Ahal welaýaty, 19-njy awgust (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň çäginde ýerleşýän “Arçman” şypahanasyna geldi. Arkadagly Gahryman Serdarymyz bu ýerde goşmaça täze bejeriş merkeziniň binalar toplumyny gurmak hem-de käbir binalary has-da döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdy. Şypahanada ýaýbaňlandyrylan gurluşyk we döwrebaplaşdyryş işleri tamamlaýjy tapgyrda dowam edýär.

Gahryman Arkadagymyzyň “Türkmenistan — melhemler mekany” atly kitabynda ýerli tebigy çeşmeleriň örän baý bejeriş mümkinçilikleriniň esasynda şypahana ulgamyny ösdürmek we ýurdumyzyň halkara derejeli şypahana merkezi hökmündäki ägirt uly kuwwaty beýan edilýär. Türkmen topragy bejeriş häsiýetli mineral çeşmelere baýdyr. Olaryň ählisi halkymyzyň hyzmatyna gönükdirilýär.

Döwlet Baştutanymyz ir bilen türkmen tebigatynyň gözel künjeginde ýerleşýän “Arçman” şypahanasyna geldi.

Halkymyzyň saglygy baradaky alada hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Ýurdumyzda ilatyň saglygyny goramak we berkitmek, jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmek häzirki döwrüň möhüm wezipeleriniň hatarynda kesgitlenildi. Şunda şypahana düzümlerine möhüm ornuň degişlidigini bellemeli.

Bu ýerde saglygy goraýyş we derman senagaty ministri M.Gaýypow hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklaryndan we lukman Arkadagymyzyň öwüt-ündewlerinden ugur alnyp, şypahanada täze gurulýan binalar toplumynyň we has-da döwrebaplaşdyrylýan binalaryň häzirki ýagdaýyna, olaryň üpjünçilik hem-de enjamlaşdyrylyş derejesine degişli taslamalar, ugurdaş desgalaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary barada hasabat berdi.

Görkezilýän taslamalaryň hatarynda 400 orunlyk täze şypahana binasynyň düýpli döwrebaplaşdyrylýan “A” hem-de “B” binalarynyň, naharhananyň, fitobaryň we çaýhananyň, 300 orunlyk mejlisler zalynyň, mineral suw içilýän binanyň, çagalar üçin oýun otaglarynyň, dürli maşklary ýerine ýetirmäge niýetlenen türgenleşik zalynyň, şypaly suw bilen bejeriş binasynyň, dört gatly awtoulag duralgasynyň şekilleri bar.

Hormatly Prezidentimiz bu ýerde görkezilýän taslamalar we binanyň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary hem-de toplumyň otaglarynda döredilýän mümkinçilikler bilen içgin gyzyklanyp, olara birnäçe belliklerini aýtdy we degişli düzedişleri girizdi. Döwlet Baştutanymyz bu ýerde tamamlaýjy tapgyrda ýaýbaňlandyrylan işleriň üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň, meýilleşdirilen gurluşyklaryň bellenilen möhletlerde we ýokary hilli berjaý edilmeginiň häzirki döwrüň möhüm wezipesidigini belläp, bu işleriň ýokary depginde alnyp barylmagyny yzygiderli gözegçilikde saklamak babatda anyk tabşyryklary berdi. Şol bir wagtyň özünde, Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllyk toýunyň toýlanylýan ýylynda Saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň gününde binalar toplumynyň açylyş dabarasyna ýokary derejede taýýarlyk görmek we ony guramaçylykly geçirmek meseleleri üns merkezinde saklanmalydyr.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz, beýleki ugurlarda bolşy ýaly, saglygy goraýyş ulgamyna degişli binalaryň taslamalary taýýarlanylanda ýerli tebigy aýratynlyklaryň göz öňünde tutulmalydygyny belledi. Şunda şypahananyň ähli çäkleriniň abadanlaşdyrylmagy, bu ýerde ýokary ekologiýa ýagdaýynyň üpjün edilmegi möhüm talap hökmünde kesgitlenendir.

Häzirki wagtda Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan giň möçberli özgertmeleriniň Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde halkymyzyň saglygy baradaky alada döwlet derejesinde uly ähmiýet berilýär. Ýurdumyzyň şypahana ulgamynyň düzümleriniň işini döwrebap derejede kämilleşdirmek, onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, hyzmatlaryň hilini gowulandyrmak meseleleri döwletimiziň hemişelik üns merkezinde saklanylýar.

Hormatly Prezidentimiz “Arçman” şypahanasynyň bejeriş mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmak, şypahananyň melhem suwly çeşmesiniň suw gorlaryny mundan beýläk hem ylmy esasda öwrenmek we bu ýerde işleýän lukmanlaryň hünär derejesini yzygiderli kämilleşdirmek babatda birnäçe tabşyryklary berdi. Şol bir wagtyň özünde, bejeriş ulgamyna sanly tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna möhüm ähmiýet berilmelidir.

Soňra hormatly Prezidentimiz gurluşygy tamamlaýjy tapgyrda alnyp barylýan 400 orunlyk şypahana binasynyň otaglary, olaryň enjamlaşdyrylyş derejesi we ýatymlaýyn otaglaryň mümkinçilikleri bilen tanyşdy.

Binanyň anyklaýyş otaglarynyň hemmesi häzirki zaman talaplaryna we ýokary halkara görkezijilere laýyk derejede enjamlaşdyrylypdyr. Bu ýerde lukmanlaryň netijeli işlemegi, şeýle hem saglygyny berkidýän raýatlar üçin hem ähli amatlyklar döredilýär. Bölümlerde ornaşdyrylan enjamlaryň dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň enjamlarydygyny we olaryň sebitde iň täzeleridigini bellemek gerek.

Döwlet Baştutanymyz otaglaryň ýokary derejede enjamlaşdyrylmagynyň, olarda ilata hödürlenýän hyzmatlaryň hiline zerur üns bermegiň wajypdygyny belledi. Munuň özi ýurdumyzda ynsan saglygy baradaky aladanyň, şypahana düzümlerinde saglygy berkitmek, keselleriň öňüni almak boýunça alnyp barylýan işleriň aýratyn ähmiýetlidiginiň aýdyň beýanydyr.

Şypahana düzümine degişli täze binalary gurmak we desgalary düýpli döwrebaplaşdyrmak işlerinde milli binagärlik ýörelgeleri bilen häzirki zamanyň ösen tejribesiniň utgaşdyrylmagy wajypdyr. Şunda lukmançylyk enjamlarynyň döwrebap bolmagy, ynsan saglygyny goramakda ýokary derejeli anyklaýyş usullarynyň ulanylmagy möhümdir.

Binanyň SPA bölümine degişli otaglaryň enjamlaşdyrylyşy bilen tanşyp, Arkadagly Gahryman Serdarymyz bu bölümde mineral suwlar bilen bejeriş, gidro, gala we aromaterapiýa ýaly otaglara bardy we ilata hödürlenýän hyzmatlaryň ýokary derejesiniň üpjün edilýändigini synlady. Şeýle hem bu bölümde dürli görnüşli hammamlar bar. Döwlet Baştutanymyz bu binada degişli sanly hyzmatlaryň mümkinçilikleriniň talabalaýyk ýola goýulmalydygyny, munuň üçin otaglarda häzirki zaman ylmynyň gazananlaryndan ugur alnyp, ähli zerur şertleriň döredilmelidigini belledi. Bu ýerdäki sanlylaşdyrylan enjamlar boýun we bil-oňurga synalarynyň saglygyny berkitmekde ähmiýetli hasaplanylýar.

Hormatly Prezidentimiz täze bina bilen tanyşlygyň dowamynda onuň ýatymlaýyn otaglarynyň üpjünçiligi bilen gyzyklandy. Otaglarda raýatlarymyz üçin ýokary derejeli mümkinçilikleriň döredilmeginiň wajypdygyny belläp, döwlet Baştutanymyz gurluşyk işlerinde bolşy ýaly, otaglaryň enjamlaşdyrylyşyna, olarda döredilýän mümkinçiliklere, içki bezeg aýratynlyklaryna ähmiýet berilmelidigini aýtdy. Hususan-da, ýatymlaýyn otaglarda döredilýän şertler häzirki zaman talaplaryna laýyk gelmelidir. Bu ýerde saglygyny berkidýän raýatlarymyzyň wagtyny peýdaly geçirmekleri, dürli bedenterbiýe maşklaryny ýerine ýetirmekleri üçin ähli zerur mümkinçilikler üpjün edilmelidir.

Bölümiň türgenleşik zalynyň enjamlaşdyrylyşy ýokary halkara ülňülere laýyk gelýär. Onda gurnalan enjamlaryň her biri adam synalaryna oňyn täsirini ýetirýär. Sagdyn durmuş ýörelgeleriniň işjeň tarapdary lukman Arkadagymyzyň belleýşi ýaly, bedenterbiýe maşklaryny yzygiderli berjaý etmek adamlaryň ýürek urşuny, gan basyşyny kadalaşdyrýar we ruhuny göterýär. Şeýle hem binada çagalar üçin niýetlenen oýun otagynyň enjamlaşdyrylandygyny bellemek ýakymly. Şypahanada maşgala bolup dynç alýanlaryň çagalarynyň oýun otagynda dürli güýmenjeleriň kömegi arkaly wagtyny şadyýan hem-de gyzykly geçirmekleri üçin giň mümkinçilikler bar.

Soňra hormatly Prezidentimiz şypahananyň mineral suw içilýän bölümine bardy. Döwlet Baştutanymyz bu ýerde mineral suwuň ýokumlylyk derejesi, olaryň ýylylygy we mineral suwlary içmegiň kadasy barada lukmanlaryň maslahatlarynyň yzygiderli guralmalydygyna ünsi çekdi. Munuň özi mineral suwlary içmegiň saglygy goraýyş we şypahana ulgamynyň kesgitlenen kadalaryna laýyk derejede ýerine ýetirilmegini üpjün eder.

Hormatly Prezidentimiz tomusky dynç alyş möwsüminiň dowam edýän günlerinde ýurdumyzyň raýatlarynyň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda we şypahanalarda bolup, dynç alşyň hözirini görýändiklerini we saglyklaryny berkidýändiklerini nazara alanyňda, bu ýere gelýänleriň sanynyň artýandygyny belledi we olara edilýän hyzmatlaryň derejesine üns bermegi tabşyrdy.

Şypahananyň çäklerinde degişli ekologiýa ýagdaýynyň saklanmalydygyny belläp, döwlet Baştutanymyz gezelenç etmek, sport bilen meşgullanmak üçin döredilýän şertleriň derejesini yzygiderli gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Dynç alýanlar şypahananyň mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanmalydyrlar, olar ulaglaryny awtoulag duralgalarynda goýup, arkaýyn dynç alyp bilmelidirler.

Hormatly Prezidentimiz alnyp barylýan işleri we kesgitlenen wezipeleri ýokary derejede ýerine ýetirmekde üstünlik arzuw edip, bu ýerden ugrady.

Türkmenistan belent sepgitler we zähmet ýeňişleri bilen mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 35 ýyllyk baýramyna hem-de onuň öňüsyrasynda 23-nji sentýabrda geçiriljek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisine barýar. Ýurdumyzyň ähli künjeklerinden halk wekillerini bir ýere jemlejek umumymilli foruma diňe bir şu ýylyň dowamynda Watanymyzyň durmuşynda gazanylan sepgitlere däl, eýsem, Garaşsyzlygymyzy alanymyzdan bäri geçilen 35 ýyllyk ýola nazar aýlamak, uzak möhletleýin geljek üçin anyk wezipeleri kesgitlemek üçin hem taryhy ähmiýetli waka hökmünde garalýar.

Şu ýylyň alty aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp, 10-njy iýulda geçirilen Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň ýurdumyzyň Ministrler Kabineti, häkimlikler, degişli ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmäge düýpli taýýarlyk görüp başlamalydygyny nygtap, bu babatda degişli tabşyryklary beripdi. Döwlet Baştutanymyzyň tabşyryklaryndan ugur alnyp, 15-nji iýulda umumymilli foruma ýokary derejede taýýarlyk görmek hem-de ony guramaçylykly geçirmek bilen bagly soraglary ara alyp maslahatlaşmak üçin türkmen halkynyň Milli Lideriniň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Onuň jemleri boýunça Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk topary döredildi we onuň düzümi tassyklanyldy. Şeýle hem Halk Maslahatynyň Diwanynyň möhüm syýasy çärä taýýarlyk görmek bilen bagly guramaçylyk topary bilen bilelikde ýerine ýetirmeli işleri barada durlup geçildi.

Hormatly Prezidentimiziň hem-de Gahryman Arkadagymyzyň Halk Maslahatynyň mejlisine ýokary derejede taýýarlyk görmek hem-de ony guramaçylykly geçirmek barada öňde goýan wezipelerinden ugur alyp, degişli dolandyryş we halk wekilçilikli edaralary, jemgyýetçilik guramalary tarapyndan zerur işler alnyp barylýar. Häzirki wagtda foruma görülýän taýýarlygyň çäklerinde onuň ýerine ýetirýän işiniň taryhy, syýasy-jemgyýetçilik ähmiýeti barada halk köpçüliginiň arasynda wagyz-nesihat çäreleriniň, çykyşlaryň, duşuşyklaryň guralmagyna möhüm ähmiýet berilýär. Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýörite makalalar, teleradiogepleşikler yzygiderli esasda taýýarlanylyp, giň jemgyýetçilige ýetirilýär. Bu bolsa halka we ýurda dahylly wajyp çözgütleriň kabul edilmegine jemgyýetiň ähli gatlaklarynyň wekilleriniň işjeň gatnaşmagyny üpjün edýär. Munuň özi dünýewi, demokratik döwletleriň ählisine mahsus ýagdaýdyr. Türkmenistanyň Konstitusiýasynda adam jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde ykrar edilýär.

“Türkmenistanyň Halk Maslahaty hakynda” Türkmenistanyň Konstitusion kanunynda bellenilişi ýaly, döwlet ähmiýetli meseleleri çözmäge, ýurdumyzdaky özgertmeleriň, durmuş-ykdysady maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine halk köpçüligini giňden çekmek, teklipleri işläp taýýarlamak, maslahatlary bermek, halkymyzyň agzybirligini, bitewüligini, jebisligini, asudalygyny, abadançylygyny berkitmäge hem-de Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň täze döwürde beýik özgerişler ýoly bilen depginli ösmegine, has-da kuwwatlanmagyna ýardam bermek, hyzmat etmek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň baş maksady we esasy wezipeleri bolup durýar. Ýokary halk wekilçilikli edara hökmünde Halk Maslahatynyň işi demokratiýa, aýanlyk, adalatlylyk, kanunyň hökmürowanlygy, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny ileri tutmak, adamyň kanunyň öňündäki deňligi, adam hukuklaryna hem-de azatlyklaryna hormat goýmak, çözgütleri erkin ara alyp maslahatlaşmak we kabul etmek, jemgyýetçilik pikirini nazara almak ýörelgelerine esaslanýar. Şu nukdaýnazardan, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň her bir mejlisi ýurdumyzyň gülläp ösmeginiň, halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine möhüm ähmiýetli çözgütler kabul edilýän syýasy meýdança bolup durýar.

Halk üçin, halkyň bähbidine hem-de halk köpçüligi tarapyndan amala aşyrylýan her bir tutumly başlangyçda ýurduň hiç bir raýaty çetde durman, oňa işjeň gatnaşmalydyr. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisinde Gahryman Arkadagymyz raýatlardan gelip gowşan tekliplere, beýleki ýüztutmalara garamak, hasaba almak boýunça işleriň alnyp barylmalydygyny nygtady. Şeýle hem Halk Maslahatynyň garamagyna soraglary taýýarlamagyň we resminamalaryň taslamalaryny guramaçylyk toparynyň ýygnaklarynda deslapdan ara alyp maslahatlaşmagyň zerurdygy bellenildi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri tarapyndan esaslandyrylyp, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünliklere beslenýän täze taryhy eýýamda durmuşa geçirilýän giň gerimli özgertmeler «Döwlet adam üçindir!» diýen baş taglymdan, «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen şygardan gözbaş alýar. Bu işler «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda mynasyp dowam etdirilýär. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, Garaşsyz ýurdumyzda şu ýylyň alty aýynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri kabul eden maksatnamalarymyzyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini görkezýär. Hasabat döwründe jemi içerki önümiň ösüş depgini 6,3 göterime deň boldy.

Şu ýylyň şygary Watanymyzyň at-abraýyny has-da belende götermäge, ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegine gönükdirilen işleri amala aşyrmaga ruhlandyrýar. «Türkmenistany 2026-njy ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyna» laýyklykda, şu ýyl Diýarymyzyň sebitlerinde medeni-durmuş, önümçilik maksatly desgalaryň köp sanlysy ulanmaga berildi we olaryň gurluşygyna girişildi. Şu ýyl Aşgabat şäheriniň “Parahat — 7” ýaşaýyş toplumynda 30 sany ýaşaýyş jaýynyň, köp sanly söwda we hyzmat öýleriniň, Büzmeýin etrabyndaky ýaşaýyş jaý toplumynda 46 sany häzirki zaman ýaşaýyş jaýynyň, paýtagtymyzda 127 sany iki gatly kottej görnüşli ýaşaýyş jaýynyň, 4 müň orunlyk köpugurly medeni merkeziniň açylmagy meýilleşdirildi.

Gahryman Arkadagymyzyň milli saglygy goraýyş ulgamyny dünýä ülňüleriniň derejesine çykarmak boýunça başyny başlan toplumlaýyn işleriniň Arkadagly Gahryman Serdarymyz tarapyndan üstünlikli dowam etdirilmegi netijesinde ýurdumyzda döwrebap lukmançylyk, sagaldyş-dikeldiş merkezleri yzygiderli gurulýar. Şu ýyl paýtagtymyzda Halkara pediatriýa, Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkezleriniň we Stomatologiýa merkeziniň, “Arçman” şypahanasynda 400 orunlyk täze binalar toplumynyň ulanmaga berilmegi göz öňünde tutulýar. Balkan welaýatynyň Gyzylarbat etrabynda täze, döwrebap oba, köpugurly elektrik stansiýasy, Türkmenbaşy etrabynyň Guwlymaýak şäherçesinde ýaşaýyş jaýlar we binalar toplumy şu ýylda meýilleşdirilen açylyş dabaralarynyň üstüni ýetirer. Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň täze binalar toplumlarynyň, umumybilim edaralarynyň, çagalar baglarynyň gurulmagy ylym-bilim ulgamyny toplumlaýyn özgertmek boýunça işleriň ünsden düşürilmeýändigini görkezýär.

Şanly ýylyň ýyl ýazgysyna giren möhüm wakalar öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini tassyklaýar. Şolaryň hatarynda hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda açylyp ulanmaga berlen Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň tamamlaýjy tapgyryny, Mary welaýatynyň Ýolöten etrabynyň Ymambaba geňeşliginde gurluşygyna ak pata berlen täze, döwrebap şäherçäni aýratyn bellemek gerek. Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisinde Türkmenistanyň Mejlisiniň mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllygy hem-de «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýyly mynasybetli döwletimiziň parahatçylyk söýüjilikli, ynsanperwer içeri we daşary syýasatyny parlament diplomatiýasynyň üsti bilen dünýä ýaýmak, wagyz etmek boýunça ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary, syýasy partiýalar, jemgyýetçilik birleşikleri bilen alnyp barylýan işleri dowam etdirmelidigi bellenildi.

Mälim bolşy ýaly, parahatçylyk söýüjilik, oňyn Bitaraplyk ýörelgeleri Gahryman Arkadagymyz tarapyndan binýady goýlup, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda mynasyp dowam etdirilýän Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasynyň esasyny düzýär. Bitarap ýurdumyz öz üstüne alan halkara borçnamalaryna üýtgewsiz ygrarly bolmak bilen, parahatçylyk dörediji merkez hökmünde ykrar edilýär. Garaşsyzlygymyzy gazananymyzdan bäri dünýä döwletleri bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýmak we köptaraply hyzmatdaşlygy ösdürmek ugrunda giň gerimli işler amala aşyryldy. Deňhukuklylyk, hormat goýmak, özara bähbitlilik ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasat strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirýän Türkmenistan häzirki wagtda 161 döwlet hem-de halkara guramalaryň 55-si bilen netijeli hyzmatdaşlyk edýär.

Garaşsyz Türkmenistan 1992-nji ýyldan bäri Birleşen Milletler Guramasynyň doly hukukly agzasy hökmünde bu gurama bilen köpugurly hyzmatdaşlygy hemmetaraplaýyn ösdürmegi daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň birine öwürdi. Hemişelik Bitaraplygymyzyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan üç gezek ykrar edilmegi, ýurdumyzyň birnäçe gezek Baş Assambleýanyň wise-başlyklygyna hem-de guramanyň komissiýalarynyň, komitetleriniň, geňeşleriniň agzalygyna saýlanylmagy döwletimiziň bu iri guramanyň ygtybarly hyzmatdaşy hökmünde abraýynyň barha artýandygyna şaýatlyk edýär. Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Türkmenistanyň başlangyjy bilen kabul edilen 30-dan gowrak Kararnama dünýäde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmäge, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge gönükdirilendir. Şu ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda «Halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüş işini goldamakda hem-de berkitmekde bitaraplyk syýasatynyň orny we ähmiýeti» hem-de «2028-nji ýyl — Halkara hukuk ýyly» atly Kararnamalaryň kabul edilmegi şanly ýylda ýurdumyzyň daşary syýasatynda hem uly üstünlikleriň gazanylýandygyny aýdyň görkezýär.

Watanymyzyň ösüşlerine, ykdysadyýetine, medeniýetine we jemgyýetçilik durmuşyna mynasyp goşant goşýan raýatlaryň sarpasy hemişe belent tutulýar. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisinde Garaşsyzlyk ýyllarynda ýokary zähmet üstünliklerini gazanan, halk arasynda uly abraýdan we sylag-hormatdan peýdalanýan ildeşlerimizi döwlet sylaglary bilen sylaglamak, hormatly atlary dakmak boýunça işleriň guramaçylykly geçirilmelidigine aýratyn üns çekildi. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynyň şygaryna bagyşlanyp, ýurdumyzda we daşary döwletlerde köp sanly çäreler geçirilýär. Güýz paslynyň ilkinji günlerinde Niderlandlar Patyşalygynyň Kronenberg şäherinde geçiriljek atçylyk sporty boýunça dünýä çempionaty hem-de ahalteke bedewleriniň аrаsynda gözellik bäsleşigi şol çäreleriň esasylarynyň biri hökmünde milli medeniýetimiziň gymmatlyklaryny wagyz etmekde, Watanymyzyň Garaşsyzlyk ýyllarynda ýeten derejesini açyp görkezmekde möhüm ähmiýete eýe bolar.

Şeýlelikde, gazanylan üstünlikler we geljek aýda meýilleşdirilen giň gerimli çäreler hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň döwlet Garaşsyzlygynyň şanly 35 ýyllygyny şu ýylyň şygaryna mahsus baýramçylyk ruhy bilen garşylaýandygyny görkezýär. Şunda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisi täze taryhy döwürde halkymyzyň agzybirliginiň, jebisliginiň, halk häkimiýetiniň dabaralanýandygynyň nobatdaky aýdyň beýany bolar.

Geçen hepde Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň okgunly ösüşiniň nobatdaky tapgyry bilen tapawutlandy. Parahatçylyk söýüjilikli başlangyçlary, ýurdumyzy ösdürmek boýunça ulgamlaýyn işleri, ekologiýa diplomatiýasyny we sporty işjeň ilerletmegi özünde jemlän geçen hepdäniň wakalary Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanyp, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň üýtgewsiz ugruny aýdyň görkezdi.

12-nji awgustda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Hazaryň özboluşly ekoulgamyny goramak üçin hukuk binýady bolup hyzmat edýän Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň güýje girmegi bilen, her ýyl bellenilýän Hazar deňziniň güni mynasybetli çäreler geçirildi. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda deňiz gurşawyny aýawly saklamaga hem-de dikeltmäge gönükdirilen bu möhüm halkara resminamanyň güýje girmegine 20 ýyl doldy.

«Berkarar» myhmanhanasynda guralan «Hazar deňziniň ekoulgamyny goramak: sebit hyzmatdaşlygy we durnukly ösüş» atly ylmy-amaly maslahat Hazar deňziniň güni mynasybetli çäreleriň esasysy boldy. Oňa ýurdumyzyň Hökümet agzalary, degişli ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, ugurdaş düzümleriň, ylmy edaralaryň hünärmenleri, daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky ilçihanalarynyň, halkara we sebit guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Hormatly Prezidentimiziň maslahata gatnaşyjylara iberen Gutlagynda belleýşi ýaly, gojaman Hazar dünýäde parahatçylygyň, dostlugyň we hoşniýetli hyzmatdaşlygyň deňzi hökmünde giňden tanalýar. Ol özüniň gaýtalanmajak tebigy aýratynlyklary, baý biologik dürlüligi, ykdysady, geosyýasy ähmiýeti bilen bahasyna ýetip bolmajak baýlykdyr. Taryhyň dowamynda Hazar halklary birleşdirip, olaryň arasynda söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge oňaýly şertleri döredip geldi.

Ylmy-amaly maslahatyň dowamynda çykyş edenler Hazar sebitinde ýaşaýan seýrek we ýitip gitmek howpy abanýan ösümliklerdir haýwanlaryň, şol sanda Hazar düwlenleriniň, balyklaryň, guşlaryň dürli görnüşleriniň, beýleki haýwanlaryň goragyny üpjün etmekde “Hazar” döwlet goraghanasynyň ähmiýetine we Hazar ylmy hyzmatdaşlygyny döretmek baradaky tekliplere ünsi çekdiler. Şeýle-de çykyşlarda Hazar sebitinde söwda-ykdysady, ulag hyzmatdaşlygyny giňeltmegiň wajyplygy, howanyň üýtgemegine garşy göreşmekde, ekologik abadançylygy üpjün etmekde ýaşlaryň orny aýratyn bellenildi.

«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Hazar deňziniň güni mynasybetli dabaralaryň çäklerinde Halkara Migrasiýa Guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça sebitleýin utgaşdyryjysy Serhan Aktoprak, Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Beata Peksa, Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Sýaoszýun Greýs Wan, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Aşgabatdaky merkeziniň ýolbaşçysy Uilýam Lif bilen duşuşyklary geçirdi. Duşuşyklarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ugurlary, hususan-da, Hazar sebitinde durnukly ösüşi üpjün etmek, daşky gurşawy goramak, ekologiýa diplomatiýasyny ösdürmek ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Hazar deňziniň güni mynasybetli guralan maslahata gatnaşyjylaryň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi. Oňa daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarydyr wekilleri gatnaşdylar.

Geçen hepdede türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatyna iş saparyny amala aşyrdy. Mary şäheriniň Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygyny Mary welaýatynyň häkimi mähirli garşylady. Soňra Milli Liderimiz Tagtabazar etrabynyň Serhetabat şäheriniň “Islim-Çeşme” serhetýaka zolagyna geldi. Gahryman Arkadagymyz bu ýerden dost-doganlyk Owganystana iş saparyny amala aşyrdy.

Bu ýerde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz bilen Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasary Abdul Gani Baradaryň arasynda ikitaraplaýyn gepleşikler geçirildi. Duşuşygyň dowamynda nygtalyşy ýaly, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi hem-de onuň möhüm bölegi bolan Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisi türkmen-owgan hoşniýetli goňşuçylygynyň nyşany hökmünde taryhyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazylýar. Soňra gepleşikler iki ýurduň wekiliýetleriniň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam etdi.

Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasarynyň belleýşi ýaly, Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklar hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgeleri esasynda yzygiderli ösdürilýär. TOPH taslamasy bilen baglanyşykly işleri has-da ilerletmek maksady bilen, iki ýurduň degişli edaralarynyň arasynda yzygiderli hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin bilelikdäki guraly döretmegiň zerurdygy bellenildi. Mundan başga-da, Abdul Gani Baradar Owganystanyň gaz pudagynda işlejek hünärmenleri taýýarlamakda Türkmenistanyň tejribesini öwrenmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklady. Şeýle-de ulag-logistika ulgamyndaky hyzmatdaşlyk barada durlup geçildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň sebitiň üstaşyr ulag mümkinçiliklerini durmuşa geçirmekde uly ähmiýete eýedigi nygtaldy.

Abdul Gani Baradar iki ýurduň işewür toparlarynyň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň, bilelikdäki sergileri, işewürlik maslahatlaryny yzygiderli esasda geçirmegiň söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge itergi berjekdigini aýdyp, netijeli hyzmatdaşlygy we hoşniýetli garaýyşlary üçin Türkmenistana hoşallygyny beýan etdi.

Gahryman Arkadagymyz görkezilen myhmansöýerlik üçin öz adyndan hem-de hormatly Prezidentimiziň adyndan owgan tarapyna minnetdarlyk bildirdi hem-de şu gezekki gepleşikleriň netijeleriniň iki halkyň abadançylygynyň bähbidine hyzmat etjekdigine ynam bildirdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri ikiçäk düzümde geçirilen duşuşykda dürli ulgamlarda, şol sanda ýangyç-energetika, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasy, ulag infrastrukturasy, elektroenergetika ulgamlarynda hyzmatdaşlyk meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny we bu ugurda möhüm wezipeleriň bardygyny belledi.

Türkmenistan hem-de Owganystan hoşniýetli goňşuçylyk, özara bähbitlilik ýörelgelerine esaslanýan köpugurly hyzmatdaşlygy yzygiderli pugtalandyrýarlar. Halkara ähmiýetli düýpli infrastruktura taslamalary amala aşyrylýan gaz pudagy özara gatnaşyklaryň wajyp ugurlarynyň biri bolup durýar. Şeýle hem ýurdumyzyň başlangyjy boýunça amala aşyrylýan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik geçirijisiniň, optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň taslamalarynyň ähmiýeti bellenildi. Bu taslama sanly hyzmatdaşlygy ösdürmäge, elektron maglumat aragatnaşygyny ýola goýmaga mümkinçilik berer. Mundan başga-da, Owganystanyň Hyrat welaýatynyň mümkinçiliklerine üns çekildi. Gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň tebigy gazyny, elektrik energiýasyny Owganystana ibermegi bilen, bu welaýatda uly senagat zolagyny özleşdirmek işleriniň kuwwatyny artdyrmak boýunça mümkinçilikleriň açylýandygy aýdyldy. Munuň özi täze iş orunlarynyň döredilmeginde, goňşy ýurtda abadançylygyň üpjün edilmeginde möhüm orna eýedir.

Duşuşykda yklymara geçelgeleriň çatrygynda ýerleşýän ýurdumyzyň ulag ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge ähmiýet berýändigi bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, “Lapis Lazuli” halkara ulag geçelgesiniň ähmiýetine üns çekildi. 2017-nji ýylda Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe halkara ulag geçelgesini döretmek boýunça Aşgabatda bäştaraplaýyn Ylalaşyga gol çekildi. Mälim bolşy ýaly, Gahryman Arkadagymyz bu geçelgäni işjeňleşdirmäge we onuň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen birnäçe teklibi öňe sürüpdi. Hususan-da, türkmen halkynyň Milli Lideri ulag geçelgesine gatnaşyjy ýurtlaryň çäklerinde durnukly ýük akymlaryny emele getirmek hem-de bilelikdäki hereketleri utgaşdyrmak üçin bitewi logistik merkezi döretmegi, ýükleriň ugradylýan, kabul edilýän ýerlerini, şol sanda deňiz menzillerini, demir ýol beketlerini, awtomobil menzillerini ösdürmäge aýratyn üns bermegi, Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe ugry boýunça hem-de yzyna ýükleri geçirmek üçin bir bitewi nyrh syýasatynyň ýöredilmegini, “Bir penjire” ýörelgesi boýunça gözegçilik ulgamyny girizmek arkaly gümrük amallaryny ýönekeýleşdirmegi, bu ugruň sanly ulgamdaky atlasyny taýýarlamagy teklip edipdi.

Duşuşykda medeni-ynsanperwer, ylym-bilim ulgamlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin hem giň mümkinçilikleriň bardygy aýdyldy. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bilim alýan owganystanly talyplaryň sanyny artdyrmak, dürli ugurlar, esasan-da, TOPH taslamasynda, gaz ulgamynda öz işine ussat hünärmenleri taýýarlamak boýunça degişli işleri geçirmek meselelerine seredildi. Gahryman Arkadagymyz bilelikdäki taslamalar barada aýdyp, olary ilerletmek üçin hyzmatdaşlygyň hukuk binýadyny pugtalandyrmagyň möhümdigine ünsi çekdi we Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-owgan toparyny döretmegi teklip etdi.

Gepleşikler tamamlanandan soňra, mukaddes Gurhandan aýatlar okaldy. Şeýle hem Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisi boýunça ýerine ýetirilen işler barada taýýarlanan wideoşekiller görkezildi.

Soňra «Türkmengaz» döwlet konserni bilen Owganystanyň «Afghan Gas» döwlet korporasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekmek dabarasy boldy. Ähtnama esasynda taraplar Hyrat welaýatynda gaz infrastrukturasyny döretmek, senagat kärhanalaryny, elektrik stansiýalaryny we ilaty türkmen gazy bilen üpjün etmek boýunça bilelikde iş alyp barmak barada ylalaşdylar.

Dabara tamamlanandan soňra, türkmen halkynyň Milli Lideri we Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasary taryhy waka mynasybetli bilelikde toý sadakasyna gatnaşdylar.

13-nji awgustda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Arkadag şäherine iş saparyny amala aşyrdy. Gahryman Arkadagymyz bu ýerde şäheri ösdürmegiň nobatdaky tapgyrynda gurulmagy meýilleşdirilýän binalaryň şekil taslamalary, olaryň bezeg aýratynlyklaryna degişli maglumatlar bilen tanyşdy hem-de degişli ýolbaşçylaryň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Arkadag şäheriniň gurluşygy boýunça döwlet komitetiniň başlygy D.Orazow we Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowa umumybilim berýän orta mekdebiň, 320 orunlyk çagalar bagynyň hem-de sport toplumynyň taslamalaryny, desgalaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylaryny görkezdiler.

Orta mekdebiň Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna gurulýandygyny bellemek gerek. Türkmenistanyň at gazanan arhitektory Gahryman Arkadagymyz gurulmagy meýilleşdirilýän binalaryň şekil taslamalary, ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary bilen içgin tanşyp, olara birnäçe bellikleri aýtdy we degişli düzedişleri girizdi.

Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Arkadag şäheriniň gurluşygy boýunça döwlet komitetiniň başlygy D.Orazowyň we Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowanyň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi. Ilki bilen, D.Orazow “Arkadag” futbol toparynyň Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň döredip berýän mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanyp, AFK-nyň “Çempionlar ligasy — 2” bäsleşiginiň toparçalaýyn tapgyrynda çykyş etmäge hukuk gazanandygyny habar berdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzda sportuň dürli görnüşleriniň, şol sanda futbolyň ösdürilmegi we türkmen sportunyň dünýä derejesine çykmagy ugrunda döwlet tarapyndan ähli zerur şertleriň döredilýändigini belledi. Milli Liderimiz täze şäheriň futbol toparynyň mundan beýläk-de uly ýeňişleri gazanyp, türkmen tuguny belentde parlatjakdygyna ynam bildirip, D.Orazowa futbol toparynyň türgenleriniň arasyna baryp, olaryň armasyny ýetirmegi maslahat berdi. Ýeri gelende, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen döredilen “Arkadag” toparynyň häzirki wagtda öňde boljak jogapkärli duşuşyklara taýýarlyk görýändigini nygtamak gerek.

Soňra D.Orazow häzirki döwürde Arkadag şäheriniň gurluşygynyň ikinji tapgyrynda alnyp barylýan işler, desgalarda ýaýbaňlandyrylan gurluşyklaryň depginini ýokarlandyrmak ugrunda edilýän tagallalar barada giňişleýin maglumat berdi. Hormatly Arkadagymyz gurluşyk işlerinde ýokary hil derejesiniň üpjün edilmelidigini we desgalaryň kesgitlenen möhletinde ulanmaga berilmelidigini belläp, bu babatda degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň ýola goýulmalydygyna ünsi çekdi.

Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowa şäherde gurulmagy meýilleşdirilýän daşary ýurt dillerini öwretmäge ýöriteleşdirilen mekdebiň hojalyk we dolandyryş işleri boýunça degişli maksatnamany taýýarlamak, bilim ojagynyň işiniň sazlaşykly ýola goýulmagynda ähmiýetli bolan Düzgünnamany tassyklamak ugrunda alnyp barylýan işler barada maglumat berdi.

Milli Liderimiz täze mekdebiň ýaşlaryň dil öwrenmekleri, dünýä ylmyna çuňňur aralaşmaklary bilen baglanyşykly meseleleriň oňyn çözülmeginde möhüm orna mynasyp bolmalydygyny belledi. Şol bir wagtyň özünde, mekdebiň maliýe serişdelerini dolandyrmak, okuwçylary kabul etmegiň düzgünlerini, mekdebiň okuw maksatnamasyny, sapaklaryň görnüşlerini tassyklamak meselelerine jogapkärçilikli çemeleşilmelidigi nygtaldy. Gahryman Arkadagymyz okuwçylaryň zähmete bolan yhlasyny artdyrmak, olaryň watansöýüjilik duýgusyny ösdürmek meselelerine zerur üns berilmelidigini aýdyp, okuwçylaryň tertip-düzgüni, ýetişigi, sapaklarynyň özleşdirilişi baradaky maglumatlaryň sanly ulgam arkaly olaryň ene-atalaryna ýetirilmelidigine ünsi çekdi. Munuň özi Arkadag şäheriniň “akylly” şäher derejesine kybap gelmeginde ähmiýetlidir.

Iş maslahatyna din wekili Ý.Hojagulyýew hem çagyryldy. Ol Arkadag şäherinde bina edilýän, 30 müň adama niýetlenen metjidi tutuş halkymyzdan gelip gowşan teklipler nazara alnyp, “Arkadagyň ruhy metjidi” diýip atlandyrmak baradaky çözgüdiň kabul edilendigi we onuň ýurdumyzyň Adalat ministrligi tarapyndan hasaba alnyp, degişli derejede resmileşdirilendigi baradaky hoş habary ýetirdi. Hajy Arkadagymyz hoş habar üçin minnetdarlyk bildirip, özüne bildirilen uly ynam üçin tutuş halkymyza sagbolsun aýtdy we “Allanyň öýi” hasaplanýan nurana metjitde amal boljak haýyr işleriň, ediljek doga-dilegleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dileg etdi.

Ý.Hojagulyýew täze metjidiň ýanynda gurulýan medresäniň ýokary okuw mekdebiniň derejesine kybap gelýändigi barada aýdyp, bu babatda degişli teklibi beýan etdi. Milli Liderimiz teklibi oňlap, dünýäniň dürli ýurtlarynda şeýle ýokary okuw mekdepleriň hereket edýändigini belledi we Arkadag şäherinde gurulýan bu binanyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, onda öwrediljek sapaklary özleşdirmekde dünýä tejribesinden ugur almak babatda maslahatlaryny berdi.

Iş maslahatynyň dowamynda Arkadag şäheriniň häkimi şäheriň täze metjidini “Arkadagyň ruhy metjidi” diýip atlandyrmak baradaky şahadatnamanyň gowşurylmagy mynasybetli anna güni “Märkaw” medeni-dynç alyş merkezinde toý sadakasyny bermek baradaky teklibi öňe sürdi. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy bu teklibi oňlady.

14-nji awgustda Gahryman Arkadagymyzyň tagallalaryndan binýat bolan Arkadag şäherinde bu waka bagyşlanan toý sadakasynyň berlendigini bellemek gerek. Sadaka gatnaşan ýaşulular bu ýerden Gökdepe metjidine hem baryp, mukaddes ýerde juma namazyny okadylar. Toý sadakasyndaky arzuw-dilegler juma namazynyň ýagşy dessurlary bilen utgaşyp, ýurdumyzda haýyr işleriň amal edilmegi ugrundaky tagallalaryň giň gerimli häsiýete eýedigini görkezdi.

Şeýlelikde, geçen hepdäniň wakalary hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzyň kuwwatly ykdysady mümkinçiliklerine, özara bähbitli halkara hyzmatdaşlyga, türkmen halkynyň ruhy gymmatlyklaryna daýanýan içeri we daşary syýasatynyň giň gerimli maksatlaryny durmuşa geçirmekdäki ugrunyň yzygiderli häsiýete eýedigini aýdyň görkezdi.

(TDH

Arkadag şäheri, 13-nji awgust (TDH). Şu gün türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Arkadag şäherine iş saparyny amala aşyrdy. Gahryman Arkadagymyz bu ýerde şäheri ösdürmegiň nobatdaky tapgyrynda gurulmagy meýilleşdirilýän binalaryň şekil taslamalary, olaryň bezeg aýratynlyklaryna degişli maglumatlar bilen tanyşdy hem-de degişli ýolbaşçylaryň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.

Milli Liderimiziň başlangyjy bilen binýat bolan “akylly” şäherde ähli ugurlar boýunça alnyp barylýan işleriň depgini barha ýokarlanýar. Munuň özi Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary netijesinde sazlaşykly ösüş ýoluna düşen şäherde giň möçberli şähergurluşyk maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň beýanydyr.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy şähergurluşyk maksatnamasynyň ýokary derejede amala aşyrylýandygyny alamatlandyrýan halkara güwänamalaryň ençemesine mynasyp bolan Arkadag şäherine geldi. Bu ýerde alnyp barylýan işleriň, gurluşyklaryň depgini häzirki zaman talaplaryna doly laýyk gelýär. Gahryman Arkadagymyz şäheriň çägini synlap, ýerine ýetirilýän işleriň hil derejesiniň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny belledi.

Soňra Türkmenistanyň at gazanan arhitektory Gurbanguly Berdimuhamedow bu ýerde gurulmagy meýilleşdirilýän häzirki zaman desgalarynyň taslamalary we olaryň bezeg aýratynlyklary bilen tanyşdy. Häzirki döwürde Arkadag şäheriniň gurluşygynyň ikinji tapgyryndaky işler döwrüň talaplaryna laýyk derejede dowam etdirilýär.

Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Arkadag şäheriniň gurluşygy boýunça döwlet komitetiniň başlygy D.Orazow we Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowa ikinji tapgyrda gurulmagy hem-de döwrebaplaşdyrylmagy meýilleşdirilýän durmuş maksatly binalaryň, şol sanda daşary ýurt dillerine ýöriteleşdirilen, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna gurulýan umumybilim berýän orta mekdebiň, çagalar bagynyň hem-de sport toplumynyň taslamalary we alnyp barylýan giň möçberli gurluşyk işleri barada maglumat berdiler. Bu ýerde gurulmagy teklip edilýän täze mekdebiň, çagalar bagynyň hem-de döwrebap sport toplumynyň şekil taslamalary, desgalaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary görkezildi. Bellenilişi ýaly, sazlaşykly ösüş ýoluna düşen Arkadag şäherinde durmuş we önümçilik maksatly binalardyr toplumlaryň yzygiderli gurulmagy ugurdaş desgalaryň bina edilmegine giň ýol açýar. Şu maksat bilen, bilim ojaklarynyň, sport toplumlarynyň gurluşygyna aýratyn üns berilýär.

Hormatly Arkadagymyz görkezilýän şekil taslamalary, gurulmagy meýilleşdirilýän binalaryň ýerleşjek ýerleriniň çyzgylary bilen içgin tanşyp, olara birnäçe bellikleri aýtdy we degişli düzedişleri girizdi. Ikinji tapgyrda bina edilýän desgalaryň enjamlaşdyrylyşy, olaryň binagärlik çözgüdi häzirki zaman talaplaryna we ýokary halkara görkezijilere laýyk gelmelidir. Olaryň her biriniň özboluşly bezeg aýratynlyklary bolmalydyr. Milli Liderimiz täze mekdebiň şekil taslamalarynyň görnüşleriniň birini kesgitläp, bu binalar toplumynyň ýokary derejede enjamlaşdyrylmagy, lingafon we beýleki okuw otaglarynyň halkara görkezijilere laýyk gelmegi bilen baglanyşykly meselelere aýratyn ähmiýet berilmelidigini belläp, bu babatda maslahatlaryny berdi. Şunda dünýäniň ösen tejribesiniň, häzirki zaman ylmynyň gazananlarynyň talabalaýyk özleşdirilmegi möhüm wezipe bolup durýar.

Şeýle-de bu ýerde ýaşlaryň ukyp-başarnyklaryny nazara alyp, olary kabul etmegiň düzgünlerini, çagalaryň ýaş aýratynlyklaryny kesgitlemek, mekdebiň okuw maksatnamasyny talabalaýyk düzmek babatda degerli maslahatlar berildi. Mekdepde ýaşlaryň zehinini ösdürmek maksady bilen, dürli dersleriň işi ýola goýulmalydyr. Bu bolsa okuwçylaryň daşary ýurt dillerini çuňňur özleşdirmekleri bilen bir hatarda, isleýän hünäriniň eýesi bolmagynda-da ähmiýetlidir. Gahryman Arkadagymyz mekdep binasynyň daşynyň haýatynyň göze gelüwli bolmagynyň, onuň reňk sazlaşygynyň üpjün edilmeginiň, desgalaryň ýanaşyk ýerleriniň abadanlaşdyrylmagynyň möhüm wezipe hökmünde kesgitlenendigini aýtdy. Bu ýerde täze mekdebiň daşky haýatynyň ozal berlen tabşyryk esasynda döwrebaplaşdyrylandygy barada habar berildi.

“Mekdebiň ýanynda 320 orunlyk çagalar bagynyň bolmagy bu bilim ojagyny okuw-usulyýet toplumyna öwrer we onda terbiýelenjek çagalaryň döwrebaplaşdyrylan mekdepde bilim-terbiýe alyp, geljekde ýokary hünärli işgärler bolup ýetişmeklerine mümkinçilik döreder. Munuň özi ýurdumyzyň ýaşlarynyň sagdyn bedenli, hemmetaraplaýyn bilimli bolmagyna giň ýol açar” diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady hem-de bu ýerde ene-atalar üçin zerur mümkinçilikleri özünde jemleýän otagyň döredilmelidigine ünsi çekdi.

Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Arkadag şäheriniň gurluşygy boýunça döwlet komitetiniň başlygy D.Orazowyň we Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowanyň gatnaşmagynda iş maslahatyny geçirdi.

D.Orazow sözüniň başynda “Arkadag” futbol toparynyň Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň döredip berýän mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanyp, AFK-nyň “Çempionlar ligasy — 2” bäsleşiginiň toparçalaýyn tapgyrynda çykyş etmäge hukuk gazanandygyny habar berdi.

Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda sportuň dürli görnüşleriniň, şol sanda futbolyň ösdürilmegi we türkmen sportunyň dünýä derejesine çykmagy ugrunda döwlet tarapyndan ähli zerur şertleriň döredilýändigini belledi. Milli Liderimiz täze şäheriň futbol toparynyň mundan beýläk-de uly ýeňişleri gazanyp, türkmen tuguny belentde parlatjakdygyna ynam bildirip, D.Orazowa futbol toparynyň türgenleriniň arasyna baryp, olaryň armasyny ýetirmegi maslahat berdi.

Ýeri gelende, “Arkadag” toparynyň ozal AFK-nyň Çagyryş ligasynyň çempiony bolandygyny bellemek gerek. Munuň özi ýurdumyzda milli sportuň, şol sanda futbolyň halkara giňişlikdäki abraýynyň belende galmagy ugrunda döwlet derejesinde edilýän aladanyň, ulgamyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň yzygiderli berkidilýändiginiň aýdyň netijesidir.

Iş maslahatynyň dowamynda D.Orazow häzirki döwürde Arkadag şäheriniň gurluşygynyň ikinji tapgyrynda alnyp barylýan işler, desgalarda ýaýbaňlandyrylan gurluşyklaryň depginini ýokarlandyrmak ugrunda edilýän tagallalar barada giňişleýin maglumat berdi.

Hormatly Arkadagymyz gurluşyk işlerinde ýokary hil derejesiniň üpjün edilmelidigini we desgalaryň kesgitlenen möhletinde ulanmaga berilmelidigini belläp, bu babatda degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň ýola goýulmalydygyna ünsi çekdi.

Arkadag şäheriniň häkimi G.Mämmedowa, öz gezeginde, bu ýere gelip, şäherde alnyp barylýan işler bilen yzygiderli tanyşýandygy we gymmatly maslahatlaryny berýändigi üçin Gahryman Arkadagymyza hoşallyk bildirdi. Şeýle hem ol şäherde gurulmagy meýilleşdirilýän daşary ýurt dillerini öwretmäge ýöriteleşdirilen mekdebiň hojalyk we dolandyryş işleri boýunça degişli maksatnamany taýýarlamak, bilim ojagynyň işiniň sazlaşykly ýola goýulmagynda ähmiýeti bolan Düzgünnamany tassyklamak ugrunda alnyp barylýan işler barada maglumat berdi.

Milli Liderimiz täze mekdebiň ýaşlaryň dil öwrenmekleri, dünýä ylmyna çuňňur aralaşmaklary bilen baglanyşykly meseleleriň oňyn çözülmeginde möhüm orna mynasyp bolmalydygyny belledi. Şol bir wagtyň özünde, mekdebiň maliýe serişdelerini dolandyrmak, okuwçylary kabul etmegiň düzgünlerini, mekdebiň okuw maksatnamasyny we ders sapaklarynyň görnüşlerini tassyklamak meselelerine jogapkärçilikli çemeleşilmelidir. Şunuň bilen baglylykda, okuwçylaryň zähmete bolan yhlasyny artdyrmak, olaryň watansöýüjilik duýgusyny ösdürmek meselelerine zerur üns berilmelidigini aýdyp, Gahryman Arkadagymyz okuwçylaryň tertip-düzgüni, ýetişigi, sapaklarynyň özleşdirilişi baradaky maglumatlaryň sanly ulgam arkaly olaryň ene-atalaryna ýetirilmelidigini nygtady. Munuň özi Arkadag şäheriniň “akylly” şäher derejesine kybap gelmeginde ähmiýetlidir.

Iş maslahatyna din wekili Ý.Hojagulyýew hem çagyryldy. Ol Arkadag şäherinde bina edilýän, 30 müň adama niýetlenen metjidi tutuş halkymyzdan gelip gowşan teklipler nazara alnyp, “Arkadagyň ruhy metjidi” diýip atlandyrmak baradaky çözgüdiň kabul edilendigi we onuň ýurdumyzyň Adalat ministrligi tarapyndan hasaba alnyp, degişli derejede resmileşdirilendigi baradaky hoş habary ýetirdi.

Hajy Arkadagymyz munuň üçin minnetdarlyk bildirip, özüne bildirilen beýik ynam üçin tutuş halkymyza sagbolsun aýtdy we “Allanyň öýi” hasaplanýan nurana metjitde amal boljak haýyr işleriň, ediljek doga-dilegleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny dileg etdi.

Ý.Hojagulyýew täze metjidiň ýanynda gurulýan medresäniň ýokary okuw mekdebiniň derejesine kybap gelýändigi barada aýdyp, bu babatda degişli teklibi beýan etdi. Munuň özi bu ýerde öwrediljek ylmyň yslam dünýäsine kybap gelmeginde, ýaşlaryň asylly ýörelgeleri mynasyp dowam etdirmeklerinde ähmiýetli bolar.

Milli Liderimiz teklibi oňlap, dünýäniň dürli ýurtlarynda şeýle ýokary okuw mekdepleriň hereket edýändigini belledi we Arkadag şäherinde gurulýan bu binanyň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek, onda öwrediljek sapaklary özleşdirmekde dünýä tejribesinden ugur almak babatda maslahatlaryny berdi. Hajy Arkadagymyz bu ugurdaky işleri has-da kämilleşdirmek, ony halkara görkezijilere laýyk derejede alyp barmak maksady bilen, Türkmenistanyň müftüsiniň müdiriýetiniň agzalary bilen maslahatlaşmagyň, olar bilen sazlaşykly tagalla edilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyna ünsi çekdi. Şunda okadyljak dersleriň ugruny kesgitlemek, olaryň maksatnamasyny taýýarlamak meselelerine toplumlaýyn esasda çemeleşilmelidir.

Iş maslahatynyň dowamynda Arkadag şäheriniň häkimi şäheriň täze metjidini “Arkadagyň ruhy metjidi” diýip atlandyrmak baradaky güwänamanyň gowşurylmagy mynasybetli anna güni “Märkaw” medeni-dynç alyş merkezinde toý sadakasyny bermek baradaky teklibi öňe sürdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy teklibi oňlap, toý sadakasynyň anna günde geçirilmeginde çuňňur manynyň bardygyny aýtdy. Onda ediljek hoşniýetli arzuwlar juma namazynyň ýagşy dessurlary bilen utgaşyp, ýurdumyzda haýyr işleriň amal edilmegi ugrunda edilýän tagallalaryň giň gerimli häsiýete eýedigini görkezer.

Gahryman Arkadagymyz iş maslahatyny jemläp, bu ýerden Arkadag şäheriniň Ruhyýet köşgüne geldi.

Soňky ýyllarda Arkadag şäheri iri halkara forumlaryň, maslahatlaryň geçirilýän merkezi hökmündäki derejesini pugtalandyrýar. Munuň özi şäheriň çäklerinde halkara ähmiýetli forumlary, duşuşyklary we sergileri geçirmäge niýetlenen kaşaň binalaryň derejesiniň dünýä görkezijilerine laýyk gelýändigini äşgär edýär. Şunuň bilen baglylykda, häzirki zaman desgalarynda, şol sanda Ruhyýet köşgünde ýokary derejeli maslahatlary geçirmek, duşuşyklary guramak üçin ähli zerur şertler döredildi. Şunda häzirki zamanyň täzeçil usullarynyň, sanly tehnologiýalaryň netijeli peýdalanylýandygyny bellemeli. Bu bolsa halkara çäreleriň ýokary guramaçylyk derejesiniň üpjün edilmeginde ähmiýetlidir.

Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllyk şanly senesine, Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisine, Bitaraplyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde kaşaň binalaryň döwrebaplygyna, olaryň daşky we içki bezeg işlerine, maslahat merkezlerindäki mümkinçiliklere zerur üns berilýär. Bu bolsa iri çäreleriň talabalaýyk guralmagynyň möhüm şertini emele getirýär.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz ösüşleriň belentliklerine tarap ynamly gadam urýan ýurdumyzda geçiriljek taryhy ähmiýetli çärelere taýýarlyk işlerinde hemmelere üstünlikleri arzuw edip, bu ýerden ugrady.

Awaza, 12-nji awgust (TDH). Şu gün «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Hazar deňziniň güni giňden bellenildi.

Ekologik abadançylygy üpjün etmek türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz tarapyndan binýady goýlan, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän ýurdumyzyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Türkmenistan Hazaryň deňiz gurşawyny gorap saklamaga gönükdirilen meseleler boýunça ähli gyzyklanma bildirýän hyzmatdaşlar bilen, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde netijeli gatnaşyklary çuňlaşdyrmak ugrunda çykyş edýär. Hazaryň ähmiýeti onuň örän uly serişde mümkinçilikleri bilen kesgitlenilýär. Onuň ösümlik, haýwanat dünýäsiniň köp görnüşleri endemik bolup, sebitiň biodürlüliginiň gymmatly goruny düzýär. Ol ösümlik we haýwanat dünýäsiniň, şol sanda Tebigaty goramagyň halkara birleşiginiň Gyzyl kitabyna girizilen seýrek duş gelýän hem-de diňe şu ýere mahsus bolan köp sanly görnüşleriň ýaşaýan künjegidir.

Hazar deňziniň güni Hazaryň özboluşly ekoulgamyny goramak üçin hukuk binýady bolup hyzmat edýän Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň (Tähran konwensiýasy) güýje girmegi bilen berk baglanyşyklydyr. Tähran konwensiýasy diňe bir Hazaryň ekologiýasyny goramak bilen çäklenmän, eýsem, onuň deňiz gurşawyny aýawly saklamaga, dikeltmäge hem gönükdirilendir. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda bu möhüm halkara resminamanyň güýje girmegine 20 ýyl dolýar.

«Awaza» milli syýahatçylyk zolagyndaky «Berkarar» myhmanhanasynda guralan «Hazar deňziniň ekoulgamyny goramak: sebit hyzmatdaşlygy we durnukly ösüş» atly ylmy-amaly maslahat Hazar deňziniň güni mynasybetli çäreleriň esasysy boldy. Oňa ýurdumyzyň Hökümet agzalary, degişli ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, ugurdaş düzümleriň, ylmy edaralaryň hünärmenleri, daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky ilçihanalarynyň, halkara we sebit guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Maslahatyň öňüsyrasynda myhmanhananyň eýwanynda Hazar deňziniň tebigy gözelliklerini, Diýarymyzyň tebigaty goramak ulgamynda ýeten sepgitlerini beýan edýän sergi ýaýbaňlandyryldy.

Forumyň açylyş dabarasynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň maslahata gatnaşyjylara iberen Gutlagy okaldy. Gutlagda bellenilişi ýaly, gojaman Hazar dünýäde parahatçylygyň, dostlugyň we hoşniýetli hyzmatdaşlygyň deňzi hökmünde giňden tanalýar. Ol özüniň gaýtalanmajak tebigy aýratynlyklary, baý biologik köpdürlüligi, ykdysady, geosyýasy ähmiýeti bilen bahasyna ýetip bolmajak baýlykdyr. Taryhyň dowamynda Hazar halklary birleşdirip, olaryň arasynda söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge oňaýly şertleri döredip geldi. Döwlet Baştutanymyz Hazar deňziniň täsin ekoulgamyny, biologik köpdürlüligini, seýrek duş gelýän ösümlik we haýwanat dünýäsini gorap saklamagyň döwletimiziň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini aýdyp, Türkmenistanyň bu ugurda halkara guramalar, Hazarýaka döwletler bilen işjeň hyzmatdaşlygy alyp barýandygyny, ýurdumyzyň öňe sürýän Hazar ekologik başlangyjynyň deňziň ekoulgamyny goramakda, tagallalary birleşdirmekde we geljek nesiller üçin bu täsin tebigy baýlygy aýawly saklamakda möhüm ädimleriň biridigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiziň Gutlagy foruma gatnaşyjylar tarapyndan şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy. Soňra maslahata gatnaşyjylaryň çykyşlaryna orun berildi.

Türkmen tarapynyň çykyşlarynda bellenilişi ýaly, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyzyň asylly başlangyçlary esasynda, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň ykdysady ösüşini daşky gurşaw bilen sazlaşykly alyp barmaga gönükdirilen ekologiýa syýasaty üstünlikli durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak, ekologik taýdan arassa tehnologiýalary, «ýaşyl» ykdysadyýeti ornaşdyrmak, ýurdumyzda we sebitde ekologik howpsuzlygy üpjün etmek, biodürlüligi goramak meselelerine aýratyn üns berilýär. Hazar sebitinde söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryň ösdürilmegi ugrunda başlangyçlar üstünlikli amala aşyrylýar. Bu başlangyçlar Hazar deňzini parahatçylygyň, ynanyşmagyň we ekologik taýdan abadançylygyň mekanyna öwürmäge gönükdirilip, Hazarýaka döwletleriň we iri halkara guramalaryň giň goldawyna eýe bolýar. Şunuň bilen baglylykda, Aşgabatda birinji Hazar sammitiniň, birinji Hazar ekologiýa forumynyň we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda birinji Hazar ykdysady forumynyň geçirilmegi Hazarýaka döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmekde ýurdumyzyň uly orun eýeleýändigini görkezýär. 2022-nji ýylyň 29-njy iýunynda Aşgabatda altynjy Hazar sammitiniň geçirilmegi Hazaryň ekoulgamyny goramak üçin hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini giňeltmekde nobatdaky ädim boldy.

Ýurdumyzyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň, beýleki iri forumlaryň münberinden beýan eden hem-de daşky gurşawy goramak, suw-energetika serişdelerini rejeli peýdalanmak meselelerini çözmäge, Hazar deňziniň ekologiýasyny goramagyň ygtybarly ulgamyny döretmäge gönükdirilen netijeli başlangyçlary halkara bileleşik tarapyndan ykrar edilýär. Şunda 2023-nji ýylda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasynda Türkmenistanyň öňe süren Hazar ekologik başlangyjynyň ähmiýeti nygtaldy. Bu başlangyç Hazar deňziniň daşky gurşawyny, onuň bioserişdelerini gorap saklamak, ekologik meseleleri çözmek bilen baglanyşykly wezipeleriň giň toplumy boýunça hyzmatdaşlyk üçin halkara meýdançany döretmäge gönükdirilendir. Şeýle hem hormatly Prezidentimiziň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynyň plenar mejlisinde 2026-njy ýylda Hazar ekologiýa forumyny geçirmek barada öňe süren teklibiniň ähmiýetine üns çekildi. Munuň özi Türkmenistanyň Hazar deňziniň ekoulgamyny gorap saklamaga aýratyn üns berýändiginiň aýdyň beýany bolmak bilen, Hazarýaka döwletleriň ekologik abadançylygyna gönükdirilen tagallalary birleşdirmekde wajyp gural bolup hyzmat eder.

Soňky ýyllarda Hazar deňziniň türkmen kenary iri halkara çäreleriň geçirilýän merkezine öwrüldi. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy diňe bir dynç alyş zolagy bolman, eýsem, daşky gurşawa oňyn täsir etmekde hem uly ähmiýete eýedir. Ol sebitiň mineral-çig mal, biologik, şypahana-dynç alyş, syýahatçylyk mümkinçiliklerini peýdalanmaga toplumlaýyn hem-de oýlanyşykly çemeleşmegiň nusgasy bolup durýar. Hazaryň kenarýakasynda gurulýan şypahanalaryň, myhmanhanalaryň esasy aýratynlyklarynyň biri olaryň ekologik howpsuzlygyň halkara ölçeglerine laýyk gelýändigidir.

Çykyşlarda Hazarýaka döwletleriň bäşisi tarapyndan tassyklanylan döwletara we hökümetara ylalaşyklaryň çäklerinde ýurdumyzyň degişli edaralarynyň alyp barýan işleri barada-da maglumat berildi. Nygtalyşy ýaly, Hazaryň biologik serişdeleriniň, deňiz gurşawynyň ýagdaýyna yzygiderli gözegçiligi amala aşyrmak, ylmy barlaglaryň giň toplumyny geçirmek möhüm wezipeleriň hataryndadyr. Bu ugurda “Hazar” döwlet goraghanasy deňziň ösümlik, haýwanat dünýäsini gorap saklamakda we öwrenmekde uly orny eýeleýär. Goraghana Hazar sebitinde ýaşaýan seýrek we ýitip gitmek howpy abanýan ösümliklerdir haýwanlaryň, şol sanda Hazar düwlenleriniň, balyklaryň, guşlaryň dürli görnüşleriniň, beýleki haýwanlaryň goragyny üpjün edýär. Şeýle-de bu ýerde Hazar deňziniň ösümlik, haýwanat dünýäsini öwrenmek, ekoulgamlaryň ýagdaýyna gözegçilik etmek, olary goramak boýunça çäreleri işläp düzmek üçin ylmy barlaglar geçirilýär.

Soňra daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky ilçihanalarynyň, halkara we sebit guramalarynyň wekillerine söz berildi. Çykyş edenleriň belleýişleri ýaly, Hazar deňzi dostlugyň, parahatçylygyň, howpsuzlygyň we hyzmatdaşlygyň, ylalaşygyň deňzi bolmak bilen, sebit ýurtlarynyň ykdysady mümkinçiliklerini, taryhy gatnaşyklaryny baglanyşdyrýar. Hazarýaka döwletleriň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň we hyzmatdaşlygyň barha pugtalandyrylmagy sebitde parahatçylygyň, durnukly ösüşiň berk binýadyny emele getirýär. Kenarýaka ýurtlar Hazar deňzini parahatçylygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň giňişligi hökmünde saklamak ugrunda edilýän ähli tagallalary doly goldaýarlar. Bäş ýurduň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň gatnaşmaklarynda geçirilýän Hazar sammitleri, Hazar ykdysady forumlary hem-de daşary işler ministrleriniň derejesindäki duşuşyklar, beýleki çäreler köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürmäge ýardam edýär.

Hazarýaka döwletleriň arasynda ykdysady we ulag ulgamyndaky hyzmatdaşlyk hem barha giňeldilýär. Hususan-da, Ýewropa bilen Merkezi Aziýany baglanyşdyrýan esasy ugur bolan Hazarüsti halkara ulag geçelgesini ösdürmäge aýratyn ähmiýet berilýär. Munuň özi sebit ýurtlarynyň arasynda ykdysady gatnaşyklary ilerletmäge, ýük daşamalaryň wagtyny gysgaltmaga mümkinçilik berýär. Häzirki döwürde howanyň üýtgemegi bilen baglylykda, Hazar deňzi hem ekologik wehimler bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Bu mesele ylmy taýdan esaslandyrylan, bilelikdäki çemeleşmäni talap edýär. Hazar deňziniň suwunyň derejesiniň peselmegi 2022-nji ýylda Aşgabatda geçirilen altynjy Hazar sammitiniň esasy meseleleriniň biri boldy. Şeýle hem Türkmenistanyň başlangyjy esasynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň çäklerinde guralan duşuşyklarda deňziň derejesiniň peselmeginiň öňüni almak bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Çykyş edenler ýurdumyzyň bu ugurda durmuşa geçirýän başlangyçlaryna we bilelikde iş alyp barmak üçin döredilýän mümkinçiliklere ýokary baha berdiler.

Maslahata gatnaşyjylar BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň çäklerinde kabul edilen 2024 — 2034-nji ýyllar üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň, Awaza syýasy Jarnamasynyň ähmiýetine ünsi çekdiler. Bellenilişi ýaly, Hereketleriň Awaza maksatnamasynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk, sebitleýin integrasiýa, üstaşyr gatnawlar hem-de ulag arabaglanyşygy, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak bilen bagly beýan edilen düzümleýin özgertmelerdir çäreler Hazar sebiti hem-de Merkezi Aziýa üçin aýratyn möhümdir.

Çykyşlarda ýurdumyzyň halkara ekologiýa başlangyçlarynyň ähmiýeti barada-da durlup geçildi. Türkmenistanyň Ählumumy metan borçnamasyna goşulmagy, Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar we çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezlerini döretmek baradaky başlangyçlary öňe sürmegi ýurdumyzyň daşky gurşawy goramak we howanyň üýtgemegine garşy göreşmek babatda hyzmatdaşlyga ygrarlydygyny görkezýär. Mundan başga-da, Hazar deňziniň deňiz gurşawyny goramak boýunça Çarçuwaly konwensiýanyň çäklerinde 20 ýylyň dowamynda alnyp barlan işlere syn berildi. Bu konwensiýanyň özboluşlylygy onuň ekologiýa we tebigatdan oýlanyşykly peýdalanmak çygrynda Hazar sebitiniň döwletleriniň gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän ilkinji halkara hukuk namasy bolmagydyr. Konwensiýa onuň binýadynda kabul edilen ýörite Teswirnamalar arkaly taraplaryň borçlaryny has takyk kesgitlemäge, ekologik wehimlere çalt seslenmäge mümkinçilik berýär.

Tähran konwensiýasy uglewodorod serişdeleri gazylyp alnanda we daşalanda hapalanmagyň öňüni almak, deňiz gurşawynyň ýagdaýyna gözegçilik etmek, bilelikdäki ylmy barlaglary geçirmek, daşky gurşawa ýetirilýän täsire baha bermek ýaly möhüm ugurlar boýunça döwletara hyzmatdaşlyk üçin esasy meýdança bolup hyzmat edýär. Çykyş edenler konwensiýadan gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmek üçin köpugurly çemeleşmäniň zerurdygyna ünsi çekip, öňde durýan meseleleri çözmekde tagallalary birleşdirmegiň, ugurdaş edaralaryň hem-de hünärmenleriň arasynda hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmagyň wajypdygyny nygtadylar. Şunuň bilen baglylykda, sebitleýin ylmy ulgamlary berkitmek, maglumat alyşmalary giňeltmek, tutuş sebit boýunça ylmy-barlag institutlaryny birleşdirýän Hazar ylym hyzmatdaşlygyny döretmek barada teklipler beýan edildi. Şunda innowasiýalary, döwrebap tehnologiýalary, gözegçiligiň hem-de monitoringiň täze usullaryny ornaşdyrmagyň, emeli aň, maglumat platformalary ýaly çözgütleri peýdalanmagyň möhümdigine üns çekildi.

Türkmenistanyň Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjynyň uly geljeginiň bardygy nygtaldy. Ol syýasaty, ylmy, maliýe serişdelerini we innowasiýalary birleşdirýän platforma öwrülip biler. Şeýle hem ol howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak, suw serişdelerini dolandyrmak, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ösdürmek, ekoulgamlary dikeltmek babatda alnyp barylýan işleri tizleşdirip biler.

Şeýle-de çykyşlarda howanyň üýtgemegine garşy göreşmekde we ekologik abadançylygy üpjün etmekde ýaşlaryň orny aýratyn bellenildi. Mälim bolşy ýaly, ýaşlar bütin dünýäde howanyň üýtgemegi bilen bagly çäreleri durmuşa geçirýärler hem-de ekologik başlangyçlary öňe sürýärler. Hazar sebitinde ýaşlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek diňe bir geljege goýulýan maýa bolmak bilen çäklenmän, eýsem, häzirki çözgütleriň durmuşa geçirilmeginiň hem baş şertidir.

Maslahata gatnaşyjylar forumyň netijelerini jemläp, Hazarýaka ýurtlarda bellenilýän Hazar deňziniň gününiň sebitde hyzmatdaşlygy, parahatçylygy we ynanyşmagy pugtalandyrmagyň möhümdigini ýene-de bir gezek äşgär edýän senedigini nygtadylar hem-de Hazaryň ygtybarly ekologik goraglylygyny, onuň umumy abadançylygyň, ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýän mümkinçilikleriniň durmuşa geçirilişini üpjün etmekde halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ilerletmegiň zerurdygyny tassykladylar.

Maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiziň adyna Ýüzlenme kabul etdiler. Onda Hazar deňziniň sebitinde söwda-ykdysady, medeni-durmuş gatnaşyklarynyň ösdürilmegi ugrunda amala aşyrylýan başlangyçlar, Hazar deňzini parahatçylygyň, ynanyşmagyň, ekologik taýdan abadançylygyň mekanyna öwürmek, Hazarýaka döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek babatda durmuşa geçirilýän işler üçin hoşallyk beýan edildi.

Şeýlelikde, «Hazar deňziniň ekoulgamyny goramak: sebit hyzmatdaşlygy we durnukly ösüş» atly ylmy-amaly maslahat Türkmenistanyň üstünlikli durmuşa geçirýän ekologiýa diplomatiýasynyň nobatdaky beýany bolup, sebitde ekologik durnuklylygy üpjün etmekde, Hazar deňziniň özboluşly ekoulgamyny, biodürlüligini we tebigy baýlyklaryny gorap saklamak üçin kenarýaka döwletleriň bilelikdäki tagallalaryny utgaşdyrmakda möhüm ähmiýete eýe boldy.

* * *

Şu gün «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Hazar deňziniň güni mynasybetli dabaralaryň çäklerinde Halkara Migrasiýa Guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça sebitleýin utgaşdyryjysy Serhan Aktoprak, Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky Adatdan daşary we doly ygtyýarly ilçisi Beata Peksa, Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Sýaoszýun Greýs Wan, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Aşgabatdaky merkeziniň ýolbaşçysy Uilýam Lif bilen duşuşyklary geçirdi. Duşuşyklarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ugurlary, hususan-da, Hazar sebitinde durnukly ösüşi üpjün etmek, daşky gurşawy goramak, ekologiýa diplomatiýasyny ösdürmek ýaly möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem Hazar deňziniň özboluşly ekoulgamyny gorap saklamakda bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň ähmiýeti bellenildi.

Taraplar «ýaşyl» ykdysadyýete geçmegiň, energiýa howpsuzlygyny pugtalandyrmagyň, halkara guramalaryň ýöriteleşdirilen edaralary bilen özara hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçilikleri barada pikir alyşdylar. Halkara we sebit guramalarynyň wekilleri Türkmenistanyň halkara ekologiýa başlangyçlaryna ýokary baha berip, ählumumy durnuklylygy we abadançylygy berkitmekde, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde ýurdumyzyň durmuşa geçirýän taslamalaryna doly goldaw bermäge taýýardyklaryny beýan etdiler.

* * *

Hazar deňziniň güni mynasybetli guralan maslahata gatnaşyjylaryň arasynda sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlar geçirildi. Oňa daşary ýurtlaryň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarydyr wekilleri gatnaşdylar.

Gahryman Arkadagymyz Mary welaýatyna iş saparyny amala aşyrdy

Aşgabat — Mary welaýaty — Aşgabat, 10-njy awgust (TDH). Şu gün türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Mary welaýatyna iş saparyny amala aşyrdy.

Gahryman Arkadagymyz Mary welaýatyna ugramak üçin Halk Maslahatynyň Diwanyndan paýtagtymyzyň Halkara howa menziline geldi. Bu ýerde Milli Liderimizi ýurdumyzyň resmi adamlary ugratdylar.

Häzirki wagtda Diýarymyzyň sebitlerini durmuş-ykdysady we senagat taýdan ösdürmek boýunça Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan giň gerimli işleri hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýär. Munuň özi halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň mundan beýläk-de ýokarlandyrylmagynda möhüm orna eýedir. Ýurdumyz energetika ulgamynda ähli gyzyklanma bildirýän taraplar bilen netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge ähmiýet berýär. Tebigy gazyň gorlary boýunça ägirt uly “Galkynyş” gaz käni Watanymyzyň tebigy-serişde binýadynyň wajyp bölegi bolup, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisini üpjün etjek esasy gaz gory bolup durýar.

Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Türkmenistan oňyn Bitaraplyk, hoşniýetli goňşuçylyk, özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasaty yzygiderli amala aşyrýar. Türkmenistan bilen goňşy Owganystanyň arasyndaky gatnaşyklar dostlugyň we döredijilikli hyzmatdaşlygyň aýdyň nusgasy bolup durýar. Ýurtlarymyz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygyň çäklerinde ulag-logistika, elektroenergetika ulgamlarynda bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirýärler.

...Gahryman Arkadagymyz birnäçe wagtdan Mary şäheriniň Halkara howa menziline geldi. Bu ýerde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygyny Mary welaýatynyň häkimi mähirli garşylady.

Soňra Milli Liderimiz Tagtabazar etrabynyň Serhetabat şäheriniň “Islim-Çeşme” serhetýaka zolagyna geldi. Gahryman Arkadagymyz bu ýerden dost-doganlyk Owganystana iş saparyny amala aşyrdy.

Türkmen halkynyň Milli Liderini ýurdumyzyň hem-de Owganystanyň resmi wekiliýetiniň agzalary mähirli garşyladylar. Bu ýerde hormatly Arkadagymyz goňşy ýurduň ýaş nesliniň wekilleriniň haýyşy boýunça olar bilen bilelikde ýadygärlik surata düşdi we sowgatlaryny gowşurdy.

Gahryman Arkadagymyz hem-de Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary iki ýurduň wekiliýet agzalary bilen salamlaşdylar. Soňra Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bilen Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasary Abdul Gani Baradaryň arasynda ikitaraplaýyn gepleşikler geçirildi.

Abdul Gani Baradar belent mertebeli türkmen myhmanyny mähirli mübärekläp, iki ýurduň arasyndaky hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň owgan we türkmen halklarynyň taryhy kökleriniň ýakynlygyna, medeni-ruhy gymmatlyklaryň umumylygyna esaslanýandygyny aýtdy. Şeýle hem ol Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatynyň sebitde durnukly ösüşi üpjün etmäge goşant goşýandygyny aýdyp, Türkmenistanyň owgan halkyna berýän yzygiderli ynsanperwerlik kömegi üçin hoşallyk bildirdi hem-de pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa mähirli salamyny, iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Milli Liderimiz hoşniýetli sözler üçin minnetdarlyk bildirip, döwlet Baştutanymyzyň iberen salamyny, iň gowy arzuwlaryny ýetirdi hem-de türkmen we owgan halklarynyň doganlyk halklardygyny, Türkmenistanyň Owganystan bilen serhediniň bolsa dostluk serhedidigini nygtady. Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň BMG tarapyndan üç gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine esaslanyp, sebitde we dünýäde parahatçylygyň, durnukly ösüşiň üpjün edilmegi ugrunda çykyş edýändigini belledi hem-de ýurdumyzyň Owganystan bilen iki halkyň abadançylygynyň bähbidine hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny tassyklady.

Duşuşygyň dowamynda nygtalyşy ýaly, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi hem-de onuň möhüm bölegi bolan Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisi türkmen-owgan hoşniýetli goňşuçylygynyň nyşany hökmünde taryhyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazylýar.

Soňra gepleşikler iki ýurduň wekiliýetleriniň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam etdi. Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasary Abdul Gani Baradar Gahryman Arkadagymyzy mübärekläp, sebitde uly ähmiýete eýe bolan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşyk işleriniň ýagdaýy bilen tanyşmak we bu ugurda öňde durýan meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin Milli Liderimiziň Owganystana amala aşyrýan saparynyň ähmiýetini belläp, tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.

Nygtalyşy ýaly, Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklar hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgeleri esasynda yzygiderli ösdürilýär. Şunda bilelikdäki taslamalara aýratyn orun degişlidir.

Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisi munuň aýdyň mysalydyr. Şunuň bilen baglylykda, owgan tarapynyň TOPH taslamasyna, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik we optiki-süýümli aragatnaşyk geçirijilerine diňe bir ykdysady nukdaýnazardan däl, eýsem, Owganystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmäge goşant goşjak möhüm ädim hökmünde hem garaýandygy bellenildi.

Abdul Gani Baradar bu taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň Owganystanyň ilaty üçin energiýa çeşmeleri babatda uly ýeňillikleri, täze iş orunlaryny döretjekdigini, owganystanly maýa goýujylara tebigy gazdan elektrik energiýasyny öndürmek üçin amatly maýa goýum şertlerini üpjün etjekdigini aýtdy. Ol TOPH taslamasy bilen baglanyşykly işleri has-da ilerletmek maksady bilen, iki ýurduň degişli edaralarynyň arasynda yzygiderli hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin bilelikdäki guraly döretmegiň zerurdygyny belläp, Owganystanyň gaz pudagynda işlejek hünärmenleri taýýarlamakda Türkmenistanyň tejribesini öwrenmäge uly gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.

Söhbetdeşligiň dowamynda ulag-logistika ulgamyndaky hyzmatdaşlyk barada durlup geçildi. Türkmenbaşy Halkara deňiz porty sebitiň üstaşyr ulag mümkinçiliklerini durmuşa geçirmekde möhüm ähmiýete eýedir. Bu ulgamdaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi diňe bir ikitaraplaýyn gatnaşyklara oňyn täsirini ýetirmek bilen çäklenmän, eýsem, sebitara özara baglanyşygyny pugtalandyrmaga-da ýardam berer. Abdul Gani Baradar iki ýurduň işewür toparlarynyň arasyndaky gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň, bilelikdäki sergileri, işewürlik maslahatlaryny yzygiderli esasda geçirmegiň söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmäge itergi berjekdigini aýdyp, netijeli hyzmatdaşlygy we hoşniýetli garaýyşlary üçin Türkmenistana ýene-de bir gezek hoşallygyny beýan etdi.

Gahryman Arkadagymyz görkezilen myhmansöýerlik üçin öz adyndan hem-de hormatly Prezidentimiziň adyndan owgan tarapyna minnetdarlyk bildirdi hem-de şu gezekki gepleşikleriň netijeleriniň iki halkyň abadançylygynyň bähbidine hyzmat etjekdigine ynam bildirdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri ikiçäk düzümde geçirilen duşuşykda dürli ulgamlarda, şol sanda ýangyç-energetika, hususan-da, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň taslamasy, ulag infrastrukturasy, elektroenergetika ulgamlarynda hyzmatdaşlyk meseleleriniň ara alnyp maslahatlaşylandygyny we bu ugurda möhüm wezipeleriň bardygyny belledi.

Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan hem-de Owganystan hoşniýetli goňşuçylyk, özara bähbitlilik ýörelgelerine esaslanýan köpugurly hyzmatdaşlygy yzygiderli pugtalandyrýarlar. Gaz pudagy özara gatnaşyklaryň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu ulgamda halkara ähmiýetli düýpli infrastruktura taslamalary amala aşyrylýar. Şunda üstaşyr geçiriji merkez hökmünde Owganystanyň Hyrat welaýatyna möhüm orun degişlidir. Energiýa serişdeleriniň iberilmegi, üstaşyr mümkinçilikleriň ösdürilmegi uzak möhletli energetika dialogy üçin binýady döredip, tutuş sebitiň ykdysady ösüşine ýardam berýär. Şu babatda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň ähmiýetini bellemek gerek. Bu transmilli taslama Türkmenistanyň milli ýangyç-energetika toplumyny diwersifikasiýalaşdyrmaga gönükdirilen energetika strategiýasyny durmuşa geçirmekde wajyp ädimdir hem-de tutuş sebitiň durnukly ösüşine, doganlyk halklaryň abadançylygyna gönükdirilendir.

Elektroenergetika pudagyndaky hyzmatdaşlyk ugurdaş infrastrukturany döwrebaplaşdyrmaga, goňşy ýurduň sebitlerini elektrik energiýasy bilen yzygiderli üpjün etmäge ýardam berýär. Ýurdumyzyň başlangyjy boýunça amala aşyrylýan Türkmenistan — Owganystan — Pakistan ugry boýunça elektrik geçirijisiniň we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň taslamalarynyň ähmiýetini nygtamak gerek. Bu taslama sanly hyzmatdaşlygy ösdürmäge, elektron maglumat aragatnaşygyny ýola goýmaga mümkinçilik berer. Şunda Owganystanyň Hyrat welaýatynyň mümkinçiliklerine üns çekildi. Gepleşikleriň dowamynda Türkmenistanyň tebigy gazyny, elektrik energiýasyny Owganystana ibermegi bilen, bu welaýatda uly senagat zolagyny özleşdirmek işleriniň kuwwatyny artdyrmak boýunça mümkinçilikleriň açylýandygy aýdyldy. Munuň özi täze iş orunlarynyň döredilmeginde, goňşy ýurtda abadançylygyň üpjün edilmeginde möhüm bolup durýar.

Ulag-logistika pudagy Merkezi we Günorta Aziýany baglanyşdyrýan wajyp ulgam bolup durýar. Bellenilişi ýaly, yklymara geçelgeleriň çatrygynda ýerleşýän Türkmenistan durnukly ulag ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge ähmiýet berýär. Ýurdumyzyň halkara üstaşyr ulag geçelgelerini hem-de logistika merkezlerini döretmek, Demirgazyk — Günorta, Gündogar — Günbatar halkara ulag geçelgeleriniň taslamalaryny durmuşa geçirmäge gatnaşmak, hususan-da, Beýik Ýüpek ýoluny täze taryhy şertlerde gaýtadan dikeltmek boýunça başlangyçlary muňa aýdyň şaýatlyk edýär. Şunuň bilen baglylykda, “Lapis Lazuli” halkara ulag geçelgesiniň ähmiýetine üns çekildi. 2017-nji ýylda Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe halkara ulag geçelgesini döretmek boýunça Aşgabatda bäştaraplaýyn Ylalaşyga gol çekildi.

Mälim bolşy ýaly, Gahryman Arkadagymyz bu geçelgäni işjeňleşdirmäge we onuň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen birnäçe teklibi öňe sürüpdi. Hususan-da, Milli Liderimiz ulag geçelgesine gatnaşyjy ýurtlaryň çäklerinde durnukly ýük akymlaryny emele getirmek hem-de bilelikdäki hereketleri utgaşdyrmak üçin bitewi logistik merkezi döretmegi, ýükleriň ugradylýan, kabul edilýän ýerlerini, şol sanda deňiz menzillerini, demir ýol beketlerini we awtomobil menzillerini ösdürmäge aýratyn üns bermegi, Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe ugry boýunça hem-de yzyna ýükleri geçirmek üçin bir bitewi nyrh syýasatynyň ýöredilmegini, “Bir penjire” ýörelgesi boýunça gözegçilik ulgamyny girizmek arkaly gümrük amallaryny ýönekeýleşdirmegi, bu ugruň sanly ulgamdaky atlasyny taýýarlamagy teklip edipdi. Bu multimodal ulag geçelgesi Ylalaşyga gatnaşyjy döwletlere Merkezi we Günorta Aziýa, Hazar hem-de Gara deňiz, Ortaýer deňzi sebitlerini öz içine alýan giň geoykdysady giňişlikde netijeli gatnaşyklary berkitmäge, olaryň uly ykdysady mümkinçiliklerini durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa Beýik Ýüpek ýoluny döwrebap görnüşde gaýtadan dikeltmekde uly ähmiýete eýedir.

Duşuşykda medeni-ynsanperwer, ylym-bilim ulgamlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçinem giň mümkinçilikleriň bardygy aýdyldy. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bilim alýan owganystanly talyplaryň sanyny artdyrmak, dürli ugurlar, esasan-da, TOPH taslamasynda, gaz ulgamynda öz işine ussat hünärmenleri taýýarlamak boýunça degişli işleri geçirmek meselelerine seredildi. Nygtalyşy ýaly, häzirki wagtda owgan talyplary Türkmenistanyň ýokary okuw mekdeplerinde bilim alýarlar. Munuň özi bilim ulgamyndaky gatnaşyklaryň aýdyň nusgasy bolup durýar.

Gahryman Arkadagymyz bilelikdäki taslamalar barada aýdyp, olary ilerletmek üçin hyzmatdaşlygyň hukuk binýadyny pugtalandyrmagyň möhümdigine ünsi çekdi we Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-owgan toparyny döretmegi teklip etdi. Halk Maslahatynyň Başlygy Türkmenistanyň owgan tarapynyň beýan eden tekliplerine seretmäge taýýardygyny aýdyp, ýurdumyzyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek ugrunda çykyş edýändigini tassyklady.

Gepleşikler tamamlanandan soňra, mukaddes Gurhandan aýatlar okaldy. Soňra Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisi boýunça ýerine ýetirilen işler barada taýýarlanan wideoşekiller görkezildi.

Häzirki wagtda bu ägirt uly taslamanyň möhüm tapgyrynyň gurluşygyny üstünlikli tamamlamak boýunça zerur işler alnyp barylýar. Şunda Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen satyn alnan ýöriteleşdirilen tehnikalaryň 300-e golaýy işledilýär. Bu ýerde gurluşykçylaryň netijeli işlemegi üçin ähli şertler döredilýär. Munuň özi gurluşygyň bellenilen möhletde, ýokary hilli ýerine ýetirilmeginde uly ähmiýete eýedir. Türkmen gazçylary Milli Liderimize hem-de hormatly Prezidentimize döredip berýän mümkinçilikleri üçin tüýs ýürekden hoşallyklaryny beýan edýärler.

Soňra «Türkmengaz» döwlet konserni bilen Owganystanyň «Afghan Gas» döwlet korporasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekmek dabarasy boldy. Bu resminama iki ýurduň gaz pudagyndaky gatnaşyklarynda täze sahypany açýar. Ähtnama esasynda taraplar Hyrat welaýatynda gaz infrastrukturasyny döretmek, senagat kärhanalary, elektrik stansiýalary we ilaty türkmen gazy bilen üpjün etmek boýunça bilelikde iş alyp barmak barada ylalaşdylar.

Dabara tamamlanandan soňra, türkmen halkynyň Milli Lideri we Owganystanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň ykdysady meseleler boýunça orunbasary bilelikde şu günki waka mynasybetli toý sadakasyna gatnaşdylar.

Soňra Gahryman Arkadagymyz dabara gatnaşyjylar bilen hoşlaşyp, bu ýerden Mary şäherine bardy. Mary şäheriniň Halkara howa menzilinde Milli Liderimizi ýurdumyzyň resmi adamlary ugratdylar. Paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygyny ýurdumyzyň resmi adamlary mähirli garşyladylar.

Şeýlelikde, Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan goňşy döwletler bilen dostlukly gatnaşyklaryň ösdürilmegine uly ähmiýet berýär. Munuň özi ähli ugurlarda durnukly ösüşi üpjün edýär.

Türkmenistan Ýokary derejeli syýasy forumda: 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça çäreleri tizleşdirmek

BMG-niň Nýu-Ýork şäherindäki ştab-kwartirasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy forumyň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýeti 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş boýunça Gün tertibini durmuşa geçirmäge bagyşlanan çärelere gatnaşýar.

2026-njy ýylyň 15-nji iýulynda Türkmenistanyň wekiliýeti EKOSOS-yň ýokary derejeli böleginiň «Has gowy netijeleri gazanmak: 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça gyssagly we özgertmeleri üpjün edýän çäreleri tizleşdirmek» atly umumy pikir alyşmalaryna gatnaşdy.

Forumda çykyş eden türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy Perhat Ýagşyýew BMG we onuň ýöriteleşdirilen edaralary bilen köpugurly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Türkmenistanyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridigini belledi. Parahatçylygy, durnuklylygy we howpsuzlygy üpjün etmegiň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegiň hem-de durnukly ösüşi üpjün etmegiň möhüm şerti bolup durýandygy nygtaldy.

Çykyşda Türkmenistanyň 2030-njy ýyla çenli Gün tertibini milli derejede yzygiderli durmuşa geçirýändigi bellenildi. Häzirki wagtda Durnukly ösüş maksatlarynyň wezipeleriniň 85 göterimi milli we pudaklaýyn ösüş maksatnamalaryna ornaşdyryldy, milli derejede 131 milli wezipe we Durnukly ösüş maksatlarynyň 175 görkezijisi tassyklanyldy.

Daşky gurşawy goramak, suw serişdelerini rejeli peýdalanmak, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek hem-de çölleşmä garşy göreş meselelerine aýratyn üns berildi. Suw meseleleriniň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we ýörelgelerine, şeýle hem sebitiň ähli döwletleriniň bähbitlerini nazara almak esasynda çözülmelidigi bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň Merkezi Aziýa döwletleri üçin Çölleşmä garşy göreş boýunça Sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjy nygtaldy.

Çykyşda, şeýle hem, Türkmenistanyň «ýaşyl» ykdysadyýeti ösdürmek, ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary giňden ornaşdyrmak, energetika pudagyndaky taslamalary amala aşyrmak hem-de metan zyňyndylaryny azaltmak boýunça halkara borçnamalary ýerine ýetirmek ugrunda durmuşa geçirýän işleri beýan edildi.

Sebitiň ilkinji «akylly» şäheri bolan Arkadag şäheriniň durnukly ösüş, inklýuziwlik we ekologiýa howpsuzlygy ýörelgelerine laýyklykda gurulandygy aýratyn bellenildi. Şäheriň ÝHHG-niň durnukly we howa şertlerine durnukly şäherleri ösdürmek boýunça taslamasyna girizilendigi hem-de birnäçe abraýly halkara sylaglaryna we şahadatnamalaryna mynasyp bolandygy nygtaldy.

Halkara ulag arabaglanyşygyny ösdürmek meselelerine hem aýratyn üns berildi. Türkmenistanyň Gündogar – Günbatar we Demirgazyk – Günorta ugurlary, şol sanda Hazarüsti ugry boýunça iri ulag-üstaşyr taslamalary durmuşa geçirmegini dowam etdirýändigi, munuň halkara söwdasynyň durnuklylygyny berkitmäge hem-de deňze çykalgasy bolmadyk döwletleriň ösüşine möhüm goşant hökmünde garalýandygy bellenildi.

Forumyň işiniň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýeti 2027-nji ýylda hödürlenmegi meýilleşdirilýän Türkmenistanyň üçünji Meýletin milli synyny taýýarlamakda peýdalanyljak Meýletin milli synlary taýýarlamagyň halkara tejribesini hem öwrenýär.

Türkmenistanyň wekiliýeti Nýu-Ýork şäherinde BMG-niň EKOSOS-yň howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy foruma gatnaşýar

2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda BMG-niň Nýu-Ýork şäherindäki ştab-kwartirasynda BMG-niň Ykdysady we durmuş Geňeşiniň (EKOSOS) howandarlygynda geçirilýän Ýokary derejeli syýasy forum öz işine başlady. Forumyň işi 2026-njy ýylyň 15-nji iýulyna çenli dowam eder.

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministriniň orunbasary Perhat Ýagşyýewiň ýolbaşçylygyndaky Türkmenistanyň wekiliýetiniň düzümine Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň hem-de Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň wekilleri girýär. Wekiliýet 2026-njy ýylyň 13–15-nji iýuly aralygynda bu abraýly halkara forumyň işine gatnaşýar.

Durnukly ösüş boýunça Ýokary derejeli syýasy forum 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibiniň durmuşa geçirilişine baha bermek boýunça BMG-niň esasy ählumumy meýdançasydyr. 2015-nji ýyldan bäri forum her ýyl hökümetleriň, halkara guramalaryň, işewür toparlaryň hem-de raýat jemgyýetiniň wekillerini Durnukly ösüş maksatlaryna (DÖM) ýetmek ugrunda alnyp barylýan işleri utgaşdyrmak maksady bilen bir ýere jemleýär.

Şu ýylyň forumynyň esasy mowzugy: «2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş gün tertibini we onuň Durnukly ösüş maksatlaryny hemmeler üçin durnukly geljegi üpjün etmek maksady bilen özgertmeleri amala aşyrýan, adalatly, innowasion we utgaşdyrylan hereketler» diýlip kesgitlenildi.

2026-njy ýylyň 13-nji iýulynda geçirilen Ýokary derejeli syýasy forumyň ministrler derejesindäki mejlisinde BMG-niň edaralarynyň ýolbaşçylary hem-de raýat jemgyýetiniň wekilleri maksatnamalaýyn çykyşlary bilen çykyş etdiler.

Ministrler derejesindäki bölümi açyp, EKOSOS-yň Başlygy Lok Bahadur Thapa hem-de BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş Durnukly ösüş maksatlarynyň ählumumy ähmiýetini belläp, 2030-njy ýyla çenli Gün tertibini üstünlikli durmuşa geçirmek üçin halkara maliýe ulgamyny düýpli özgertmegiň zerurdygyny nygtadylar. Öz gezeginde, BMG-niň Baş Assambleýasynyň Başlygy Annalena Berbok «Bilelikde has gowy» başlangyjynyň çäklerinde BMG-niň Tertipnamasyny jebislik esasynda goramaga çagyrdy. Ýaşlar hereketiniň wekili Jewon Çoi bolsa dünýä maliýe serişdeleriniň paýlanyşynda nesillerara adalatlylygyň möhümdigini belledi.

2026-njy ýylyň Ýokary derejeli syýasy forumynda 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň ýerine ýetirilişi boýunça Durnukly ösüş maksatlarynyň toparlaýyn ugurlary, hususan-da DÖM 6, DÖM 7, DÖM 9, DÖM 11 hem-de DÖM 17 boýunça giňişleýin seljermeler geçirilýär.

Halkara bileleşiginiň aýratyn üns merkezinde suw serişdeleriniň ýetmezçiligini aradan aýyrmak hem-de şu ýylyň dekabr aýynda Abu-Dabide geçirilmegi meýilleşdirilýän Ählumumy suw sammitiniň öňüsyrasynda utgaşdyrylan çäreleri işläp taýýarlamak meseleleri boldy.

Energetika we howanyň üýtgemegi bilen bagly gün tertibi boýunça geçirilen pikir alyşmalarda energetika geçişini çaltlandyrmagyň hem-de arassa energiýa çeşmelerine ygtybarly elýeterliligi üpjün etmegiň zerurdygy tassyklandy. Senagat we şäher infrastrukturasyna degişli meseleler ara alnyp maslahatlaşylanda, wekiller kiçi telekeçiligi maliýe taýdan goldamagyň, sanly deňsizligi azaltmagyň hem-de şäherlerde ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalary ornaşdyrmagyň möhümdigini bellediler. Bu wezipeleri durmuşa geçirmekde esasy ulgamlaýyn binýat hökmünde DÖM 17-iň çäklerinde maliýe serişdelerini herekete getirmek çykyş edýär.

Köptaraplaýyn gepleşikleriň jemleri boýunça BMG-niň Ýokary derejeli syýasy forumy 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň ýerine ýetirilişi boýunça dünýä derejesindäki öňegidişlige baha berýän jemleýji resminamany kabul eder. Häzirki sessiýada 36 döwlet özleriniň Meýletin milli synlaryny (MMS) hödürleýär.

Türkmenistanyň 2019-njy we 2023-nji ýyllarda öz Meýletin milli synlaryny üstünlikli hödürländigini nazara alanyňda, EKOSOS-yň howandarlygyndaky bu foruma gatnaşmak ýurt üçin möhüm amaly ähmiýete eýedir. Häzirki sapar Türkmenistanyň 2027-nji ýylda üçünji Meýletin milli synyny hödürlemäge ulgamlaýyn taýýarlyk görmek işleri bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. BMG-niň bu meýdançasy türkmen bilermenleri üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň görkezijilerine gözegçilik etmek we olary durmuşa ornaşdyrmak babatda öňdebaryjy halkara tejribesini özleşdirmek üçin netijeli platforma bolup hyzmat edýär.

Türkmenistan bilen ESKATO köpugurly hyzmatdaşlygyň geljegini ara alyp maslahatlaşdy

BMG-niň Aziýa we Ýuwaş ummany sebiti boýunça Ykdysady we durmuş meseleleri boýunça komissiýasynyň (UNESCAP) 82-nji sessiýasynyň çäklerinde Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministriniň orunbasary Perhat Ýagşyýewiň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň ESCAP-yň Ýerine ýetiriji sekretary Armida Salsiýa Alişahbana bilen duşuşygy geçirildi.

Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň ESCAP bilen hyzmatdaşlygynyň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bu hyzmatdaşlyk durnukly, netijeli we ekologik taýdan howpsuz ulag-logistika arabaglanyşygyny berkitmek boýunça utgaşdyrylan hereketleri ilerletmäge gönükdirilendir.

Taraplar köpugurly hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetini belläp, Türkmenistanyň 2019-njy we 2023-nji ýyllarda Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek boýunça hödürlän Meýletin milli synlaryny üstünlikli taýýarlanylandygyny bellediler. ESCAP-yň 2027-nji ýyla meýilleşdirilen üçünji Meýletin milli syny taýýarlamak işinde maslahat beriş we seljeriş goldawyny bermegi dowam etdirjekdigi nygtaldy.

Türkmenistanyň ESCAP bilen hyzmatdaşlygynyň durnukly ulag, energetika, sanlylaşdyrma we söwda ýaly möhüm ugurlary öz içine alýandygy bellenildi. Bu babatda 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň çäklerinde ulag geçelgelerini ösdürmek, energetika geçişi we sebit tejribesini alyşmak boýunça taslamalar işjeň durmuşa geçirilýär.

Türkmenistan-yň we ESCAP sebitiniň üstaşyr mümkinçiliklerini giňeltmäge gönükdirilen iri infrastruktura taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine aýratyn üns berildi.

Taraplar Türkmenistanyň howanyň üýtgemegi babatda we ekologiýa gün tertibini ilerletmekdäki işjeň ornuny hem nygtadylar. Türkmenistanyň Prezidentiniň Aşgabatda Merkezi Aziýa ýurtlary üçin çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezini ESCAP-yň ýöriteleşdirilen instituty hökmünde döretmek baradaky başlangyjyna aýratyn ähmiýet berildi.

Hanym Alişahbana Türkmenistanyň halkara giňişligindäki işjeňligini, şol sanda Awazada BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň üstünlikli geçirilmegine ýokary baha berdi. ESCAP-yň Ýerine ýetiriji sekretarynyň 2025-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli dabaralara gatnaşmak üçin Aşgabada amala aşyran saparynyň Türkmenistan bilen ESCAP-yň arasyndaky hyzmatdaşlyga goşmaça itergi berendigi bellenildi.