 6 aý mundan ozal başlandygy aýdyldy we onuň alyp barýan işleri barada maglumat berildi.

Döwlet Baştutanymyz manyly çykyşy üçin Natalýa Boçarowa minnetdarlyk bildirip, oňa we Rus dili boýunça halkara gurama alyp barýan işlerinde mundan beýläk-de üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow kabul edilen çözgüde laýyklykda, GDA gatnaşyjy döwletleriň arasynda medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge, dostlugy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga goşan uly şahsy goşandy üçin Arkalaşyga gatnaşyjy döwletleriň döwletara ynsanperwer hyzmatdaşlyk gaznasynyň ýerine ýetiriji direktory Tahir Iksanowa, şeýle hem Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyny pugtalandyrmak we ösdürmek boýunça işi üçin Arkalaşyga gatnaşyjy döwletleriň Demir ýol ulagy boýunça geňeşiniň müdiriýetiniň başlygy Wiktor Popowa Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hormat hatyny gowşurdy.

Soňra resminamalara gol çekmek dabarasy boldy. Gol çekilen resminamalaryň hatarynda 2027-nji ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk etmek hakynda Çözgüt; Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirmek hakynda Teswirnamalaýyn çözgüt; Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döredilmeginiň 35 ýyllygy mynasybetli GDA gatnaşyjy döwletleriň Baştutanlarynyň Beýannamasy hakynda Çözgüt; Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hormat haty bilen sylaglamak hakynda Teswirnamalaýyn çözgüt; Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda 2029-njy ýyly “Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ulag arabaglanyşygy ýyly” diýip yglan etmek hakynda Çözgüt bar.

Gol çekmek dabarasy tamamlanandan soňra, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sammite gatnaşyjylara ýüzlenip, şu günki mejlisiň netijeli geçendigini, resminamalary kabul etmekden başga-da, wekiliýet Baştutanlarynyň GDA-nyň çäklerindäki köpugurly hyzmatdaşlygyň, şeýle hem halkara gün tertibiniň meseleleriniň giň toplumy boýunça netijeli pikir alşandyklaryny belledi. Döwlet Baştutanymyz beýan edilen teklipleriň hem-de garalan resminamalaryň GDA giňişliginde umumy bähbitlere laýyk gelýän hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge we kämilleşdirmäge hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz sözüniň ahyrynda şu günki döwlet Baştutanlarynyň mejlisini taýýarlamaga we geçirmäge gatnaşan GDA-nyň Ýerine ýetiriji komitetiniň işgärlerine, bilermenlere, Arkalaşygyň edaralarynyň wekillerine minnetdarlyk bildirip, GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisini ýapyk diýip yglan etdi.

Şeýlelikde, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň Awazada geçirilen mejlisi GDA ýurtlarynyň ykdysady integrasiýany çuňlaşdyrmaga çalyşýandyklaryny görkezip, möhüm sebit we ählumumy meseleleri çözmekde türkmen diplomatiýasynyň ýokary netijeliligini subut etdi.

* * *

GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisi öz işini tamamlansoň, bu gurama agza ýurtlaryň Baştutanlary hem-de mejlise hormatly myhman hökmünde gatnaşan Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti mejlisiň çäklerinde ýaýbaňlandyrylan gurama agza döwletleriň we Eýran Yslam Respublikasynyň sergisini synladylar. Milli pawilýonlarda ýurtlaryň häzirki döwürde gazanýan üstünlikleri, ykdysady mümkinçilikleri hem-de medeni aýratynlyklary, durmuşa geçirýän başlangyçlary we taslamalary öz beýanyny tapdy. Munuň özi şu ýylyň möhüm wakasyna öwrülen halkara çäreleriň köptaraplaýyn häsiýete eýe bolandygyny görkezýär.

Awazada Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy geçirildi

Awaza, 8-nji oktýabr (TDH). Şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy geçirildi. Nobatdaky konsultatiw duşuşyk bu gün taryhy şanly waka beslendi — Azerbaýjan Respublikasy ilkinji gezek bu sebit dialogyna resmi görnüşde gatnaşýar. Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň Azerbaýjany formata goşmak boýunça strategik başlangyjy sebitara hyzmatdaşlygy, ulag-logistika arabaglanyşygyny we energetika dialogyny hil taýdan täze derejä çykarmaga itergi berer.

Azerbaýjanyň işjeň gatnaşmagynda Merkezi Aziýa döwletleriniň konsultatiw duşuşyklary formaty häzirki wagtda tutuş Ýewraziýa giňişliginde integrasion prosesleriň kuwwatly hereketlendiriji güýjüne öwrüler. Azerbaýjanyň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň dialogyna goşulyşmagy sebit hyzmatdaşlygyny hil taýdan täze geosyýasy we geoykdysady derejä çykarýar. Bu hyzmatdaşlyk Hazar deňzi, Günorta Kawkaz we Merkezi Aziýa sebitinde durnuklylygyň, ykdysady ösüşiň bitewi ulgamyny kemala getirýär.

Multimodal ulag-logistika geçelgelerini döretmek formatdaky hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýar. Merkezi Aziýa döwletleriniň logistika ulgamlary bilen Azerbaýjanyň infrastruktura mümkinçilikleriniň utgaşdyrylmagy Aziýa bilen Ýewropanyň arasynda ygtybarly köprini döredip, Hazarüsti halkara ulag geçelgesini işjeňleşdirmäge ýardam berýär. Port infrastrukturasynyň ösdürilmegi, demir ýollaryň birleşdirilmegi we gümrük amallarynyň ýeňilleşdirilmegi gatnaşyjy ýurtlara diňe bir özara söwdanyň möçberlerini artdyrmak bilen çäklenmän, eýsem, ählumumy üpjün ediş zynjyrlarynda esasy orunlary eýelemäge hem mümkinçilik berýär.

Energetika “Merkezi Aziýa + Azerbaýjan” formatyndaky hyzmatdaşlygyň ýene-de bir möhüm ugry bolup durýar. Sebitiň ýurtlary tebigy gazyň, nebitiň ägirt uly gorlaryna we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň uly mümkinçiliklerine eýe bolup, bu ugurdaky bilelikdäki tagallalar energiýa serişdeleriniň dünýä bazarlaryna iberilýän eksport ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmaga, bitewi durnukly energetika ulgamyny döretmäge gönükdirilendir. Bu çalt ösýän hyzmatdaşlyk mehanizminde Türkmenistan aýratyn we netijeli orun eýeleýär. Hazar deňziniň gündogar kenarynda geografik taýdan amatly ýerleşýän ýurdumyz Merkezi Aziýany we Günorta Kawkazy baglanyşdyrýan esasy halka bolup çykyş edýär. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk, hoşniýetli goňşuçylyk we deňhukukly dialog ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty sebit gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça ylalaşykly çözgütleri işläp taýýarlamak üçin amatly şertleri döredýär.

Ýurdumyz giň möçberli infrastruktura hem-de energetika başlangyçlaryny ilerletmek bilen, hyzmatdaşlyga öz anyk goşandyny goşýar. Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň ulanmaga berilmegi, döwrebap söwda flotunyň ösdürilmegi hem-de awtomobil we demir ýollarynyň döwrebaplaşdyrylmagy kuwwatly logistika merkezini kemala getirmäge mümkinçilik berdi. Mundan başga-da, Türkmenistan energetika akymlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak hem-de Günbatar we Günorta ugurlary boýunça uglewodorod serişdeleriniň iberilýän ygtybarly ulgamlaryny döretmek ugrunda çykyş edýär.

Şeýle hem ýurdumyz ynanyşykly dialog, ekologik howpsuzlyk we medeni-ynsanperwer umumylygy gorap saklamak taglymlaryny işjeň öňe sürmek bilen, formaty institusional taýdan pugtalandyrmaga uly goşant goşýar. Hazar deňziniň ekologiýa ýagdaýyny gowulandyrmak, suw serişdelerini gorap saklamak hem-de howanyň üýtgemeginiň täsirine garşy göreşmek boýunça Türkmenistanyň öňe sürýän başlangyçlary formata gatnaşyjy ýurtlaryň ählisiniň bähbitlerine laýyk gelýär. Şu günki duşuşygyň “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçirilmegi hem ykrar edilen parahatçylyk döredijilik merkezi hökmünde ýurdumyzyň eýeleýän ornuny tassyklaýar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň giň möçberli halkara başlangyçlary Türkmenistanyň “Merkezi Aziýa + Azerbaýjan” formatyndaky hyzmatdaşlygynyň esasy hereketlendiriji güýji bolup durýar. Hazar deňzi sebitini we goňşy sebitleri parahatçylyk, ynanyşmak we abadançylyk zolagyna öwürmek boýunça konsepsiýa Gahryman Arkadagymyzyň strategik garaýyşlarynyň esasyny düzýär. Türkmen halkynyň Milli Lideriniň durnukly multimodal ulag geçelgelerini döretmek boýunça teklibi Hazar deňziniň üsti bilen Türkmenbaşy şäheriniň we Bakuwyň port infrastrukturasyny baglanyşdyrýan Gündogar — Günbatar ugrunyň işjeňleşdirilmeginde öz beýanyny tapdy. Munuň özi Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ulag ulgamlaryny birleşdirmek üçin ygtybarly logistika binýadyny döretdi.

Mundan başga-da, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen bu altytaraplaýyn hyzmatdaşlyk formatynda energetika diplomatiýasyna we ekologik howpsuzlyk meselelerine aýratyn üns berilýär. Energiýa serişdeleriniň iberilýän ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerinden we suw serişdelerinden netijeli peýdalanmak ulgamlarynda tagallalary birleşdirmek boýunça öňe sürlen teklipler umumy sebit gün tertibiniň möhüm bölegine öwrüldi. Türkmenistanyň sebitiň ýurtlarynyň Baştutanlary üçin dialog meýdançasy bolup hyzmat etmegi bu döredijilikli syýasatyň kanunalaýyk dowamy bolup durýar.

...“Awaza” toplumynda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlaryny hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mähirli garşylady.

Sammite gatnaşýan ýurtlaryň Döwlet baýdaklarynyň öňünde bilelikde surata düşmek dabarasyndan soňra, hormatly Prezidentimiziň başlyklyk etmeginde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy öz işine başlady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow duşuşyga gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň sekizinji konsultatiw duşuşygynyň işiniň başlamagy bilen gutlady we sammitiň üstünlikli geçirilmegini arzuw etdi.

Döwlet Baştutanymyz Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe geçen ýyl Daşkentde geçirilen ýedinji konsultatiw duşuşykda bildirilen myhmansöýerlik we sammite netijeli başlyklyk edendigi üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, bu gün ilkinji gezek altytaraplaýyn formatda resmi taýdan duşuşylýandygyny aýtdy we Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýewi aýratyn mübärekläp, ony bu şanly waka bilen gutlady.

Azerbaýjanyň goşulmagy, biziň pikirimizçe, döwletlerimiziň köpýyllyk özara ýakynlaşmagynyň, doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk, hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny berkitmegiň möhümdigine düşünmegiň kanunalaýyk netijesi, halklarymyzyň ösüş ýoly bilen bilelikde, egin-egne berip, öňe gitmäge bolan ymtylyşynyň beýany boldy diýip, hormatly Prezidentimiz belledi.

Şu günki duşuşygyň dowamynda biz meseleleriň uly toplumyny ara alyp maslahatlaşarys. Dünýädäki we sebitdäki ýagdaýlar çalt özgerýär, täze şertler ýüze çykýar. Bu biziň aýratyn üns bermegimizi, dogry we öňdengörüjilikli çözgütleri işläp taýýarlamak üçin dürs baha bermegi talap edýär diýip hasaplaýaryn.

Şu gün öňümizde giň möçberli, strategik maksatlary goýup biljekdigimize ynanýaryn. Ýurtlarymyzyň ykdysadyýetleriniň durnukly ösüşi, olaryň diwersifikasiýalaşdyrylmagy, hiliniň we tehnologik derejesiniň ýokarlandyrylmagy umumy bähbitlere laýyklykda we özara bähbitli şertlerde hyzmatdaşlygymyzy has-da artdyrmaga mümkinçilik berýär.

Möhüm logistika we energetika ösüş merkezleri hökmünde Merkezi Aziýanyň we Azerbaýjanyň sebitdäki hem-de dünýädäki orny yzygiderli artýar. Bu bolsa Aziýadaky we Ýewropadaky hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklary ösdürmek üçin mümkinçilikleri açýar.

Biziň umumy ruhy we medeni ýakynlygymyzy pugtalandyrmak, ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmek ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda boldy we şeýle bolmagynda galýar diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi hem-de şu gün bu möhüm meseleleriň we ugurlaryň ählisiniň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny, beriljek bahalaryň, teklipleriň bolsa biziň ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň döredijilikli ösüşine hem-de abadançylygyna gönükdiriljekdigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň şu günki duşuşyga döwletlerimiziň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrmakda täze möhüm tapgyr hökmünde garaýandygyny aýtdy we şunuň bilen baglylykda, birnäçe ileri tutulýan wezipelere ünsi çekdi. Hususan-da, altytaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mümkinçiligini artdyrmagyň, ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň arasynda raýdaşlyk, agzybirlik we özara goldaw ruhuny saklamagyň hem-de pugtalandyrmagyň, biziň sebitlerimizde, olara ýanaşyk zolaklarda parahatçylygy, howpsuzlygy üpjün etmegiň, möhüm halkara meseleler boýunça hyzmatdaşlar bilen netijeli syýasy-diplomatik dialog üçin şertleri döretmegiň möhümdigi bellenildi.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz söwda-ykdysady we maýa goýum hyzmatdaşlygyna täze itergi bermegi, Merkezi Aziýany we Azerbaýjany yklymda, Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça ulag-logistika, energetika we senagat geçelgeleriniň esasy we möhüm gаtnaşyjylaryna öwürmekde tagallalary birleşdirmegi, çaltlandyrylan tehnologik ösüş üçin şertleri döretmegi, emeli aňy ornaşdyrmagy, bu görkezijiler boýunça dünýäde bäsdeşlige ukyply orunlara çykmagy, birleşigimiziň çäklerindäki giň ynsanperwer, medeni, bilim hyzmatdaşlygyna ýardam bermegi, halklaryň arasyndaky siwilizasion aragatnaşygyň we özara düşünişmegiň möhüm şerti hökmünde beýleki döwletler bilen şeýle gatnaşyklary giňeltmegi ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda belledi.

Alty döwletiň arasyndaky gatnaşyklaryň, özara ynanyşmagyň, açyklygyň we ýolbaşçylaryň düşünişmeginiň derejesiniň häzirki wagtda örän ýokarydygyny we berkdigini nazara alyp, öňümizde goýlan ähli wezipeleri çözmäge mümkinçiligimiz bar diýip hasap edýärin. Şunda halkara howpsuzlyk ulgamynda ylalaşylan çemeleşmeleri emele getirmek möhüm şert bolup durýar. Türkmenistanyň maksatlary hem-de wezipeleri pugta parahatçylygy üpjün etmäge, siwilizasion dialogy ýola goýmaga, dialog arkaly wehimleri ýeňip geçmäge, özara ynamy dikeltmäge gönükdirilendir. Bu ýörelgeleriň häzirki formatyň ähli gatnaşyjylaryna ýakyn we düşnüklidigine ynanýaryn. Bu bolsa halkara meýdançalarda bilelikdäki ädimleri işjeňleşdirmek üçin berk binýat döredýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we BMG-niň geljegi babatda çemeleşmeleri emele getirmäge, şeýle hem halkara hukugyň ornuna ünsi çekdi.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň geçen sessiýasynda 2028-nji ýyly “Halkara hukuk ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyç bilen çykyş edendigini, ýurdumyzyň halkara gatnaşyklaryň hukuk binýadynyň mizemezligini saklamagyň zerurdygyna ynanýandygyny aýdyp, bu başlangyjy durmuşa geçirmekde Türkmenistanyň tagallalaryny goldandyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz ýurtlarymyzyň diplomatik mümkinçilikleriniň artandygyny, hyzmatdaşlygyň geriminiň giňeldilendigini we bu mümkinçiligi netijeli peýdalanmagyň zerurdygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, konsultatiw duşuşyklaryň çäklerinde daşary syýasat edaralarynyň arasynda yzygiderli esasda altytaraplaýyn geňeşmeler formatyny döretmegi teklip etdi.

Biziň döwletlerimiz okgunly ösýän we kuwwatly ykdysadyýete eýedir. Biz şeýle hem Merkezi Aziýanyň we Azerbaýjanyň geoykdysady ýerleşişiniň uly mümkinçilikleri açýandygyny görýäris. Häzirki wagtda Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça ulag-logistika arabaglanyşygyny döretmek baradaky gepleşikleri we hereketleri işjeňleşdirmek hem-de olara doly derejeli mazmun bermek möhümdir diýip hasaplaýaryn. Şunda Merkezi Aziýa — Hazar deňzi — Günorta Kawkaz — Ýewropa geçelgesi esasy orun eýelemelidir. Türkmenistanyň, Azerbaýjanyň we Gazagystanyň Hazarýaka döwletler hökmünde özara hyzmatdaşlygynyň bu taslamalara tutuş Merkezi Aziýa sebitiniň, şeýle hem beýleki ýurtlaryň gatnaşmagyny üpjün edip biler diýen düşünjeden ugur alýarys. Türkmenistan Hazar deňzindäki öz infrastrukturasyny özara bähbitli esasda umumy bähbitlere ulanmaga bermäge taýýardygy barada birnäçe gezek beýan edipdi.

Energetika ulgamynda hem hyzmatdaşlygyň giň mümkinçilikleri bar. Muňa diňe bir turba geçirijiler däl-de, eýsem, gyzyklanma bildirýän ýurtlara elektrik energiýasyny ibermek we elektroenergetika ulgamynda durnukly baglanyşyklary döretmek taslamalary hem degişlidir. Munuň özi geljegimiziň möhüm binýady, ýurtlarymyzyň energetika howpsuzlygynyň ygtybarlylygy, şeýle hem häzirki wagtda dünýä energetika bazaryndaky durnuksyzlyga garşy möhüm kepilligimiz bolup durýar.

Söwda-ykdysady gatnaşyklarda hem hil taýdan täze özgertmeler talap edilýär. Senagat hyzmatdaşlygy, ýurtlarymyzyň çäklerinde özara biri-biriniň üstüni ýetirýän önümçilikleri döretmek möhüm ugurlar bolup durýar. Oba hojalygynda, aýratyn hem, gaýtadan işleýän pudaklarda hyzmatdaşlyk möhüm diýip hasaplaýaryn. Şunda biziň ýurtlarymyzyň howa hem-de geografik artykmaçlyklaryny doly derejede peýdalanmak, hili we bahasy boýunça beýleki üpjün edijiler bilen bäsleşmäge ukyply iri eksport ugurly obasenagat toplumlaryny döretmek boýunça bilelikdäki taslamalara çykmak gerek. Şunuň bilen baglylykda, ulag, gümrük we baha päsgelçiliklerini aradan aýyrmak aýratyn ähmiýete eýe bolýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we has çeýe, netijeli döwrebap usullary, elektron ulgamlary ornaşdyrmak barada pikirlenmegi teklip etdi.

Hormatly Prezidentimiz ýurtlarymyzyň arasynda söwdany diwersifikasiýalaşdyrmagyň, haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmagyň möhüm wezipe bolup durýandygyny, bu ýerde hem altytaraplaýyn hyzmatdaşlyk mehanizmini döretmegiň ýerlikli boljakdygyny aýtdy. Şunda telekeçilik birleşikleriniň we assosiasiýalaryň öz üstüne başlangyçly orny almalydyklaryny nygtady we olaryň netijeli başlangyçlarynyň döwlet derejesinde goldanyljakdygyna ynam bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz tehnologik özgertmelere aýratyn ünsi çekip, bu ugurda formatyň çäklerinde, şeýle hem onuň daşynda hyzmatdaşlygyň görnüşleri barada pikirlenmegi teklip etdi. Daşary ýurtlaryň öňdebaryjy tehnologik kompaniýalaryna Merkezi Aziýada we Azerbaýjanda biziň Hi-Tech (Haý-tek) merkezlerimiziň binýadynda bilelikdäki taslamalara gatnaşmagy teklip etmek, munuň üçin amatly hyzmatdaşlyk şertlerini döretmek ugurlaryň biri bolup biler. Şunuň bilen baglylykda, ýakynda Türkmenistan tarapyndan halkara tehnologik we innowasion hyzmatdaşlygyň höweslendiriji şerti hökmünde öňe sürlen «Akylly» şäherler diplomatiýasy» başlangyjy hem-de oňa Merkezi Aziýanyň we Azerbaýjanyň işjeň gatnaşmagy uly mümkinçilikleri açýar diýip hasaplaýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we altytaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygyň täze mehanizmini döretmegiň zerurdygyny nygtap, ýakyn wagtda onuň anyk ugurlaryny ylalaşmaga girişmegi teklip etdi.

Umumy taryhy we siwilizasion kökler biziň halklarymyzyň we döwletlerimiziň ykballaryny birleşdirýär, olaryň özara düşünişmeginiň esasy şerti bolup durýar. Biz bu beýik mirasy aýawly saklaýarys we ösdürýäris. Ony biziň beýik pederlerimiz — filosoflar we şahyrlar Magtymguly Pyragy, Nyzamy Genjewi, Abaý Kunanbaýew, Ýusup Balasagunly, Rudaki, Alyşir Nowaýy wesýet etdiler.

Ynsanperwer hyzmatdaşlygyň hemişe biziň gatnaşyklarymyzyň ileri tutulýan ugry bolup galmalydygyna, giňeldilmelidigine we baýlaşdyrylmalydygyna ynanýaryn. Bu ulgamda hem altytaraplaýyn mehanizmleri döretmek, hyzmatdaşlygyň mazmunly meýilnamalaryny işläp taýýarlamak maksada laýyk bolar diýip hasaplaýaryn diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we Türkmenistanyň şeýle çemeleşmäni doly goldajakdygyny tassyklady.

Sözüniň ahyrynda, hormatly Prezidentimiz çakylygy kabul edendikleri, şeýle hem doganlyk halklaryň we döwletleriň mundan beýläk-de ýakyn hem-de döredijilikli hyzmatdaşlygy maksat edinýändikleri üçin sammite gatnaşýan döwlet Baştutanlaryna ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Soňra döwlet Baştutanymyz çykyş etmek üçin Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýewe söz berdi.

Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew hormatly Prezidentimize Awazada geçirilýän halkara çärelere gatnaşmaga çakylyk we bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallyk bildirip, doganlyk Türkmenistanda, ajaýyp Awazada ýene bir gezek bolýandygyna şatdygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, geçen ýylyň noýabr aýynda Azerbaýjan Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň doly hukukly agzasy boldy. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Ilham Aliýew bu taryhy çözgüdi biragyzdan goldandyklary üçin döwlet Baştutanlaryna ýene bir gezek hoşallygyny beýan etdi hem-de bu babatda Türkmenistanyň eýeleýän ornuny aýratyn belledi. Nygtalyşy ýaly, hut Gahryman Arkadagymyz geçen ýylyň awgust aýynda Awazada Azerbaýjanyň bu formata doly hukukly gatnaşmagy baradaky başlangyç bilen çykyş edipdi.

Azerbaýjan-türkmen gatnaşyklary soňky ýyllarda durnukly we işjeň ösdürilýär. Geçen ýyldan bäri ýokary derejedäki özara saparlaryň bäşisi amala aşyryldy. Bu bolsa özara syýasy dialogyň işjeňligini hem-de ikitaraplaýyn gatnaşyklary mundan beýläk-de berkitmäge bolan ymtylyşy aýdyň görkezýär. Prezident Ilham Aliýew Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Fizuli şäherinde metjidiň gurulýandygyny belläp, geçen ýyl Milli Liderimiz bilen bilelikde bu binanyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşandygyny, doganlyk Türkmenistanyň Azerbaýjana bu sowgadynyň iki halkyň dostlugynyň we ruhy ýakynlygynyň ýene bir aýdyň mysalydygyny aýtdy.

Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti bu hyzmatdaşlyk formatynyň geosyýasy ähmiýetini belläp, onuň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjanyň geljekki ösüşleriniň, şeýle hem özara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň kepilidigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz çuň mazmunly çykyşy hem-de Türkmenistan babatda aýdan hoşniýetli sözleri üçin Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentine minnetdarlyk bildirip, onuň öňe süren teklipleriniň özara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, sebit we halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek bilen baglylykda uly ähmiýete eýedigini aýtdy.

Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Azerbaýjan Respublikasy bilen doganlyk gatnaşyklara uly ähmiýet berýändigini we olary yzygiderli pugtalandyrmaga taýýardygyny tassyklap, doly hukukly köpugurly özara gatnaşyklaryň Merkezi Aziýa ýurtlary bilen Azerbaýjanyň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylygy, hyzmatdaşlygy we özara düşünişmegi mundan beýläk-de pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewe söz berdi.

Prezident Kasym-Žomart Tokaýew bildirilen myhmansöýerlik we sammitiň ýokary guramaçylygy üçin döwlet Baştutanymyza hoşallygyny beýan etdi. Bellenilişi ýaly, «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy nobatdaky gezek wajyp halkara çäreleriň geçirilýän ýerine öwrülip, Bitarap Türkmenistanyň dünýä diplomatiýasynyň merkezi hökmündäki möhüm ornuny ýene bir gezek tassyklady.

Bu günki duşuşyk aýratyn many-mazmuna eýedir, çünki ol Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygynyň bellenilýän ýylynda geçirilýär. Bu ýyllaryň içinde ýurtlarymyzda uly ösüşler gazanyldy. Häzirki wagtda Merkezi Aziýa we Azerbaýjan Ýewraziýada ösüşiň we geosyýasy hyzmatdaşlygyň merkezi diýlip ykrar edilýär. Iň esasysy bolsa doganlyk halklarymyzyň agzybirligi netijesinde ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklar yzygiderli pugtalandyrylýar.

Prezident Kasym-Žomart Tokaýew agzybirligiň, özara goldawyň we ynanyşmagyň ýurtlarymyzyň umumy strategik binýadyna öwrülip, döwrüň wehimlerine bilelikde jogap bermäge mümkinçilik berýändigini aýtdy hem-de sebitiň mundan beýläk-de parahatçylyk we durnukly ösüş giňişligi bolup galmagy üçin tagallalary mundan beýläk-de birleşdirmegiň wajypdygyny nygtady.

Gazagystanyň Prezidenti Türkmenistanyň konsultatiw duşuşyga üstünlikli başlyklyk edýändigini belläp, gazak tarapynyň ýurdumyzda alnyp barylýan giň gerimli işlere ýokary baha berýändigini aýtdy hem-de şu günki sammitiň netijeleriniň özara hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Kasym-Žomart Tokaýew sebitdäki hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça Gazagystanyň garaýyşlaryny beýan etdi. Şunda sebitde söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek maksady bilen, serhetýaka söwda-logistika we senagat merkezlerini özara birleşdirip, sebitara söwdanyň möçberlerini artdyrmak üçin bilelikdäki çäreleriň meýilnamasyny kabul etmek, ulag-logistika infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak, Merkezi Aziýanyň Suwdan peýdalanmak baradaky Çarçuwaly konwensiýasyny kabul etmek hem-de BMG-niň howandarlygynda Halkara suw guramasyny döretmek teklip edildi.

Hormatly Prezidentimiz Gazagystan Respublikasynyň Prezidentine çykyşy we öňe süren möhüm teklipleri üçin minnetdarlyk bildirip, bellenilip geçilen bu ugurlaryň sebitde özara ynanyşmagy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak üçin aýratyn ähmiýete eýedigini aýtdy. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan Gazagystan bilen strategik hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna ýokary baha berýär. Ýurdumyz syýasy, söwda-ykdysady, ulag we medeni-ynsanperwer gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmäge, şeýle hem tagallalary birleşdirmäge gyzyklanma bildirýär.

Soňra çykyş etmek üçin Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowa söz berildi.

Prezident Sadyr Žaparow duşuşyga gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, bildirilen myhmansöýerlik we sammitiň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi hem-de pursatdan peýdalanyp, ýurdumyzyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli gutlaglaryny, iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Şu gezekki konsultatiw duşuşyga türkmen tarapynyň başlyklyk etmeginiň çäklerinde geçiren işleriniň oňyn netijelerini uly kanagatlanma bilen bellemek isleýärin. Halklarymyzyň abadançylygyna we sebitimiziň geljegine degişli meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilige örän şatdyryn diýip, Prezident Sadyr Žaparow sözüni dowam etdi. Bellenilişi ýaly, geçirilýän duşuşyklar möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga, pikir alyşmaga we wajyp çözgütleri kabul etmäge mümkinçilik berýär. Bu formatyň esasyny düzýän deňhukuklylyk, özara hormat goýmak, her bir döwletiň bähbitlerini göz öňünde tutmak ýörelgeleri möhüm ähmiýete eýedir.

Gyrgyzystan Merkezi Aziýanyň parahatçylygyň, ynanyşmagyň we hoşniýetli goňşuçylygyň sebiti hökmünde ornuny berkitmegini yzygiderli goldaýar. Şunuň bilen baglylykda, dürli wehimlere garşy göreşmekdäki tagallalary utgaşdyrmagyň möhümdigi bellenildi. Şeýle hem Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmak boýunça öňde durýan meseleleriň birnäçesine ünsi çekdi.

Prezident Sadyr Žaparow konsultatiw duşuşygyň ýokary guramaçylyk derejesi we bildirilen myhmansöýerlik üçin ýene bir gezek hoşallyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz çuň mazmunly çykyşy we öňe süren gymmatly teklipleri, pikirleri üçin Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentine minnetdarlyk bildirip, olaryň amala aşyrylmagynyň döwletlerimiziň arasyndaky özara düşünişmegi we netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Gyrgyz Respublikasy bilen däp bolan dost-doganlyk we hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryna uly ähmiýet berýändigini aýdyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklary we altytaraplaýyn formatyň çäklerindäki özara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň umumy bähbitlere doly laýyk geljekdigini hem-de sebit hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga ýardam etjekdigini belledi.

Soňra hormatly Prezidentimiz söz nobatyny Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona geçirdi.

Prezident Emomali Rahmon duşuşygyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize hoşallygyny beýan edip, Türkmenistany Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygyna üstünlikli başlyklyk etmegi bilen gutlady. Bellenilişi ýaly, bu duşuşyk ýerine ýetirilen işleriň jemlerini jemlemäge we sebit hyzmatdaşlygynyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçilik döredýär. Şunda formatyň çäklerinde gazanylan ylalaşyklary iş ýüzünde durmuşa geçirmegiň bilelikdäki işleriň esasy ugurlarynyň birine öwrülmelidigi bellenildi. Bu bolsa sebitiň mümkinçiliklerini geljekki nesilleriň bähbidine netijeli ulanmaga şert döreder.

Täjigistanyň Prezidenti ykdysady, ulag we energetika ulgamlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmekde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjanyň uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, şunuň bilen baglylykda, birnäçe möhüm ugurlary beýan etdi.

Senagat hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak, tebigy serişdeleri bilelikde gaýtadan işlemek, sanly, «ýaşyl» we emeli aň tehnologiýalaryny hem-de kiçi we orta telekeçileriň gatnaşmagyndaky eksport taslamalaryny işjeň ornaşdyrmak ileri tutulýan ugurlar hökmünde bellenildi. Sebitdäki haryt üpjünçiligi zynjyrynyň durnuklylygyna, azyk howpsuzlygyny berkitmäge, şeýle hem energetika ulgamynda bilelikdäki taslamalary maliýeleşdirmäge üns çekildi. Şunuň bilen bir hatarda, sebitiň sarp ediş zerurlyklaryna niýetlenen iň täze tehnologiýaly iri nebiti gaýtadan işleýän zawodyň gurluşygyny amala aşyrmak hem-de gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ösdürmäge we energiýanyň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen «ýaşyl» geçişiň sebit strategiýasyny işläp düzmek teklip edildi.

Hormatly Prezidentimiz baý mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Prezident Emomali Rahmonyň öňe süren möhüm başlangyçlarynyň sebitde özara hyzmatdaşlygy we bilelikdäki tagallalary ösdürmäge uly goşant goşjakdygyny aýtdy hem-de Türkmenistanyň Täjigistan bilen strategik hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryna aýratyn ähmiýet berýändigini, ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde işjeň hyzmatdaşlyk etmäge, parahatçylygy, howpsuzlygy, ynanyşmagy, ykdysady we ynsanperwer hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ugrunda bilelikde işlemäge taýýardygyny belledi.

Soňra döwlet Baştutanymyz çykyş etmek üçin Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe söz berdi.

Dostlukly ýurduň Prezidenti bildirilen myhmansöýerlik hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize hoşallygyny beýan edip, bu duşuşygyň aýratyn ähmiýetini, onda Türkmenistanyň üstünlikli başlyklyk edýändigini belledi. Şeýle hem Prezident Şawkat Mirziýoýew türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň köp ýyllaryň dowamynda ýurtlaryň arasyndaky dostlugy, hoşniýetli goňşuçylygy pugtalandyrmaga goşýan uly şahsy goşandyny belläp, Milli Liderimize aýratyn hoşallyk bildirdi.

Soňky ýyllarda Merkezi Aziýa düýpli özgerdi. Ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklaryň gurşawy-da üýtgedi. Biz ýygy-ýygydan duşuşyp, özara gyzyklanma bildirilýän meseleleri ara alyp maslahatlaşýarys, çözgütleri işläp taýýarlaýarys we birek-biregi goldaýarys diýip, Prezident Şawkat Mirziýoýew aýtdy hem-de şunda konsultatiw duşuşyklaryň ähmiýetine ünsi çekdi. Şonuň ýaly-da bu formaty döretmek bilen, ýurtlarymyzyň Merkezi Aziýanyň abadançylygyny, durnukly ösüşini üpjün etmek maksadyndan ugur alýandyklaryny, munuň bolsa gönüden-göni döwletleriň arasyndaky ynama baglydygyny belledi.

Özbegistanyň Prezidenti XXI asyrda Merkezi Aziýany ösdürmek maksady bilen, dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk we hyzmatdaşlyk hakyndaky Şertnama gol çekilmeginiň taryhy waka bolandygyny belledi hem-de häzirki döwrüň şertlerinden ugur alyp, özara hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmagyň, hereketleri utgaşdyrmagyň wajypdygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, bilelikdäki iş üçin aýratyn ähmiýetli hasaplanýan birnäçe ugurlar beýan edildi. Şolaryň hatarynda 2035-nji ýyla çenli «6 ykdysadyýet — 1 önüm» ýörelgesi boýunça Söwda-ykdysady maksatnamany durmuşa geçirmek, 2027-nji ýylda «Merkezi Aziýa — Azerbaýjan» işewürlik maslahatyny guramak, maýa goýumlary goldamak üçin binýat döretmek, täze energetika konsepsiýasyny işläp düzmek, suw serişdelerine sanly gözegçiligi girizmek, «Merkezi Aziýanyň arassa howasy» konsorsiumyny, şeýle hem Möhüm minerallar boýunça sebit birleşigini döretmek ýaly başlangyçlar bar.

Döwlet Baştutanymyz çuňňur mazmunly çykyşy üçin Prezident Şawkat Mirziýoýewe minnetdarlyk bildirip, öňe sürlen teklipleriň uly ähmiýete eýedigini we özara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga ýardam etjekdigini belledi.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň Özbegistan bilen doganlyk gatnaşyklaryna we strategik hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýändigini aýdyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň yzygiderli ösdürilmeginiň we köptaraplaýyn formatlaryň çäklerindäki ýakyn hyzmatdaşlygyň sebitde, halkara giňişlikde parahatçylygy hem-de durnuklylygy berkitmäge mundan beýläk-de ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz döwlet Baştutanlaryna ýüzlenip, konsultatiw duşuşyga gatnaşandyklary, halklarymyzyň we ýurtlarymyzyň arasynda dost-doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmaga taýýardyklary üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi. Bu babatda Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy bilelikde öňe hereket etmek üçin esasy syýasy we amaly binýatlary emele getirýär. Depginli ykdysady hem-de tehnologik ösüş üçin şertleri döredýär, ynsanperwer hyzmatdaşlygyň yzygiderliligini üpjün edýär. Şu günki mejlis bu ugra döredijilikli hem-de netijeli itergi berdi. Döwlet Baştutanlarynyň beýan eden teklipleri, pikirleri hem-de başlangyçlary anyk häsiýete eýe bolup, biziň mümkinçiliklerimize esaslanýar we umumy kuwwatymyzy doly derejede peýdalanmaga gönükdirilendir diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Duşuşyk doganlyk döwletleriň Baştutanlarynyň arasyndaky özara düşünişmegiň we ynanyşmagyň ýokary derejesini, olaryň halklarymyzyň ösüşiniň hem-de abadançylygynyň bähbidine bilelikde işlemäge, sebitde, şeýle hem ählumumy derejede parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmaga ýardam bermäge çalyşýandyklaryny tassyklady.

Konsultatiw duşuşyklaryň altytaraplaýyn formaty bu maksatlary gazanmak üçin täze mümkinçilikleri açýar, şu günki ara alyp maslahatlaşmalaryň netijeleri muny aýdyňlygy bilen tassyklady diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Hormatly Prezidentimiz döwlet Baştutanlarynyň şu mejlisine taýýarlygyň dowamynda wekiliýetler tarapyndan nobatdaky konsultatiw duşuşygy 2027-nji ýylda Azerbaýjan Respublikasynda geçirmek hakyndaky meseläniň ylalaşylandygyny aýdyp, Prezident Ilham Aliýewi bu çözgüt bilen gutlady hem-de şu formatyň döwletlerimiziň arasyndaky özara ynanyşmagy we netijeli hyzmatdaşlygy berkitmäge uly goşant goşjakdygyna ynam bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň parahatçylygy, durnuklylygy we hoşniýetli goňşuçylygy mundan beýläk-de berkitmäge aýratyn ähmiýet bermek bilen, bu duşuşyga taýýarlyk görmek we ony üstünlikli geçirmek üçin hemmetaraplaýyn ýardamy, zerur goldawy berjekdigini aýdyp, hemmelere netijeli iş üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň sekizinji konsultatiw duşuşygyny ýapyk diýip yglan etdi we degişli resminamalara gol çekmek dabarasyna geçmegi teklip etdi.

Soňra Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň netijeleri boýunça Bilelikdäki Beýannama, şeýle hem Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynyň kadalaşdyryjy resminamalary hakynda çözgüde gol çekildi.

Şeýlelikde, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlaryny mynasyp dowam edýän hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistanyň parahatçylyk döredijiligiň we sebit hyzmatdaşlygynyň merkezi hökmünde öz ornuny pugtalandyrýandygyny ýene-de bir gezek aýdyňlygy bilen subut etdi.

Aşgabat — Türkmenbaşy, 7-nji oktýabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow iş sapary bilen Balkan welaýatyna ugrady. Döwlet Baştutanymyz ir bilen paýtagtymyzyň Halkara howa menziline geldi. Howa menzilinden hormatly Prezidentimiz Türkmenbaşy şäherine tarap ugrady.

Biraz wagtdan döwlet Baştutanymyzyň uçary Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menziline gondy. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz mähirli garşylanyldy.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz hemmelere üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden “Awaza” milli syýahatçylyk zolagyna tarap ugrady.

Awaza, 7-nji oktýabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow bilen Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň arasynda telefon arkaly söhbetdeşlik boldy.

Döwlet Baştutanymyz Prezident Wladimir Putini doglan güni mynasybetli tüýs ýürekden gutlap, oňa berk jan saglyk, bagtyýarlyk we abadançylyk, Russiýanyň halkynyň bähbidine alyp barýan döwlet işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi. Şeýle hem hormatly Prezidentimiz türkmen-rus gatnaşyklaryny ösdürmäge berýän şahsy ünsi we hemmetaraplaýyn goldawlary üçin Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.

RF-niň Prezidenti gutlaglar üçin hoşallyk bildirip, Russiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklaryň deňhukuklylyk, özara hormat goýmak we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýandygyny aýtdy. Şeýle-de Wladimir Putin döwletara dialogy pugtalandyrmakda döwlet Baştutanymyzyň uly goşandyny belledi hem-de pursatdan peýdalanyp, Gahryman Arkadagymyza mähirli salamyny we iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Söhbetdeşligiň dowamynda nygtalyşy ýaly, Russiýa Federasiýasy bilen strategik hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmek Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolmagynda galýar. Iki ýurduň arasyndaky däp bolan dostlukly gatnaşyklar köpasyrlyk dostluga, ynanyşmaga we özara düşünişmek ýörelgelerine esaslanýar. Hyzmatdaşlyk edilip gelinýän ýyllaryň dowamynda ähli ugurlar boýunça özara gatnaşyklaryň baý tejribesi toplanyldy we ýokary netijeler gazanyldy.

Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasy giň ugurlar boýunça, ilkinji nobatda, syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda ýakyn hyzmatdaşlyk edýärler. Ýurtlarymyzyň arasynda ýokary döwlet derejesinde yzygiderli netijeli dialog, işjeň hökümetara we pudagara hyzmatdaşlyk alnyp barylýar. Türkmenistan we Russiýa Federasiýasy BMG we GDA ýaly halkara guramalaryň çäklerinde hem üstünlikli hyzmatdaşlyk edýärler. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Wladimir Putin bilen ikitaraplaýyn gün tertibiniň wajyp meseleleri boýunça pikir alyşmaga mümkinçilik döretjek duşuşygyň geçiriljekdigini aýtdy.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine we Hazar ekologiýa sammitine gatnaşjakdyklaryny belläp, öňde boljak duşuşyklaryň GDA-nyň giňişliginde netijeli dialogy has-da pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine hem-de Hazar sebitiniň ekologiýa durnuklylygyny üpjün etmäge uly goşant boljakdygyna ynam bildirdi.

Telefon arkaly söhbetdeşligiň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow we Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin birek-birege berk jan saglyk, işlerinde mundan beýläk-de üstünlikleri, iki ýurduň dostlukly halklaryna bolsa abadançylyk, rowaçlyk arzuw etdiler.

Awaza, 6-njy oktýabr (TDH). Şu gün türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow paýtagtymyzdan Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherine ugrady. Gahryman Arkadagymyz Balkan welaýatyna ugramak üçin paýtagtymyzyň Halkara howa menziline geldi. Bu ýerde türkmen halkynyň Milli Liderini resmi adamlar ugratdylar.

Biraz wagtdan Gahryman Arkadagymyz Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menziline geldi. Howa menzilinde Halk Maslahatynyň Başlygy mähirli garşylanyldy.

“Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda türkmen halkynyň Milli Lideri “Parahatçylygy saklamakda we durnukly ösüşe ýetmekde zenanlaryň orny” atly halkara zenanlar dialogyna gatnaşmak üçin ýurdumyza gelen Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy Walentina Matwiýenkony mähirli garşylady.

Bu ýerde bolan duşuşygyň barşynda Russiýanyň parlamentiniň ýokarky palatasynyň ýolbaşçysy mähirli kabul edilendigi üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Gahryman Arkadagymyzy dünýä belli syýahatçylyk zolagynda geçirilýän giň gerimli halkara çäreler mynasybetli gutlady. Şeýle hem ol pursatdan peýdalanyp, Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putiniň Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize iberen salamyny, rowaçlyk hem-de abadançylyk baradaky iň gowy arzuwlaryny ýetirdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, Russiýa Federasiýasynyň Prezidentine özüniň iň gowy arzuwlaryny beýan etdi hem-de Hazar deňziniň ajaýyp kenarynda geçirilýän halkara çärelere gatnaşmaga iberilen çakylygy kabul edendigi üçin Walentina Matwiýenko hoşallyk bildirdi.

Duşuşygyň dowamynda bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky gatnaşyklar dürli ugurlar boýunça sazlaşykly ösdürilýär. Biziň ýurtlarymyz BMG-niň, GDA-nyň we beýleki halkara düzümleriň çäklerinde netijeli gatnaşyklary giňeldýärler. Şeýle hem ýokary derejede geçirilýän duşuşyklaryň we gepleşikleriň jemleri boýunça gazanylýan ylalaşyklar özara bähbitli esasda durmuşa geçirilýär. Bellenilişi ýaly, bu gatnaşyklar berk dostluk we özara hormat goýmak ýörelgelerine esaslanýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet derejesinde ýola goýlan netijeli we dostlukly gatnaşyklar türkmen-rus hyzmatdaşlygynyň hil taýdan täze derejä çykmagyny şertlendirýär.

Awazada halkara zenanlar dialogynyň geçirilmeginde çuňňur many bar. Munuň özi Türkmenistanda zenanlaryň zähmetine we ösüş ýollaryna aýratyn hormat goýulýandygynyň nobatdaky güwäsidir. Şeýle hem myhman Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň wise-prezidenti O.Atabaýewanyň zenanlaryň arasynda geçirilýän halkara çäreleriň guramaçylykly we netijeli häsiýete eýe bolmagynda mynasyp paýynyň bardygyny belledi.

Häzirki wagtda iki dostlukly ýurduň arasyndaky netijeli syýasy-ykdysady gatnaşyklar, şol sanda ministrlikleriň we pudak edaralarynyň ugry boýunça ýola goýulýan hyzmatdaşlyk yzygiderli ösdürilýär. Parlamentara gatnaşyklar halkara hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Munuň özi özara tejribe alyşmakda we parlamentara gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýe bolmagynda ähmiýetlidir.

Bellenilişi ýaly, ertirki geçiriljek halkara çäreler halkara gatnaşyklaryň taryhynda ygtybarly meýdança bolup hyzmat eder. Mundan başga-da, iki ýurduň arasynda ylym-bilim ulgamy boýunça ýola goýulýan gatnaşyklar hil taýdan täze derejä çykaryldy. Häzirki döwürde Russiýanyň ýokary okuw mekdeplerinde türkmen ýaşlarynyň müňlerçesi bilim alýar. Şunuň bilen baglylykda, Hazar deňziniň ajaýyp kenarynda geçirilýän giň gerimli halkara çäreleriň netijeli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de sazlaşykly ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirildi. Aýratyn-da, “Parahatçylygy saklamakda we durnukly ösüşe ýetmekde zenanlaryň orny” atly halkara zenanlar dialogynyň işine üstünlik arzuw edildi.

Duşuşygyň ahyrynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz hem-de Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy Walentina Matwiýenko birek-birege berk jan saglyk, jogapkärli döwlet işlerinde mundan beýläk-de üstünlikleri, Türkmenistanyň we Russiýanyň dostlukly halklaryna bolsa rowaçlyk, abadançylyk arzuw etdiler.

Duşuşyk tamamlanandan soňra, Gahryman Arkadagymyz Türkmenbaşy şäheriniň Halkara howa menzilinden Aşgabada ugrady. Biraz salymdan Gahryman Arkadagymyz paýtagtymyzyň Halkara howa menziline geldi. Bu ýerde türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz mähirli garşylanyldy.

Aşgabat, 6-njy oktýabr (TDH). Şu gün — Hatyra güni Türkmenistanda 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesiniň pidalary, şeýle hem Watan goragynda söweş meýdanlarynda wepat bolan gahrymanlar hasrat bilen ýatlanyldy. Paýtagtymyzdaky «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda geçirilen gül goýmak hatyra çäresine hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow gatnaşdy.

Öten-geçenleri ýatlamak, edermen Watan goragçylaryny, tebigy betbagtçylykda pida bolanlary hatyralamak däbi halkymyzyň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan ynsanperwer ýörelgeleriniň biridir. Bu asylly ýörelge Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe mynasyp dowam etdirilýär. Munuň özi ata-babalarymyzyň gahrymançylykly ýoluny häzirki nesillere ýetirmekde, ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýelemekde möhüm ähmiýete eýedir. Hatyra gününde ýurdumyzyň ähli künjeginde Watan gahrymanlarynyň ruhlarynyň şat bolmagy dileg edilip, aýat-töwir okalýar, sadakalar berilýär. Biz bu gün pajygaly Aşgabat ýertitremesinde pida bolan ildeşlerimizi, Watan ugrunda şehit bolan edermen goragçylary, şeýle hem 1941 — 1945-nji ýyllaryň urşunyň gahrymanlaryny hatyralaýarys. Şol agyr ýyllardan bäri näçe wagt geçse-de, häzirki nesliň Watanyň edermen goragçylarynyň görkezen gahrymançylygyna goýýan hormat-sarpasy belentdir. Çünki olar nesilleriň nurana geljeginiň hatyrasyna öz janyny pida etdiler. Türkmen halkynyň taryhynda şeýle ýowuz wakalar ençeme gezek bolup geçipdi. Mähriban topragymyza çäksiz söýginiň, agzybirligiň, öz güýjüne ynamyň we durmuşy söýmegiň netijesinde, türkmen halky agyr ýitgilere sezewar bolanda-da, kynçylyklary ýeňip geçmegi başarypdyr. Paýtagtymyzyň günorta-günbatar böleginde ýerleşýän «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumy milli gahrymanlarymyza çuňňur sarpanyň, halkymyzyň beýik geçmişine hormatyň özboluşly nyşanydyr. Ir bilen ildeşlerimiz bu toplumyň «Ruhy tagzym», «Milletiň ogullary», «Baky şöhrat» ýadygärliklerine gül desselerini goýup, halkymyzyň gahrymanlaryny hatyraladylar.

...Hormatly Prezidentimiziň awtoulagy ýadygärlikler toplumynyň öňündäki meýdança geldi. Bu ýerde Hormat garawulynyň esgerleri nyzama düzüldi.

Döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedow bellenen ýere barýar. Soňra Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar.

Gurban bolan Watan goragçylary we tebigy betbagtçylykda ömür tanapy kesilenler baradaky halk hasratynyň özboluşly senasyna öwrülen gamgyn «Keçpelek» sazy ýaňlanýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde gurban bolanlaryň ýagty ýadygärligini hatyralap, «Ruhy tagzym» ýadygärligine gül çemenini goýdy.

Adamzadyň taryhynda iň weýrançylykly ýertitremeleriň biri bolan 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesi baradaky hasratly ýatlamalar halk hakydasynda baky ýaşaýar. Bu tebigy betbagtçylyk gülläp ösýän şäheri hem-de onuň töwereklerini sähel pursatda düýbünden weýran etdi, ildeşlerimiziň müňlerçesiniň ömür tanapyny kesip, her bir maşgala öwezini dolup bolmajak ýitgileri getirdi. Şol aýylganç gijede döwlet Baştutanymyzyň garry atasy, 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunyň söweş meýdanlarynda gahrymançylyk görkezen, ilhalar ynsan, mugallym, tutuş ömrüni ýaşlary terbiýelemäge bagyşlan Berdimuhamet Annaýewiň hem ömür tanapy kesildi. Aşgabat ýertitremesinde diri galanlar tutanýerliligiň, gaýduwsyzlygyň, synmaz erkiň belent nusgasyny görkezdiler.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanan şähergurluşyk maksatnamasynyň hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilmegi bilen, Aşgabat soňky ýyllarda dünýäniň iň owadan şäherleriniň birine, bagtyýar we abadan durmuşyň mekanyna, sebitleýin we ählumumy hyzmatdaşlygyň merkezine, iri halkara çäreleriň geçirilýän ýerine öwrüldi. Onuň täze keşbinde ata-babalarymyzyň ýurdumyzyň ýagty geljegi, türkmen halkynyň bagtly ykbaly baradaky arzuw-umytlary öz beýanyny tapýar. Paýtagtymyzyň ähli ulgamlarda gazanýan ägirt uly üstünlikleri halkara giňişlikde hem giňden ykrar edilýär.

Döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň, innowasion tehnologiýalar bilen üpjün edilen lukmançylyk merkezleriniň, mekdepleriň we çagalar baglarynyň, sport toplumlarynyň, medeni-durmuş maksatly desgalaryň yzygiderli gurulmagy ýurdumyzyň gülläp ösüşiniň täze eýýamynyň nyşanydyr. Amala aşyrylýan özgertmeler Türkmenistanyň ösüşine we rowaçlygyna, ilatymyzyň abadançylygyny berkitmäge, her bir maşgalanyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Dürli ýyllarda Aşgabat şäheri «Dizaýn» ugry boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň (ÝUNESKO) döredijilik şäherleriniň toruna, Syýahatçylyk şäherleriniň bütindünýä federasiýasynyň agzalygyna kabul edildi. Şeýle hem GDA-nyň çäklerinde «Arkalaşygyň täze sport mümkinçilikleriniň şäheri» diýlip yglan edildi. Geçen ýyl ak mermerli paýtagtymyzyň ÝUNESKO-nyň öwreniji şäherleriniň bütindünýä toruna girizilmegi baş şäherimiziň iri ylym-bilim we medeni merkez hökmünde möhüm orun eýeleýändigini görkezen nobatdaky şanly waka boldy.

Gözel paýtagtymyzyň diplomatiýanyň hem-de bitaraplygyň sebit we halkara merkezi hökmündäki abraýy-da barha artýar. Aşgabatda Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ştab-kwartirasynyň ýerleşdirilmegi ýurdumyzyň parahatçylyk söýüjilikli, dostlukly, hoşniýetli gatnaşyklara esaslanýan ýörelgelerini dabaralandyrýar.

...Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mähriban Watanymyzyň erkinligi, onuň bagtyýar geljegi ugrundaky söweşlerde baş goýan gahrymanlaryň hatyrasyna bina edilen «Milletiň ogullary» we «Baky şöhrat» ýadygärliklerine gül çemenlerini goýdy. Türkmen topragynyň merdana ogullary baradaky synmaz hakydanyň nyşany hökmünde «baky ot» ýanyp dur.

Ata-babalarymyzyň görkezen gahrymançylygy ýurdumyzyň ýaş nesilleri üçin nusgalykdyr. Watanymyzyň azatlygy ugrunda göreşen pederlerimiziň şöhraty halkymyzyň taryhyna altyn harplar bilen ýazyldy. Ildeşlerimiziň müňlerçesi Beýik Watançylyk urşunyň söweş meýdanlarynda mertligiň, harby borja wepalylygyň, eziz topragymyza çäksiz söýginiň ajaýyp nusgasyny görkezdiler. Watanymyzy gorap, il-ýurduň azatlygy ugrunda janyny gurban eden merdana gerçeklerimiziň, milli gahrymanlarymyzyň aldym-berdimli söweşlerde görkezen edermenligi, batyrlygy, gaýduwsyzlygy, gahrymançylygy ata Watany, il-halky söýmegiň beýik mekdebidir.

...Soňra Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, milli parlamentiň deputatlary, Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalaryň hem-de halkara guramalaryň ýolbaşçylary gül desselerini goýdular. Ýurdumyzyň daşary döwletlerdäki diplomatik wekilhanalarynyň, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular, talyplar, paýtagtymyzyň ýaşaýjylary hem olara goşuldylar.

Hakyda halkyň ruhy dünýäsiniň aýrylmaz bölegidir. Ol nesilleriň arasyndaky arabaglanyşyk bolup, durmuşa aýratyn, çuň many-mazmun berýär, geçmişe nazar aýlap, geljege ynamly garamaga mümkinçilik açýar. Geçmiş taryhyny bilýän hem-de oňa hormat goýýan jemgyýetde ruhubelentlik belende göterilýär. Ol milletiň watansöýüjilik we döredijilik mümkinçiliklerini birleşdirmäge, durmuşa geçirmäge ýardam edýär. Biziň hakydamyz, ýaşuly nesle bolan çäksiz hoşallygymyz parahatçylygy pugtalandyrmaga, Garaşsyz türkmen döwletiniň okgunly ösmegine, jemgyýetde belent ynsanperwer däpleri aýawly saklamaga gönükdirilen anyk işlerde öz beýanyny tapýar.

Garaşsyzlyk baýramynyň öňüsyrasynda geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzda gazanylýan üstünlikler biziň her birimizde hakyky watançylyk duýgusyny, milli buýsanjy döredýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň abraýyny belende galdyrmak, Watanymyzy, halkymyzy söýmek hem-de guwanmak biziň her birimiziň borjumyzdyr. Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 35 ýyllyk baýramy giňden bellenilen şu ýylyň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýyly diýlip atlandyrylmagy ata-babalarymyzyň dünýä beren gymmatlyklarynyň, asylly ýörelgeleriniň berkarar Watanymyzyň döwletlilik binýadyny emele getirýändigini aýdyň görkezýär. Ýurdumyz Garaşsyzlygynyň şanly senesini söweşde we şatlykly günde goç ýigidiň wepaly hemrasy bolan bedewleriň hormatyna guralan giň gerimli dabaralar bilen utgaşdyryp belledi.

Hormatly Prezidentimiz bu gün ýurdumyzda Hatyra gününiň geçirilip, öten-geçenleriň ýatlanylýandygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz öten-geçenleri hatyralap, gül desseleriniň goýlandygyny belledi we berilýän sadakalaryň, doga-dilegleriň kabul bolmagyny dileg etdi.

Hatyra çäresi tamamlanandan soňra, hormatly Prezidentimiz ýygnananlar bilen mähirli hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.

Hatyra çäreleri, paýtagtymyzda bolşy ýaly, Arkadag şäherinde hem-de ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda geçirildi. Wepat bolanlaryň ruhuna aýat-töwirler okalyp, sadakalar berildi.

«Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda geçirilen çäre beýik pederlerimiziň däpleriniň mynasyp dowam etdirilýändiginiň, halkymyzyň ruhubelentligini belende götermegiň hatyrasyna nesilleriň aýrylmaz arabaglanyşygynyň nobatdaky aýdyň nyşanyna öwrüldi

Türkmenistan Ýokary derejeli syýasy forumda: 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça çäreleri tizleşdirmek

BMG-niň Nýu-Ýork şäherindäki ştab-kwartirasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy forumyň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýeti 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş boýunça Gün tertibini durmuşa geçirmäge bagyşlanan çärelere gatnaşýar.

2026-njy ýylyň 15-nji iýulynda Türkmenistanyň wekiliýeti EKOSOS-yň ýokary derejeli böleginiň «Has gowy netijeleri gazanmak: 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça gyssagly we özgertmeleri üpjün edýän çäreleri tizleşdirmek» atly umumy pikir alyşmalaryna gatnaşdy.

Forumda çykyş eden türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy Perhat Ýagşyýew BMG we onuň ýöriteleşdirilen edaralary bilen köpugurly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi. Parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmegiň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegiň hem-de durnukly ösüşi üpjün etmegiň möhüm şerti bolup durýandygy nygtaldy.

Çykyşda Türkmenistanyň 2030-njy ýyla çenli Gün tertibini milli derejede yzygiderli durmuşa geçirýändigi bellenildi. Häzirki wagtda Durnukly ösüş maksatlarynyň wezipeleriniň 85 göterimi milli we pudaklaýyn ösüş maksatnamalaryna ornaşdyryldy, milli derejede 131 milli wezipe we Durnukly ösüş maksatlarynyň 175 görkezijisi tassyklanyldy.

Daşky gurşawy goramak, suw serişdelerini rejeli peýdalanmak, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek hem-de çölleşmä garşy göreş meselelerine aýratyn üns berildi. Suw meseleleriniň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we ýörelgelerine, şeýle hem sebitiň ähli döwletleriniň bähbitlerini nazara almak esasynda çözülmelidigi bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň Merkezi Aziýa döwletleri üçin Çölleşmä garşy göreş boýunça Sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjy nygtaldy.

Çykyşda, şeýle hem, Türkmenistanyň «ýaşyl» ykdysadyýeti ösdürmek, ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, energetika pudagyndaky taslamalary amala aşyrmak hem-de metan zyňyndylaryny azaltmak boýunça halkara borçnamalary ýerine ýetirmek ugrunda durmuşa geçirýän işleri beýan edildi.

Sebitiň ilkinji «akylly» şäheri bolan Arkadag şäheriniň durnukly ösüş, inklýuziwlik we ekologiýa howpsuzlygy ýörelgelerine laýyklykda gurulandygy aýratyn bellenildi. Şäheriň ÝHHG-niň durnukly we howa şertlerine durnukly şäherleri ösdürmek boýunça taslamasyna girizilendigi hem-de birnäçe abraýly halkara sylaglaryna we şahadatnamalaryna mynasyp bolandygy nygtaldy.

Halkara ulag arabaglanyşygyny ösdürmek meselelerine hem aýratyn üns berildi. Türkmenistanyň Gündogar – Günbatar we Demirgazyk – Günorta ugurlary, şol sanda Hazarüsti ugry boýunça iri ulag-üstaşyr taslamalary durmuşa geçirmegini dowam etdirýändigi, munuň halkara söwdasynyň durnuklylygyny berkitmäge hem-de deňze çykalgasy bolmadyk döwletleriň ösüşine möhüm goşant hökmünde garalýandygy bellenildi.

Forumyň işiniň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýeti 2027-nji ýylda hödürlenmegi meýilleşdirilýän Türkmenistanyň üçünji Meýletin milli synyny taýýarlamakda peýdalanyljak Meýletin milli synlary taýýarlamagyň halkara tejribesini hem öwrenýär.

Türkmenistanyň wekiliýeti Nýu-Ýork şäherinde BMG-niň EKOSOS-yň howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy foruma gatnaşýar

2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda BMG-niň Nýu-Ýork şäherindäki ştab-kwartirasynda BMG-niň Ykdysady we durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy forum öz işine başlady. Forumyň işi 2026-njy ýylyň 15-nji iýulyna çenli dowam eder.

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministriniň orunbasary Perhat Ýagşyýewiň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýetiniň düzümine Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň hem-de Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň wekilleri girýär. Wekiliýet 2026-njy ýylyň 13–15-nji iýuly aralygynda bu abraýly halkara forumyň işine gatnaşýar.

Durnukly ösüş boýunça Ýokary derejeli syýasy forum 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibiniň durmuşa geçirilişine baha bermek boýunça BMG-niň esasy ählumumy meýdançasydyr. 2015-nji ýyldan bäri forum her ýyl hökümetleriň, halkara guramalaryň, işewür toparlaryň hem-de raýat jemgyýetiniň wekillerini Durnukly ösüş maksatlaryna (DÖM) ýetmek ugrunda alnyp barylýan işleri utgaşdyrmak maksady bilen bir ýere jemleýär.

Şu ýylyň forumynyň esasy mowzugy: «2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş gün tertibini we onuň Durnukly ösüş maksatlaryny hemmeler üçin durnukly geljegi üpjün etmek maksady bilen özgertmeleri amala aşyrýan, adalatly, innowasion we utgaşdyrylan hereketler» diýlip kesgitlenildi.

2026-njy ýylyň 13-nji iýulynda geçirilen Ýokary derejeli syýasy forumyň ministrler derejesindäki mejlisinde BMG-niň edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de raýat jemgyýetiniň wekilleri maksatnamalaýyn çykyşlary bilen çykyş etdiler.

Ministrler derejesindäki bölümi açyp, EKOSOS-yň Başlygy Lok Bahadur Thapa hem-de BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş Durnukly ösüş maksatlarynyň ählumumy ähmiýetini belläp, 2030-njy ýyla çenli Gün tertibini üstünlikli durmuşa geçirmek üçin halkara maliýe ulgamyny düýpli özgertmegiň zerurdygyny nygtadylar. Öz gezeginde, BMG-niň Baş Assambleýasynyň Başlygy Annalena Berbok «Bilelikde has gowy» başlangyjynyň çäklerinde BMG-niň Tertipnamasyny jebislik esasynda goramaga çagyrdy. Ýaşlar hereketiniň wekili Jewon Çoi bolsa dünýä maliýe serişdeleriniň paýlanyşynda nesillerara adalatlylygyň möhümdigini belledi.

2026-njy ýylyň Ýokary derejeli syýasy forumynda 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň ýerine ýetirilişi boýunça Durnukly ösüş maksatlarynyň toparlaýyn ugurlary, hususan-da DÖM 6, DÖM 7, DÖM 9, DÖM 11 hem-de DÖM 17 boýunça giňişleýin seljermeler geçirilýär.

Halkara bileleşiginiň aýratyn üns merkezinde suw serişdeleriniň ýetmezçiligini aradan aýyrmak hem-de şu ýylyň dekabr aýynda Abu-Dabide geçirilmegi meýilleşdirilýän Ählumumy suw sammitiniň öňüsyrasynda utgaşdyrylan çäreleri işläp taýýarlamak meseleleri boldy.

Energetika we howanyň üýtgemegi bilen bagly gün tertibi boýunça geçirilen pikir alyşmalarda energetika geçişini çaltlandyrmagyň hem-de arassa energiýa çeşmelerine ygtybarly elýeterliligi üpjün etmegiň zerurdygy tassyklandy. Senagat we şäher infrastrukturasyna degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşylanda, wekiller kiçi telekeçiligi maliýe taýdan goldamagyň, sanly deňsizligi azaltmagyň hem-de şäherlerde ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary ornaşdyrmagyň möhümdigini bellediler. Bu wezipeleri durmuşa geçirmekde esasy ulgamlaýyn binýat hökmünde DÖM 17-iň çäklerinde maliýe serişdelerini herekete getirmek çykyş edýär.

Köptaraplaýyn gepleşikleriň jemleri boýunça BMG-niň Ýokary derejeli syýasy forumy 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň ýerine ýetirilişi boýunça dünýä derejesindäki öňegidişlige baha berýän jemleýji resminamany kabul eder. Häzirki sessiýada 36 döwlet özleriniň Meýletin milli synlaryny (MMS) hödürleýär.

Türkmenistanyň 2019-njy we 2023-nji ýyllarda öz Meýletin milli synlaryny üstünlikli hödürländigini nazara alanyňda, EKOSOS-yň howandarlygyndaky bu foruma gatnaşmak ýurt üçin möhüm amaly ähmiýete eýedir. Häzirki sapar Türkmenistanyň 2027-nji ýylda üçünji Meýletin milli synyny hödürlemäge ulgamlaýyn taýýarlyk görmek işleri bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. BMG-niň bu meýdançasy türkmen bilermenleri üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň görkezijilerine gözegçilik etmek we olary durmuşa ornaşdyrmak babatda öňdebaryjy halkara tejribesini özleşdirmek üçin netijeli platforma bolup hyzmat edýär.

Türkmenistan bilen ESKATO köpugurly hyzmatdaşlygyň geljegini ara alyp maslahatlaşdy

BMG-niň Aziýa we Ýuwaş ummany sebiti boýunça Ykdysady we durmuş meseleleri boýunça komissiýasynyň (UNESCAP) 82-nji sessiýasynyň çäklerinde Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministriniň orunbasary Perhat Ýagşyýewiň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň ESCAP-yň Ýerine ýetiriji sekretary Armida Salsiýa Alişahbana bilen duşuşygy geçirildi.

Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň ESCAP bilen hyzmatdaşlygynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu hyzmatdaşlyk durnukly, netijeli we ekologik taýdan howpsuz ulag-logistika arabaglanyşygyny berkitmek boýunça utgaşdyrylan hereketleri ilerletmäge gönükdirilendir.

Taraplar köpugurly hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini belläp, Türkmenistanyň 2019-njy we 2023-nji ýyllarda Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek boýunça hödürlän Meýletin milli synlaryny üstünlikli taýýarlanylandygyny bellediler. ESCAP-yň 2027-nji ýyla meýilleşdirilen üçünji Meýletin milli syny taýýarlamak işinde maslahat beriş we seljeriş goldawyny bermegi dowam etdirjekdigi nygtaldy.

Türkmenistanyň ESCAP bilen hyzmatdaşlygynyň durnukly ulag, energetika, sanlylaşdyrma we söwda ýaly möhüm ugurlary öz içine alýandygy bellenildi. Bu babatda 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň çäklerinde ulag geçelgelerini ösdürmek, energetika geçişi we sebit tejribesini alyşmak boýunça taslamalar işjeň durmuşa geçirilýär.

Türkmenistan-yň we ESCAP sebitiniň üstaşyr mümkinçiliklerini giňeltmäge gönükdirilen iri infrastruktura taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine aýratyn üns berildi.

Taraplar Türkmenistanyň howanyň üýtgemegi babatda we ekologiýa gün tertibini ilerletmekdäki işjeň ornuny hem nygtadylar. Türkmenistanyň Prezidentiniň Aşgabatda Merkezi Aziýa ýurtlary üçin çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezini ESCAP-yň ýöriteleşdirilen instituty hökmünde döretmek baradaky başlangyjyna aýratyn ähmiýet berildi.

Hanym Alişahbana Türkmenistanyň halkara giňişligindäki işjeňligini, şol sanda Awazada BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň üstünlikli geçirilmegine ýokary baha berdi. ESCAP-yň Ýerine ýetiriji sekretarynyň 2025-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada amala aşyran saparynyň Türkmenistan bilen ESCAP-yň arasyndaky hyzmatdaşlyga goşmaça itergi berendigi bellenildi.