Ýollar — ýurduň ýaraşygy

Türkmenistan ulag ulgamynyň maddy-tehniki binýadyny döwrebaplaşdyrmakda, hereket edýän ulag-kommunikasiýa ulgamlaryny giňeltmekde we olaryň täzelerini döretmekde nusgawy işleri amala aşyrýar. Bu ýagdaý diňe bir ýurduň ykdysady kuwwatynyň mümkinçiliklerini ýüze çykarmak bilen çäklenmän, onuň geosyýasy hem-de geoykdysady täsirleriniň ýokarlanmagyna, sebitiň ösüşinedir asudalygyna goşant goşmagyna şert döredýär. Şu ýerde bir zady aýratyn nygtamak zerur: Türkmenistan geosyýasy, geoykdysady täsirlerini artdyrmak hem-de olary ösüşiň, parahatçylygyň we asudalygyň bähbitlerine ulanmak meselesinde özboluşly syýasy hem geografik aýratynlyklardan peýdalanýar. Olaryň ilkinjisi ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýy bolup, onuň dünýä döwletleri tarapyndan ykrar edilen wezipeleri, borçlary we mümkinçilikleri hiç bir döwletiň içerki işlerine gatyşmazdan hem-de hiç bir döwletiň içerki işlerimize gatyşmagyna ýol bermezden, döwleti dolandyrmaga, halkara başlangyçlarydyr teklipleri öňe sürmäge esas berýär. Şonuň bilen birlikde-de, halkara ähmiýetli tekliplerdir başlangyçlaryň hukuk esaslaryny döretmäge hem-de olary BMG-niň Baş Assambleýasynda tassyklatmaga şert döredýär. Bu ýagdaý parahatçylyk söýüjilikli tagallalary amala aşyrmakda Türkmenistan üçin häsiýetli aýratynlyk bolup durýar.

Ýurduň çäkleriniň geografik taýdan amatly ýerleşmegi, onuň yklymara geçelgeleri özünde jemleýändigi häzirki döwürde döwletimize ikinji bir artykmaçlygy berýär. Çünki dünýäniň ykdysady-söwda dolanyşygynyň şu güni hem geljegi üstaşyr ulag geçelgeleri, amatly hem tiz ýerine ýetirilýän logistik hyzmatlar bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Munuň özi döwletleriň hem halklaryň azyk garaşsyzlygyndan başlap, tas ähli ugurlarynadyr hyzmatdaşlygyna, asudalygynadyr ýaşaýyş derejelerine çenli täsir edýändigi bilen öz ähmiýetini has aýdyň ýüze çykarýar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iri halkara guramalaryň forumlarynda, ýokary derejeli duşuşyklarda eden çykyşlarynda bitewi halkara logistik ulgamy döretmek, döwlet serhediniň üstünden geçilýän nokatlarda gözegçilik-geçirişleri we gümrük barlaglaryny ýeňilleşdirmek, salynýan paçlaryň bitewi ulgamyny işläp düzmek we bu ugurdaky beýleki meseleler bilen baglanyşykly birnäçe teklipleri öňe sürdi. Şolaryň netijesinde şu güne çenli ençeme oňyn netijeleriň gazanylandygy we dürli ugurlar boýunça ylalaşyklara gelnendigi nygtalmaga mynasypdyr.

Hormatly Prezidentimiziň ýakynda, has takygy, 6-njy iýulda Balkan welaýatyna iş saparynyň çäklerinde Garabogaz aýlagyna baryp görmegi we sebitiň ulag-logistik ulgamyny ösdürmek boýunça amala aşyrylýan işler bilen tanyşmagy Türkmenistanyň ýokarda agzalan meseleler babatdaky mümkinçilikleriniňdir bu ugurdaky başlangyçlarynyň ýene-de bir aýdyň beýanyna öwrüldi. Milli Liderimiziň bu ugurdaky işler bilen tanyşlygy Garabogaz aýlagyny Hazar deňzi bilen birleşdirýän akabanyň üstünden geçýän köprüden başlamagy ulag-logistika pudagynyň ykdysadyýetdäki zeruryýetini we oňa döwlet tarapyndan aýratyn üns berilýändigini görkezýär. Gürrüňi edilýän köpri ýurdumyzyň üstaşyr ulag mümkinçiliklerini netijeli ulanmakda, bu babatda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde, netijede, milli ykdysadyýetiň depginini ýokarlandyrmakda ähmiýetli orna eýedir. Çünki bu köpri diňe bir Garabogaz şäherine geçelgäni üpjün etmek bilen çäklenmän, eýsem, ol Türkmenabatdan gözbaş aljak ýokary tizlikli awtobany, ýagny üstaşyr ulag geçelgesini goňşy hem dostlukly döwlet bolan Gazagystanyň ýollary bilen birleşdirmekde-de juda möhüm orun eýeleýär. Şonuň üçin-de milli Liderimiziň degişli ýolbaşçylara bu ýerde täze köprini gurmak hem-de oňa barýan ýoluň durkuny täzelemek bilen baglanyşykly beren tabşyryklary aýlagdaky tebigy serişdeleri himiýa senagatynda gaýtadan işlemek arkaly, ýurdumyzyň ykdysady mümkinçiliklerini ýokarlandyrmakda, Türkmenistanyň halkara üstaşyr ulag geçirijilik ukybyny artdyrmakda we onuň ygtybarlylygyny gazanmakda möhüm ädimdir. Halkara bäsleşik esasynda durky täzelenjek bu ýoly Aşgabat — Türkmenbaşy aralygyndaky ýokary tizlikli awtoulag ýoluna birikdirmek bilen baglanyşykly çözgüt hem juda oýlanyşykly ädimdir. Sebäbi ol Gazagystan — Türkmenistan halkara ulag ugruny Owganystan, Pakistan döwletleri, şeýle-de Günorta-Gündogar Aziýanyň beýleki ýurtlary bilen birleşdirer. Netijede, geljekde ol Türkmenistan — Gazagystan — Hytaý — Hindistan — Pakistan — Owganystan — Türkmenistan halkalaýyn awtoulag ýoluny emele getirer. Bu halkany demirýol geçelgesi babatda döretmekde-de eýýäm uly işler amala aşyryldy.

Şeýle taslamalaryň durmuşa geçirilmegi dünýäniň iň köp ilatly yklymynyň bazarlarynda öz ornuňy berkitmek, senagat kärhanalaryny döretmek arkaly, yklymyň ýaşlarynyň iş üpjünçiligini ýokarlandyrmak, sebitde hususyýetçiligiňdir hünärleriň täze ugurlaryny ösdürmek diýmekdir. Bu taslamalar degişli döwletleri halkara ulag geçelgeleri arkaly ilaty dünýä ilatynyň ýarysyndan-da köp sebitiň sarp edijileri we amatly işçi güýji bilen birleşdirmek diýmekdir. Ol munuň bilen hem çäklenmeýär. Ykdysadyýetiň islendik pudagyna degişli amala aşyrylan taslamalar şol ýurduň ylym hem bilim ulgamynyň ösmegine-de göni ýa-da gytaklaýyn täsirini ýetirýär. Sebäbi döredilen kärhanalar, gurlan zawod-fabrikler we beýlekiler ylymly-bilimli, sowatly hünärmenleri, olaryň täze ugurlar boýunça bilim almaklaryny talap edýär. Bu bolsa ýaşlaryň dürli ugurlar boýunça bilimlerini ýokarlandyrmaklaryna we hünär eýeleri bolmaklaryna mümkinçilik döredýär. Şonuň bilen birlikde-de, Gahryman Arkadagymyzyň goldawyna we başlangyçlaryna esaslanýan, ýurdumyzyň ägirt uly içerki hem-de daşary ýurtlardan çekilen maýa goýumlaryny özünde birleşdirýän bu taslamalar döwlet Baştutanymyzyň hemişe nygtaýşy ýaly, ösüş arkaly parahatçylyga, halklaryň asudalygyna, abadançylygyna, agzybirligine, medeniýetleriňdir dostana gatnaşyklaryň özara sazlaşykly ösmegine hyzmat eder.

Hazynalar aýlagy

Garabogaz şäherinde ýapon we türk kompaniýalarynyň gatnaşmagynda, ýylda 1 million 155 müň tonna karbamid öndürmäge ukyply täze zawodyň gurulmagy bu ýerde himiýa senagatynyň häzirki zaman ösüşiniň başyny başlady. 2018-nji ýylda gurlup işe girizilen bu zawodyň önümleri häzirki döwürde dünýäniň iň geçginli harytlarynyň birine öwrüldi we olar tutuşlygyna diýen ýaly eksporta gönükdirilýär.

Karbamid önümçiligini ýola goýmaga niýetlenen bu häzirki zaman toplumy milli ykdysadyýetimizi çaltlandyrylan depginlerde diwersifikasiýalaşdyrmakda we döwrebaplaşdyrmakda, ýurdumyzda gaýtadan işleýän senagatyň kuwwatyny artdyrmakda möhüm ädime öwrüldi. Zawodyň ulanylmaga berilmegi milli ykdysadyýetimiziň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan hem-de barha depginli ösýän gazhimiýa pudagyny döwrebaplaşdyrmakda täze tapgyryň başlangyjyna öwrüldi diýsek, ýalňyşmasak gerek.

Bir gije-gündiziň dowamynda 1 milliard kub metre golaý gazy gaýtadan işlemäge niýetlenen «Garabogazkarbamid» zawody gije-gündiziň dowamynda 2000 tonna sintetik ammiak öndürmäge hem-de şonuň esasynda 3500 tonna karbamid işläp çykarmaga ukyplydyr. Gürrüňi edilýän zawodda öndürilýän karbamidiň düzüminde 46,2 göterim azodyň bardygy onuň bu ugurda dökünleriň arasynda iň ýokary görkezijä eýe bolmagyna mümkinçilik berýär. Bu bolsa daşary ýurtly sarp edijileriň önüme bolan isleglerini has-da artdyrýar.

Elbetde, gürrüňi edilýän zawod sebitde senagat toplumyny döretmek ugrunda ädilen ilkinji ädim bolsa-da, aýlag gaýtadan işleýän himiýa senagatyny toplumlaýyn ýola goýmak üçin giň mümkinçiliklere eýedir. Çünki sebit Ýer ýüzünde senagat möçberinde natriý sulfatynyň we beýleki gymmatly minerallaryň tebigy şertlerde emele gelen, seýrek gabat gelýän künjekleriniň biridir. Taryhyny uzak geçmişden alyp gaýdan ylmy barlaglar aýlagy «altyn aýlag» diýip ykrar etdi. Şeýle bolansoň, sebitde bu ugurdan häzirki zaman kärhanalaryny gurmagyň we olarda ylmyň iň täze gazananlaryny ornaşdyrmagyň ýurdumyz üçin-de, sebit hem dünýä döwletleri üçin-de uzak geljegi bar. «Garabogazkarbamid» zawodynyň gurluşygynyň çäklerinde bu ýerdäki deňiz portunyň durkunyň doly täzelenmegi we oňa ýokary ýük göterijilikli gämileriň labyr taşlap bilmegi üçin zerur şertleriň döredilmegi-de şu maksatlardan gözbaş alýar.

Ýer ýüzüniň iň iri duzly howzy

Ylmy maglumatlar Ýer ýüzünde iň iri duzly howuz hasaplanýan Garabogaz kölündäki ylmy barlaglaryň 1700-nji ýyllarda başlanandygyny habar berýär. Uzak ýyllaryň, hatda birnäçe asyryň dowamynda geçirilen dürli ylmy barlaglar bu ýerde Mendeleýewiň tablisasyndaky elementleriň tas ählisiniň diýen ýaly bardygyny tassyklady. Bu bolsa kölüň gidromineral çig mal gory hökmünde ykrar edilmegine we dünýäniň ünsüniň aýlaga gönükmegine esas döretdi.

Taryhy maglumatlar natriý sulfatyndan başga-da, magniý sulfatynyň, hlorly magniniň, lukmançylyk glauber duzunyň, nahar duzunyň we dürli senagat pudaklarynda ulanylýan beýleki minerallaryň Garabogaz aýlagyndan ir döwürlerden bäri alnyp gelinýändigini görkezýär. Netijede, tas bir asyra golaý döwrüň dowamynda sebitiň tebigy çig mal serişdeleriniň hasabyna himiýa önümleriniň 10-dan gowrak görnüşiniň önümçiligi ýola goýuldy. Garaşsyzlygyň hem baky Bitaraplygyň berýän mümkinçilikleridir şertleri, şeýle-de ýurdumyzyň ösen ykdysady kuwwaty, geosyýasy hem geoykdysady üstünligi hazynalar aýlagyny ýene-de ösdürmäge şert döredýär. Şonuň üçin-de, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu sebitiň ösüşine we oňa içerkidir daşarky maýa goýumlarynyň gönükdirilmegine aýratyn ähmiýet berýär. Garabogaz aýlagynyň mineral çig mal gorlarynyň geljekde-de toplumlaýyn ulanylmagy ýurdumyzda himiýa senagatynyň diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürilmegine, bu ýerde gidrometallurgiýa senagatynyň döredilmegine badalga bolar. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, aýlagda işleriň döwrüň talabyna laýyklykda ýola goýulmagy eksporty artdyryp, importyň möçberini görnetin azaldar, şonuň bilen birlikde-de, ekologiýa taýdan arassalygy, iň kämil tehnologiýalar arkaly gaýtadan işlenendigi üçin olaryň eksport ugurlaryny has ýokarlandyrar.

Alymlaryň aýtmaklaryna görä, aýlagda çig malynyň bol mukdary bolan natriý sulfaty, bişofit, epsomit we magniý okisi dünýä önümçiliginde kosmos tehnikasyndan başlap, awiasiýadyr awtoulag önümçiligine, ösümlik işlerinden tä sabyn önümçiligine çenli dürli pudaklaryň 25-den gowragynda ulanylýar. Şundan ugur alnanda, üsti kümüş, düýbi altyn hasap edilýän Garabogaz aýlagynyň tükeniksiz baýlygynyň senagat önümçiliginde toplumlaýyn ulanylmagy Türkmenistan üçin strategik ähmiýete eýedir. Çünki döwlet Baştutanymyzyň tagallalary netijesinde, bu ýerde geljekde täze önümçilikleriň ýola goýulmagy döwletimiziň himiýa senagatynyň mümkinçiliklerini has-da ýokarlandyrmaga, biziň üçin heniz nätanyş senagat bolan reňkli metallurgiýa, gidrometallurgiýa we maşyngurluşygy ýaly geljegi uly täze pudaklaryň döremegine mümkinçilik berer.

Häzirki döwürde sebitde ýod, brom we olardan alynýan önümleri öndürýän birnäçe desganyň gurlup işe girizilmegi ýokarda agzalan ugurlary we pudaklary döretmäge gönükdirilen başlangyç diýsek, ýalňyşmasak gerek. Täze önümçilikleriň işe girizilmegi bilen, eýýämden ýurdumyzda tehniki ýoduň öndürilýän möçberleri ep-esli artdy. Mundan başga-da, Türkmenistanyň ýeňil senagatynda maksatnamalaýyn esasda geçirilýän özgertmeler içerki bazarlary ýokary hilli ýerli harytlar bilen üpjün etmäge we olaryň bäsdeşlige kuwwatyny ýokarlandyrmagyň hasabyna, eksportuň möçberlerini artdyrmaga şert döretdi.

...Ine, şu zatlar barada pikir öwürýärsiň welin, Gahryman Arkadagymyzyň milli ykdysadyýetimizi diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, ýurdumyzyň üstaşyr ulag geçirijiligini ýokarlandyrmak we ony sebitiň logistik merkezine öwürmek, ösüş arkaly parahatçylygy nusgalyk derejä çykarmak... ugrunda edýän tagallalaryna akyl ýetirýärsiň. Heniz doly açylmadyk syrly sandygy ýatladýan Garabogaz aýlagynyň baýlyklaryny şol ýerdäki deňiz portunyň, Türkmenistan — Gazagystan halkara awtoulag ýolunyň, Türkmenbaşynyň Halkara deňiz portunyň, «Lapis Lazuli» awtoulag we demirýol geçelgeleriniň, Ýewropa — Kawkaz — Aziýa (TRASEKA) ulag geçelgesiniň.... üsti bilen dünýä çykarmak babatdaky tagallalar geljekde ýurduň ykdysadyýetine goltgy berjek önjeýli güýçdür. Şeýle güýjüň emele gelmeginde milli Liderimiziň başlangyjy bilen binýat bolan, Ýewropa bilen Aziýany birleşdirýän, gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň şu günki dowamaty hasaplanýan Gündogar — Günbatar, Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça döredilen halkara geçelgeleriň-de paýy uludyr. Sebäbi bu ýollar Türkmenistanyň aýdyň geljegine uzaýan ýollardyr. Çünki bu ýollar Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalaryndan, halkymyzyň ynsanperwer we parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerinden gözbaş alýan ýollardyr. Olar bizi we nesillerimizi ösüşiň hem özgerişiň, asudalygyň hem bagtyýarlygyň täze sepgitlerine alyp barýar. Ýollar mübärek bolsun!

Ysmaýyl TAGAN.

«Türkmenistan».

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygyň çäklerinde ýurdumyzyň söwda mümkinçiliklerini giňeltmek, eksport kuwwatlyklaryny artdyrmak wezipeleri möhüm orun eýeleýär. Şunda ýurdumyzyň daşary ykdysady syýasatynda bu gatnaşyklar ileri tutulýan ugurlaryň biri bolup durýar we halkara maliýe guramalary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berilýär.

Hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň dünýäniň söwda-ykdysady ulgamyna netijeli goşulmagynyň döwletimiziň eksport kuwwatyny artdyrmagyň hem-de bazar gatnaşyklaryny, şeýle hem maýa goýum babatda netijeli hyzmatdaşlygy höweslendirmegiň möhüm şertidigini belleýär. Şu esasda söwdany we telekeçiligi ösdürmek milli Liderimiziň alyp barýan ykdysady syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. Bu pudaklarda amala aşyrylýan oňyn özgertmeler ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň möçberli durmuş-ykdysady maksatnamalaryň netijelerini aýan edýär we bazar gatnaşyklaryny seljermäge, ilatyň durmuş ýagdaýynyň we onuň abadançylygynyň ýokarlanmagyna ýardam berýär.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy boýunça senagat pudagyny, obasenagat toplumyny, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleriň önümçiligini, eksport kuwwatlyklaryny, kiçi we orta telekeçiligi ösdürmek, ykdysadyýetiň hususy pudagyna hemmetaraplaýyn goldaw bermek boýunça döwlet maksatnamalarynyň üstünlikli ýerine ýetirilmegi netijesinde ýurdumyzda öndürilýän harytlaryň möçberleri ýokarlandy we olaryň görnüşleri giňeldildi. Munuň özi içerki sarp ediş bazarlarynda islegleri kanagatlandyrmakda oňyn netijeleriň gazanylmagyny şertlendirdi. Şunlukda, içerki bazarda ýurdumyzyň önüm öndürijileriniň eýeleýän orny pugtalandy.

Içerki bazarlary zerur bolan harytlar we önümler bilen üpjün etmek, halkyň sarp edýän harytlarynyň önümçilik mukdarlaryny artdyrmak boýunça alnyp barylýan işler bilen bir hatarda, ýeňil we azyk senagatynyň önümçilik kuwwatlyklary berkidilýär. Hyzmatlar we söwda ulgamynyň ösdürilmegine iri maýa goýum serişdeleri gönükdirilýär. Aşgabatda we sebitlerde gurlan köp sanly döwrebap söwda merkezleri, dükanlar, bazarlar, jemgyýetçilik iýmiti kärhanalary ýurdumyzyň ilatyna we daşary ýurtly myhmanlara edilýän hyzmatlaryň hiliniň ýokary bolmagyny şertlendirýär.

Döwlet Baştutanymyzyň taýsyz tagallalary bilen hususy telekeçiligiň ösdürilmegine hemmetaraplaýyn goldaw berilýär. Kiçi we orta telekeçilik Türkmenistanyň söwda pudagynyň ösüşine kuwwatly itergi berýär. Şeýle hem ol söwda pudagynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny, onuň düzümlerini berkitmekde, täze iş orunlaryny döretmekde, ýurdumyzyň içerki sarp ediş bazarlarynda ýerli serişdeleriň hasabyna azyk önümleriniň bolçulygynyň üpjün edilmeginde möhüm orun eýeleýär.

Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, halk hojalygynyň bazar gatnaşyklary ulgamyna geçirilmeginde, ykdysady işiň täze görnüşlerini döretmekde telekeçilige möhüm orun degişli bolup durýar. Hut şonuň üçin hem ýurdumyzda kiçi we orta telekeçiligiň hereket etmegi hem-de ösdürilmegi üçin aňrybaş mümkinçilikler döredilýär, zehinli, ugurtapyjy adamlaryň tekliplerine goldaw berilýär.

Häzirki döwürde Türkmenistanda telekeçileriň sany we olaryň iş alyp barýan ugurlary barha ýokarlanýar. Bu ulgamda bäsdeşlige ukyplylyk işjeňleşdirilýär. Munuň özi içerki bazarda daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan harytlaryň görnüşlerini artdyrmaga mümkinçilik berýär. Milli Liderimiz senagat we oba hojalyk pudaklarynda alnyp barylýan işleriň, diňe bir daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümçilige daýanman, eýsem, hil taýdan täze tehnologiýalaryň binýadynda önümçiligiň ösüş depginleriniň ýokarlandyrylmalydygyny belleýär.

Hyzmatlar we söwda ulgamynyň ösdürilmegine iri maýa goýumlary goýup, kiçi we orta işewürligiň ösmegini goldap, döwletimiz ykdysadyýetiň täze döwrüň talaplaryna laýyk gelýän nusgasyny döredýändigi dünýä jemgyýetçiliginiň üns merkezinde durýar. Munuň özi maýa goýmak üçin ýurdumyzyň özüne çekijiligini, ilatyň durmuşynyň täze hilini, ýurdumyzyň gülläp ösüşini üpjün edýär.

Magtymguly SOLTANOW,

Türkmenistanyň Döwlet, hukuk we demokratiýa institutynyň ylmy işgäri.

Häzirki zamanda ähli ulgamlarda sanly ulgamyň ulanylmagy talap edilýär. «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynyň» öz wagtynda ýerine ýetirilmegi ýurdumyzyň bütin dünýä bilen aýakdaş gitmeginiň, ösen döwletleriň hataryna goşulmagynyň esasy şertleriniň biri bolup durýar. Gysga taryhy möhletiň içinde sanly ykdysadyýete geçmegimiz ýurdumyzyň dünýäde mynasyp ornuny tapmagyny, halkymyzyň durmuş derejesiniň has-da ýokarlanmagyny, uzak geljegimizi nazarlaýan howpsuz, ygtybarly ösüşimizi üpjün edýär. Ýurdumyzyň ykdysady mümkinçiklerine we ynamly ösüşine giň ýol açýar.

Hormatly Prezidentimiz sanly ulgamlary dolandyrmak boýunça hünär-başarnyga eýe bolan ýaş nesliň wekillerine aýratyn bil baglaýar. Gahryman Arkadagymyzyň şu günki ýaşlarymyzyň ozalky nesillerden düýbünden tapawutlanýandygy baradaky öwgüli sözleri ýaş nesil üçin iňňän buýsandyryjy hakykatdyr. Milli Liderimiz bagtyýar ýaşlarymyzyň öňdebaryjy maglumat tehnologiýalaryndan gowy baş çykarýandyklaryny, çylşyrymly önümçilik tehnologiýalaryny dolandyrmagy başarýandyklaryny belläp, ýaşlarymyza halkara derejeli iri ykdysady ulgamlary dolandyrmagy arkaýyn ynanyp boljakdygyny tassyklaýar. Sanly ulgama geçmek bilen baglanyşykly il bähbitli işlere mynasyp goşandyny goşmak her birimiziň watançylyk we raýatlyk borjumyz bolup durýar. Ýurdumyzyň her bir ykdysady pudagy, edara-kärhanalar, ýolbaşçylar we hünärmenler işlerinde sanly ulgama geçmek boýunça özgertmelere taýýar bolmalydyrlar hem-de ony üstünlikli amala aşyrmak boýunça güýç-gaýratlaryny hem-de zehinlerini gaýgyrmaly däldirler. Ýurdumyzda sanly ykdysadyýete geçmek, dolandyryş, hyzmat ediş ulgamlaryny sanlylaşdyrmak boýunça görülýän çäreleriň many-mazmunyny hem-de ähmiýetini ilata düşündirmek boýunça edara-kärhanalaryň ýolbaşçylary, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, medeniýet, köpçülikleýin habar beriş, serişdeleriniň, bilim işgärleri yhlasly goşantlaryny goşmalydyrlar. Şunuň bilen baglylykda sanly ykdysadyýete geçmek boýunça görülýän çäreleriň many-mazmunyny hem-de ähmiýetini ilata düşündirmek biziň işimiziň möhüm ugry bolmalydyr.

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ähli ugurlarynda gülläp ösmeginiň hatyrasyna belent maksatly işleri durmuşa geçirýän Arkadag Prezidentimiziň il-ýurt bähbitli işleri mundan beýläk-de, rowaçlyklara beslenmegini tüýs ýüregimizden arzuw edýäris.

Gurbanmyrat ABDYLWELIÝEW,

TMÝG-niň Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäher Geňeşiniň esasy hünärmeni.

Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyna ynamly barýan ata Watanymyzda durmuş ugurly bazar ykdysadyýetiniň milli nusgasyny kemala getirmek babatynda ägirt uly üstünlikler gazanyldy. Ýurdumyzda milli ykdysadyýetiň özboluşly nusgasy taryhy taýdan gysga wagtda kemala getirildi hem-de uzak möhletli geljekde döwletiň durnukly ösmegi üçin berk binýat döredildi.

Bu gün ýurdumyzda ösen önümçilik düzümi, köpugurly ulag-kommunikasiýa, azyk senagaty, oba hojalyk ulgamlary ýokary derejede hereket edýär. Häzirki wagtda Türkmenistan iň täze tehnologiýalary peýdalanmagyň, ykdysadyýetiň ähli pudaklaryny sanlylaşdyrmagyň, innowasion önümçilik düzümlerini döretmegiň, ýurduň dünýä ykdysady ulgamyna goşulyşmagyny çuňlaşdyrmagyň, halkara hyzmatdaşlygy giňeltmegiň hem-de maýa goýum işini işjeňleşdirmegiň esasynda, uzak möhletli geljegi nazarlap, durnukly ösüşiň berk binýadyny kemala getirmäge niýetlenen, hormatly Prezidentimiziň başyny başlan ykdysady özgertmeleri durmuşa geçirilýär.

Soňky 10 — 15 ýylyň dowamynda milli taslamalaryň, meýilnamalaryň ençemesi üstünlikli durmuşa geçirildi. Bularyň özi ykdysadyýetiň ösüşine durnukly häsiýet berýär. Hil taýdan öňegidişlikleri üpjün edýär. Bu amala aşyrylýan işler ýurdumyzyň ilatynyň durmuşyny düýpgöter özgertdi, ýaşaýyş-durmuş ýagdaýynyň has ýokary derejesini üpjün etdi.

Gysga wagtyň içinde Gahryman Arkadagymyzyň baştutanlygynda durmuşa geçirilen ägirt uly işler, olaryň hatarynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny, Türkmenistan — Hytaý, Türkmenistan — Eýran, «Gündogar — Günbatar» gaz geçirijilerini, «Demirgazyk — Günorta» transmilli demir ýoluny, Amyderýanyň üstünden geçýän awtomobil we demir ýol köprülerini, Aşgabat, Türkmenbaşy, Türkmenabat, Kerki şäherlerinde gurlan Halkara howa menzillerini, Türkmenbaşy Halkara deňiz portuny görkezmek bolar.

Ýurdumyzyň önümçilik kuwwatynyň özenini tutýan iri önümçilik desgalary: Mary, Garabogaz karbamid zawodlary, Gyýanlyda gazhimiýa toplumy, Ahal welaýatynda tebigy gazdan benzin öndürýän dünýäde ýeke-täk zawod hem-de döwrebap aýna kombinaty, sement we beýleki gurluşyk harytlar zawodlary, şeýle hem ýurdumyzyň hususyýetçileriniň önümçilikleri, welaýatlardaky ýyladyşhanalary — bularyň ählisi halkymyzyň bagtyýar durmuşyny üpjün edýär, ýurdumyzyň dünýä bazaryndaky ornuny pugtalandyrmaga giň mümkinçilikleri döredýär.

Döwlet býujetiniň çykdajylarynyň köp bölegi durmuş ulgamyny maliýeleşdirmäge, şol sanda saglygy goraýşa, bilime, medeniýet ulgamyna, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygyna gönükdirilýär. Türkmenistanyň Prezidentiniň çözgütlerine laýyklykda ýurdumyzda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberi yzygiderli ýokarlandyrylýar.

Ýurdumyzyň ykdysady taýdan durnukly ösmeginde maliýe-bank ulgamy möhüm orun eýeleýär. Bu ulgam pul dolanyşygynyň deňeçerligini üpjün etmäge, milli puluň satyn alyjylyk ukybyny saklamaga, döwletiň durnukly durmuş-ykdysady ösüşini gazanmaga gönükdirilendir. Bank ulgamynyň durnukly hereket etmegi ýurduň ykdysadyýetiniň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmagyň hem-de dünýäniň ykdysady giňişligine goşulyşmagynyň aýgytlaýjy şerti bolup çykyş edýär.

Ýurdumyzyň karz edaralary tarapyndan oba daýhanlaryna hemaýat etmek, daýhan hojalyklaryny ösdürmek hem-de oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemek, şeýle hem senagaty we hyzmatlar ulgamyny ösdürmek üçin karz serişdeleriniň berilmegini mysal hökmünde görkezmek bolar.

Ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde raýatlaryň ýaşaýyş jaý, durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak ugrunda ägirt uly işler amala aşyrylýar. Bu maksat bilen, raýatlarymyza ýokary amatlyklary bolan, jaýlardan öý satyn almak üçin örän amatly şertlerde ýeňillikli ipoteka karzlary bermek boýunça berlen tabşyryklaryň netijesinde, ilatymyza uzak möhletli esasda, ýagny 30 ýyla çenli, ýylda 1 göterim bilen, bäş ýyl ýeňillikli möhletde, ýagny esasy bergini soň üzüp başlamak şertinde berilýän karzlary aýtmak bolar.

Maliýe-bank ulgamynda nagt däl hasaplaşyklar ulgamyny, hususan-da, ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda bank kartlaryny giňden ulanmak, elektron resminamalar dolanyşygyny kämilleşdirmek boýunça yzygiderli işler alnyp barylýar. Internet-bank hyzmatlary ösdürilýär.

Ýurdumyzda ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, häkimlikler, guramaçylyk hukuk görnüşine garamazdan ähli edaralar, kärhanalar we guramalar, şeýle hem telekeçilik işini amala aşyrýan şahslar tarapyndan sanly ykdysadyýeti ornaşdyrmak boýunça degişli işler geçirilýär. Häzirki wagtda ýurdumyz boýunça ýüzlerçe internet web-saýtlary döredildi. Aragatnaşyk hyzmatlarynyň ähli görnüşleri sanly ulgam arkaly hödürlenýär. Elektron resminama dolanyşyk ulgamy gurnalyp işe girizildi. Sanly ulgam arkaly jemagat hyzmatlarynyň, ýol gözegçilik gullugynyň tölegleri kabul edilýär, mundan başga-da internet web-saýtlarda harytlaryň elektron söwdasy doly ýola goýlup, ilatymyz tarapyndan giňden peýdalanylýar.

Ýurdumyzda Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça tapgyrlaýyn işler alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda durmuş we ykdysady syýasatda degerli netijeleri gazanmak, bazar gatnaşyklaryna geçmegiň gerimini giňeltmek, ykdysady ösüşiň durmuşa gönükdirilen ugruny dowam etmek, ilaty elýeter hem-de ýokary hilli lukmançylyk, bilim hyzmatlary bilen üpjün etmek, oňyn görkezijileri saklap galmak boýunça netijeli çäreler görülýär.

Azyk howpsuzlygyny üpjün etmek, ilatyň umumy hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmak, hemme ýerde sagdyn durmuşy ornaşdyrmak, ähli zady öz içine alýan, adalatly hem-de gowy hilli bilim almak üçin şertleri döretmek, gender deňligini üpjün etmek, suw hem-de energiýa serişdelerini netijeli peýdalanmak, ykdysadyýetiň ähli ulgamlaryny senagatlaşdyrmak we innowasiýalary ornaşdyrmak ýaly wezipeler amala aşyrylýar.

Döwletimiziň ähli babatdaky ösüşlerine badalga berip, ýurdumyzyň mundan beýläk hem gülläp ösmegi, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da ýokarlanmagy ugrunda dünýä nusgalyk işleri alyp barýan Gahryman Arkadagymyzyň janynyň sag, ömrüniň uzak, tutýan tutumly işleriniň elmydama rowaçlyklara beslenmegini arzuw edýäris.

Serdar ARAZOW,

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň deputaty, Ykdysady meseleler baradaky komitetiň başlygynyň orunbasary.

Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW:
— Garaşsyz Türkmenistan düýpli özgertmeler ýoluna düşüp, kanunyň hökmürowanlygyny, jemgyýetiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde öz raýatlarynyň bähbitleriniň, hukuklarynyň we azatlyklarynyň goralmagyny döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlary hökmünde kesgitledi.

Bu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda Türkmenistan täze ösüşleriň belentliklerine tarap bedew bady bilen ynamly gadam urýar. Ýurdumyzyň makroykdysady görkezijileri durnukly derejede saklanýar. Dünýä ykdysadyýetinde emele gelen kynçylyklara garamazdan, jemi içerki önümiň ösüşiniň 6,1 göterim möçberde saklanylmagy munuň aýdyň beýanydyr.

Ministrler Kabinetiniň milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň alty aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp geçirilen mejlisinde bellenilişi ýaly, bazar ykdysadyýeti şertlerinde işewürligi we hususy telekeçiligi ösdürmäge, pudaklaryň işine täzeçil tehnologiýalaryň, sanly ulgamyň ornaşdyrylmagyna möhüm ähmiýet berilýär. Hut şunuň özi hem Türkmenistanyň ähli görkezijiler boýunça ösüşiň täze derejesine çykmagyny üpjün edýär.

Mälim bolşy ýaly, giňişleýin mejlisde ähli ugurlar, Diýarymyzyň welaýatlarynyň ýeten sepgitleri, öňde durýan wezipeler barada pikir alyşmalar boldy. Aýratyn-da, döwlet Baştutanymyz obasenagat toplumynda we gurluşyk ulgamynda alnyp barylýan işleriň netijelerine ünsi çekip, bu pudaklaryň döwrüň talabyna laýyk derejede ösdürilmeginiň zerurdygyny belledi. Mejlisiň dowamynda: “Bäsdeşlige ukyply, ýokary hilli, içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän dürli görnüşli harytlary öndürýän innowasion senagat kärhanalaryny döretmek işleri depginli alnyp baryldy” diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Şunuň bilen baglylykda, Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk toýy mynasybetli gurluşygynyň tamamlanmagy meýilleşdirilýän hem-de Ahal welaýatynyň täze, döwrebap edara ediş merkezinde gurulýan binalaryň we desgalaryň öz möhletinde ulanmaga berilmegi, gurluşyklarda ýokary hil derejesiniň üpjün edilmegi alnyp barylýan işleriň netijeli häsiýete eýe bolmagynda möhüm hasaplanylýar.

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, ýurdumyzda gurluşyk serişdelerini, şol sanda sementi, demir gurnamalaryny, köp mukdarda timarlaýyş serişdelerini öndürýän kuwwatly senagaty döretmek häzirki zamanyň möhüm talaby bolup durýar. Milli Liderimiziň bu ugurda alnyp barylýan işleri çaltlandyrmak barada beren tabşyryklary ykdysadyýetimiziň gurluşyk ulgamynyň sazlaşykly ösüşini üpjün eder.

Häzirki döwürde dünýäniň köp döwletlerinde emele gelen çylşyrymly ýagdaýlar zerarly, gurluşyk we önümçilik işleriniň depginleri pese düşdi. Iri möçberli taslamalaryň durmuşa geçirilmegi togtadyldy. Munuň özi gurluşyk ulgamynda ýöriteleşdirilen iri kompaniýalaryň işine ýaramaz täsirini ýetirýär.

Biziň ýurdumyzda pandemiýa ýokanjyna garşy öz wagtynda we netijeli göreş çäreleriniň geçirilmegi bilen COVID-19-yň ýetirip biljek zyýanynyň öňi alnyp, ykdysadyýetimiziň sazlaşykly işi dowam etdirilýär. Munuň özi Arkadag Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda amala aşyrylýan işleriň oňyn netije berýändigini görkezýär. Maglumatlardan belli bolşy ýaly, Oba milli maksatnamasyna laýyklykda, şu ýylyň alty aýynda ýurdumyzda 32 sany iri desganyň, meýdany 325 müň inedördül metr bolan ýaşaýyş jaýlarynyň gurlup, ulanmaga berlendigini aýratyn bellemek gerek.

Milli gurluşyk ulgamynda senagat desgalarynyň, ýaşaýyş jaýlarynyň, çagalar baglarynyň, mekdepleriň, durmuş ulgamyna degişli beýleki desgalaryň bina edilmegine möhüm ähmiýet berilmegi milli Liderimiziň baştutanlygynda alnyp barylýan we “Döwlet adam üçindir!” diýen şygary baş ýörelge edinýän döwlet syýasatynyň durmuş ulgamyny nazarlaýandygynyň nobatdaky subutnamasydyr.

Ýeri gelende aýtsak, Diýarymyzyň ähli künjeklerinde bina edilýän dürli maksatly desgalaryň gurluşygynda milli binagärlik ýörelgeleri bilen häzirki zamanyň ösen tejribesi utgaşdyrylýar.

Şeýle hem Arkadag Prezidentimiziň gönüden-göni tagallasy bilen oba hojalyk pudagynyň ösdürilmegine döwlet derejesinde ähmiýet berilýär. Soňky ýyllarda pagtanyň we bugdaýyň bol hasyly ösdürilip ýetişdirilýär. Ýurdumyzyň gallaçy kärendeçileriniň yhlasly zähmeti netijesinde, 1 million 400 müň tonna däne hasylynyň ýygnalyp alynmagy döwletimizde azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegini kepillendirdi.

Ýurdumyzyň dürli künjeklerinde çig mal känleriniň ýeterlik bolmagy mineral dökünleri öndürýän täze zawodlary gurmaga mümkinçilik berýär. Bu bolsa, milli Liderimiziň belleýşi ýaly, ýerden goşmaça hasyl almagyň, oba hojalyk ekinlerini agrotehnikanyň talaplaryna laýyklykda dökünler bilen üpjün etmegiň gözbaşydyr.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, bazar ykdysadyýetine geçmek, döwlet kärhanalaryny kem-kemden hususylaşdyrmak ýa-da olaryň eýeçiliginiň görnüşini üýtgetmek döwrüň möhüm wezipesi bolup durýar.

Şunuň bilen baglylykda, Diýarymyzda elektron senagatyny döretmek, munuň üçin bolsa degişli hünärmenleri taýýarlamak meseleleriniň wajypdygyny nazarda tutup, hormatly Prezidentimiz bu ugurda zerur işleriň geçirilmelidigini, elektron senagatyny ösdürmegiň wezipeleriniň oňyn çözülmelidigini esasy ugur hökmünde kesgitledi. Munuň özi milli ykdysadyýetimiziň pudaklaryna sanly ulgamy ornaşdyrmakda, aýratyn-da, elektron senagatyny ösdürmekde ähmiýetlidir.

Mundan başga-da döwlet Baştutanymyz dünýäde koronawirus ýokanjynyň ýaýramagy sebäpli, ulag kärhanalarynyň häzirki kynçylykly döwürde birnäçe çäklendirmelere sezewar bolandygyny aýdyp, ýurdumyzyň ulag ulgamyna degişli edaralaryna döwlet tarapyndan zerur goldawlaryň berilýändigini aýtdy. Munuň özi degişli pudaklaryň dolandyryş düzümleriniň sazlaşykly işini üpjün etmekde has-da möhümdir. Şeýle hem milli Liderimiz degişli düzümlere häzirki zaman tehnologiýalaryny yzygiderli ornaşdyrmak babatda zerur teklipleri taýýarlamak barada anyk görkezmeleri berdi. Bu bolsa häzirki çylşyrymly döwürde degişli düzümleriň sazlaşykly işiniň üpjün edilmegine kömek eder.

Dünýäde pandemiýa sebäpli emele gelen ýaramaz ýagdaýlara garamazdan, milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň, şol sanda döwlete dahylly bolmadyk ulgamyň ösdürilmegi ugrunda zerur tagallalar edilýär. Şunuň bilen baglylykda, ykdysadyýetiň hususy pudagyny döwlet tarapyndan goldamak, kiçi we orta telekeçilige maliýe hem-de maddy-enjamlaýyn kömek bermek, sanly ulgamy ornaşdyrmak bilen, söwdanyň döwrebap üpjünçilik ulgamlaryny kemala getirmek meseleleri ähmiýetli hasaplanylýar.

Ýurdumyzda azyk bolçulygyny ygtybarly üpjün etmäge, hususy taraplaryň önümçilikleriniň gerimini mundan beýläk hem giňeltmäge, ekologik taýdan arassa we ýokary hilli ýerli gök-bakja önümlerini, miweleri, ot-iýmlik ekinleri ösdürip ýetişdirmäge gönükdirilýän giň möçberli işler özüniň oňyn netijesini berýär. Munuň özi degişli düzümleriň ösdürilmegi ugrunda döwlet tarapyndan alada edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.

Ýurdumyzda halkara derejedäki hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berilýär. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň giňişleýin mejlisde belleýşi ýaly, Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçiriljek Bütindünýä sergisine ýokary derejede taýýarlyk görülmegi hem-de sergide Türkmenistanyň Garaşsyzlyk ýyllarynda ýeten sepgitleriniň, gazanan üstünlikleriniň giňden görkezilmegi ähmiýetlidir. Munuň özi Bitarap Diýarymyzyň dünýädäki abraýynyň belende galmagynda wajypdyr.

Sanly ulgam arkaly ýerli hem-de daşary ýurtly alyjylar üçin ýurdumyzda öndürilýän önümleriň sanawy, hili, bahasy baradaky türkmen we daşary ýurt dillerindäki maglumatlaryň elýeterliliginiň üpjün edilmegi bu ugurda alnyp barylýan işleriň öňe ilerlemegine ýardam edýär. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanda öndürilýän önümleriň mahabatyny ýetirmek we bu ugurda alnyp barylýan işler bilen daşary ýurt sarp edijilerini tanyşdyrmak meseleleriniň möhümdigine ünsi çekýär. Munuň özi bir pursatlaýyn däl-de, uzak möhletleýin esasda alnyp barylýan işlere öwrülmelidir.

Ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, geçen ýarym ýylda dünýä ykdysadyýetini ösdürmekde döwletimiziň ornuny berkitmek boýunça işler dowam etdirildi. Bäsdeşlige ukyply, ýokary hilli, içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän dürli görnüşli harytlary öndürýän innowasion senagat kärhanalaryny döretmek işleri depginli alnyp baryldy.

Ulag üpjünçilik, bilim we medeniýet ulgamlaryny ösdürmek, adam hukuklaryny hem-de azatlyklaryny goramak, ählumumy howpsuzlygy berkitmek bilen bagly işjeň hyzmatdaşlyk dowam edýär.

Mahlasy, şu döwürde ylmyň täze gazananlarynyň, halkara tejribäniň we dünýä nusgalyk milli ýörelgeleriň işjeň ulanylmagy netijesinde ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşi üpjün edildi. Munuň özi Arkadag Prezidentimiziň durmuş ulgamyny esasy ugur edinýän döwlet syýasatynyň rowaçlyklara beslenýändiginiň aýdyň beýanyna öwrüldi.

(TDH).

Gahryman Arkadagymyzyň başda durmagynda bedew bady bilen öňe barýan ata Watanymyzyň oba-şäherleri gün-günden gözelleşýär, täze keşbe girýär. Soňky ýyllarda Diýarymyzyň ähli künjeklerinde zamanabap edara-kärhanalar, zawod-fabrikler, dynç alyş merkezleri, ähli amatlylyklary bolan ýaşaýyş jaýlary gurlup, ulanylmaga berilýär. Biz muny welaýat merkezi bolan Türkmenabat şäheriniň mysalynda hem görýäris.

Bilşimiz ýaly, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyna taýýarlyk görülýän günlerde welaýatymyzda geçirilen Medeniýet hepdeliginiň çäklerinde hormatly Prezidentimiziň hut özüniň ak pata bermegi bilen Türkmenabat şäherinde «Türkmeniň ak öýi» binasynyň açylmagy külli türkmen halkynyň göwün guşuny ganatlandyrdy. Medeni-köpçülikleýin çäreleri geçirmeklige niýetlenilen 3000 orunlyk bu bina welaýat merkezimiziň binagärlik keşbini has-da baýlaşdyrdy.

Şäherimiziň görküne-görk goşýan «Türkmeniň ak öýi» binasy halkymyzyň myhmansöýerliginiň, agzybirliginiň özboluşly nyşanydyr. Ol halkymyzyň milli däp-dessurlarynyň baý gymmatlygyny, özboluşlylygyny özünde jemleýär. Ata-babalarymyz ak öýi durmuş zerurlyklarynyň ählisi üçin amatly şertlerde gurupdyrlar. Ene-mamalarymyz onuň içini-daşyny nepis haly we haly önümleri, gülli keçeler bilen bezäpdirler. Türkmen mukaddes öýüni alty, sekiz we on iki ganat ak öý görnüşinde gurupdyr. Halkymyzyň asyrlaryň dowamynda döreden milli gymmatlyklarynyň ählisi taryhyň gatlaryna siňip, nesilden-nesle geçip, biziň günlerimize çenli gelip ýetipdir.

Ýakyn günlerde Balkan we Daşoguz welaýatlarynda hem her biri 3 müň orunlyk «Türkmeniň ak öýi» binalary bilen birlikde 3 müň orunlyk sadaka jaýlarynyň açylyş dabaralary geçiriler. Bu dabaralaryň hersi özbaşyna bir toýdur.

Ýurdumyzyň pajarlap ösýän döwründe «Türkmeniň ak öý» binasynyň döwrebap görnüşde gurulmagy hormatly Prezidentimiziň köpöwüşginli milli medeniýetimize, gadymy mirasymyza goýýan çäksiz hormatynyň aýdyň subutnamasydyr. Hakdan halatly, köňli sahawatly Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen welaýat merkezinde bina edilen «Türkmeniň ak öýi» binasynda geçiriljek medeni-köpçülikleýin çäreler, döwletli maslahatlar dowamly bolsun. Biz — ýaşlara okamaga, medeniýetli dynç almaga döredip berýän ajaýyp mümkinçilikleri üçin milli Liderimize tüýs ýürekden alkyş aýdýarys.

Gözel WELIÝEWA,

Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň talyby.

2021-nji ýylyň 12-nji iýulynda Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň edara binasynda Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministri Muhammetgeldi Serdarow bilen Ýewropa Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Türkmenistandaky Merkeziniň ýolbaşçysy Jon MakGregoryň arasynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk meseleleri ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen duşuşyk gecirildi. Bu duşuşyga ministrligiň wekilleri hem-de ministrligiň ýanyndaky Maliýe gözegçiligi gullugynyň başlygy gatnaşdylar.

Duşuşygyň dowamynda bu Merkez tarapyndan ýurdumyzda amala aşyrylan işleriň netijeleri hem-de hyzmatdaşlygyň mümkin bolan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. 

Ministr Muhammetgeldi Serdarow, bu Merkez bilen soňky ýyllarda jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygy maliýeleşdirmäge garşy, şeýle hem döwlet dolandyryş ugurlary bilen bagly taslamalar boýunça işjeň we netijeli hyzmatdaşlygyň alnyp barylýandygyny belläp geçdi we bu hyzmatdaşlygyň mundan beýläk hem dowam etdiriljekdigini nygtaldy.

Ýewropa Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Türkmenistandaky Merkeziniň ýolbaşçysy jenap Jon MakGregor hem öz gezeginde, Merkez tarapyndan ýurdumyzyň döwlet edaralarynyň hünärmenleri hem-de hususy taraplar üçin gurnalyp geçirilen okuw maslahatlaryň, şeýle hem döwlet edaralaryna bilermen derejesinde berilen ýardamlaryň netijesinde gazanylan üstünliklere ýokary baha berdi. Merkez tarapyndan amala aşyrylýan bu çäreler durmuşa geçirilende ýurdumyzyň ileri tutulýan milli ilkinjilikleri berjaý edilýändigini belläp geçdi. 

Mundan başga-da, bu duşuşygyň dowamynda, gelejekde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary hem ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşygyň ahyrynda Mähriban Watanymyzyň halkara giňişliginde abraý-mertebesiniň belende galmagynda ägirt uly işleri amala aşyrýan Hormatly Prezidentimiziň janynyň sag, ömrüniň uzak, alyp barýan il-ýurt bähbitli umumyadamzat ähmiýetli belent tutumly işleriniň mundan beýlägem rowaç almagy arzuw edildi.

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň 2021-nji ýylyň 9-njy iýulynda geçen giňişleýin mejlisinde şu ýylyň birinji ýarymynda ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşinde gazanylan netijeler we ýetilen sepgitler baradaky meselelere seredildi. Milli ykdysadyýetimizde daşary amatsyz şertleriň ýaramaz täsiriniň häzirki döwürde hem dowam edýändigine garamazdan, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, hasabat döwründe jemi içerki önümiň ösüş derejesiniň 6,1 göterime deň bolmagy ýurdumyzda dürli ugurlarda durmuşa geçirilýän özgertmeleriň oňyn netijeleri bolup durýar. Gurşap alýan durmuş meseleleriniň çuňlugy we möçberi bu özgertmeleri ösüşleriň iteriji güýji hökmünde häsiýetlendirmäge esas döredýär.

Aslynda, islendik özgertme bir zadyň başga bir görnüşe geçmegini, owalky bolşundan başga hala geçmegini, üýtgemegini aňladýar. Haçanda bu özgertmeler jemgyýetçilik bähbitlerinden, adamlaryň isleg-hajatlaryndan ugur alan ýagdaýynda olaryň has-da netijeli bolýandygyny durmuş hakykaty görkezýär. Häzirki döwürde milli Liderimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmeler ilatyň ýaşaýyş derejesiniň ýokarlanmagynda, raýatlaryň girdejileriniň artmagynda, ýaşaýyş jaý üpjünçiliginiň gowulanmagynda özüniň aýdyň beýanyny tapýar.

Her döwür özüne mahsus bolan wajyp meseleleri orta çykarýar. Häzirki döwür dünýäde maliýe-ykdysady çökgünligiň dowam edýän döwri, şeýle-de koronawirus ýiti ýokanjynyň ýaýramagy bilen bagly girizilýän mejbury çäklendirmeleriň döwri hökmünde häsiýetlendirilýär. Milli ykdysady ösüşe özüniň amatsyz täsirini ýetirýän şeýle şertlerde döwrüň bildirýän talaplaryndan ugur alyp, ösüşiň amatly nusgasyny gözlemek meselesi islendik döwlet üçin, şol sanda biziň ýurdumyz üçin hem wajyp meseleleriň biri bolup durýar. Dünýä ykdysadyýetinde dowam edýän kynçylykly döwürde hem ösüşe ukyply bolmak döwlet syýasatynda strategik ugurlaryň dogry kesgitlenendiginiň aýdyň subutnamasydyr, Bu gün Türkmenistan dünýä jemgyýetçiligine ösüşiň “türkmen nusgasynyň” oňyn tejribesini äşgär edýär,

Milli ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşini üpjün etmek meselesi diňe bir ýurdumyzda däl, eýsem, tutuş dünýädäki täze şertleriň göz öňünde tutulmagyny talap edýär. Durmuş-ykdysady şertleriň üýtgemegi netijesinde bolup geçýän özgertmeler tutuş ykdysady ýagdaýa, şol sanda ýurda getirilýän we ýurtdan iberilýän harytlaryň düzümine hem-de möçberlerine öz täsirini ýetirýär. Bu ýagdaý ýurdumyzyň söwda dolanyşygynda eksport-import amallaryny kämilleşdirmek meselesini döwrüň strategik ähmiýetli meseleleriniň birine öwürýär.

Öz ykdysady strategiýasynda eksporta gönükdirilen, şeýle-de importy çalyşýan önümçiligi ösdürmek ugruny ileri tutýan türkmen döwleti üçin häzirki döwürde eksporty höweslendirmegiň, oýlanyşykly import amallarynyň has netijeli görnüşlerini we usullaryny saýlamak zerurlygy ýüze çykýar. Asyl manysynda importy çalyşmak içki bazarda import edilýän önümleriň möçberiniň azaldylmagyny aňladýar, ýöne ol daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň doly çalşylmagyny göz öňünde tutmaýar. Çünki bu dünýäniň hojalyk gatnaşyklarynda ýurduň ykdysady üzňeligine getirýän sebäpleriň biri hasaplanýar. Şol sebäpli importy çalyşýan syýasaty oýlanyşykly alyp barmak ykdysady taýdan bähbitli bolup durýar. Import önümleriniň ornuny çalyşmak ugrunda alnyp barylýan işler döwletiň ykdysady strategiýasynyň we senagat syýasatynyň bir görnüşi bolup, import edilýän senagat harytlaryny we tehnologiýalary milli önümçiligiň önümleri bilen çalyşmak arkaly ýurduň içindäki öndürijileri goramaga gönükdirilendir. Bu ugur bir tarapdan, önümçiligiň döwrebaplaşdyrylmagyny höweslendirmegiň, onuň netijeliligini ýokarlandyrmagyň, beýleki tarapdan, goşulan gymmaty ýokary bolan önümleriň täze görnüşlerini özleşdirmegiň hasabyna milli önümleriň bäsdeşlige ukyplylygyny artdyrmagy maksat edinýär. Şunda täze tehnologiýalaryň ýokary derejede ösdürilmegi, şeýle-de ykdysady taýdan işjeň ilatyň bilim derejesiniň ýokarlandyrylmagy öňde duran maksatlary üstünlikli amala aşyrmagyň möhüm şertleri bolup durýar.

Importy çalyşmak meselelerini çözmegiň ýollarynyň we mehanizmleriniň dürli-dürlüdigine garamazdan, içki çig mal we zähmet gorlaryny ulanmagyň, önümçilik kuwwatyny ösdürmegiň esasynda barha artýan islegleri kanagatlandyrmak, importyň ornuny tutýan önümleriň durnukly önümçiligini gazanmak möhüm ugur bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, alty aýyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen Hökümet mejlisinde hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzda öndürilýän önümleriň daşary ýurtlara iberilýän we import harytlarynyň ornuny tutýan önümleriň ýurdumyzda öndürilýän möçberini artdyrmak boýunça 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Maksatnamanyň taslamasyny taýýarlamagy çaltlandyrmak barada beren tabşyrygy dünýä ösüşiniň häzirki şertlerinde importyň ornuny tutýan önümleri mümkin boldugyça öz hususy önümçiliginiň hasabyna üpjün etmek meselesiniň dünýäde maliýe-ykdysady çökgünligiň dowam edýän şertlerinde netijeli ugurlaryň biri bolup durýandygyny görkezýär.

Bu Maksatnamanyň kabul edilmegi ýurdumyzda diňe bir eksporta gönükdirilen we importy çalyşýan önümleriň möçberiniň artdyryljakdygyny aňlatman, eýsem, täze iş orunlarynyň döremegine hem itergi berer. Bu mejlisde ýurt Baştutanymyzyň täze iş orunlaryny döretmek meselelerini hemişe üns merkezinde saklamak barada döwlet ýolbaşçylaryna beren tabşyryklary häzirki daşary amatsyz şertlerde hem ilatyň durmuş derejesiniň peselmeginiň öňüni almak ugrunda uly tagallalaryň edilýändigini aňladýar. Döwlet derejesinde kabul edilýän şeýle çözgütler adam bähbitli işleriň durmuş syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýandygynyň we häzirki döwürde hem şeýle bolmagynda galýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Dünýä tejribesinden görnüşi ýaly, ýokary ykdysady netijeleri gazanmak üçin diňe bir önümçiligi döwrebap derejede ösdürmek, ýagny önümi öndürmek ýeterlik bolman, eýsem, olary içeri we daşary bazarlarda ýerlemek meselesi hem häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň biridir. Bu ýagdaý önümleri ýerlemekde täze, netijeli usullaryň gözlenilmegini talap edýär. Sarp edijileriň täze bazaryny gözlemekde, az wagt içinde olaryň çalt özgerýän isleglerini kanagatlandyrmakda ýurtda, şeýle-de dünýäniň beýleki döwletlerinde guralýan sergi-ýarmarkalara gatnaşmak, söwda öýlerini açmak ýaly çäreler öz netijeliligi bilen tapawutlanýar. Mejlisiň dowamynda Arkadag Prezidentimiziň Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde geçiriljek Bütindünýä sergisine ýokary derejede taýýarlyk görmek hem-de sergide Türkmenistanyň Garaşsyzlyk ýyllarynda ýeten sepgitlerini we gazanan üstünliklerini giňden görkezmek barada beren tabşyrygy “Türkmenistanda öndürildi” diýen haryt nyşanynyň “tanalmak indeksiniň” ýokarlanmagyna itergi berýän şertleriň ýene-de biri bolup durýar. Mundan başga-da sanly ulgamyň döredýän artykmaçlyklaryndan peýdalanyp, ýerli we daşary ýurtly alyjylar üçin ýurdumyzda öndürilýän önümleriň sanawy, hili, bahasy baradaky türkmen we daşary ýurt dillerindäki maglumatlaryň elýeterli bolmagyny üpjün etmek ugrunda alnyp baryljak işler hem türkmen öndürijileriniň eksport amallarynyň döwrüň talaplaryna laýyklykda guralmagyna ýardam berer.

Milli ykdysadyýetimiziň gurujylyk kuwwaty bu gün köplerde gyzyklanma döredýär. Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe adam maýasynyň ösmegini şertlendirýän durmuş pudaklarynyň, ýagny ylym-bilim, saglyk, medeni we sport maksatly desgalaryň gurlup, halkymyzyň hyzmatyna berilmegi ýurdumyzyň beýleki pudaklarynda amala aşyrylýan iri özgertmeleriň tiz we ýokary hilli durmuşa geçirilmegine ýardam berýär. Häzirki döwürde senagat hem-de durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy giň gerim bilen dowam etdirilip, ýurdumyzda umumy bahasy 37 milliard amerikan dollaryndan hem köp bolan 2,5 müňe golaý iri desgalaryň gurluşygynyň alnyp barylmagy Türkmenistanda maýa goýum syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini görkezýär. 2021-nji ýylyň 1-nji iýuny ýagdaýyna görä, maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlarynyň mukdary jemi içerki önümiň 15,9 göterimine barabar boldy. Bu gazanylan we gazanylýan üstünlikler her birimiziň eziz Watanymyza, hormatly Prezidentimize bolan buýsanjymyzy artdyrýar.

“Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany” diýlip yglan edilen 2021-nji ýyl her birimiz üçin wajyp ýyllaryň biri. Bu gün mähriban Diýarymyz türkmen döwletliliginiň goşa ganatynyň biri bolan şanly Garaşsyzlygynyň 30 ýyllyk toýuny uly üstünlikler bilen garşylaýar. Ýubileý ýylynda açylmagy meýilleşdirilýän önümçilik we durmuş maksatly binalaryň giň sanawy gurmakda we döretmekde ýurdumyzyň gadamlarynyň batlydygyny tutuş dünýä äşgär etmek bilen bir hatarda, ol sebit syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini hem alamatlandyrýar.

Häzirki döwürde ýurdumyzyň sebitleriniň durmuş-ykdysady ösüşiniň düýpli özgerdilmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenen. Bu ýagdaý bitewi ykdysady ulgamyň aýratyn düzümleri hökmünde sebitleriň her biriniň ykdysady deňagramlylygy we durnuklylygy üpjün etmekde uly ähmiýetiniň bardygy bilen baglanyşyklydyr. Her bir sebit öz geografik ýerleşişi, ýer-suw we mineral-çig mal serişdeleriniň paýlanylyşy, demografik ösüşiň aýratynlyklary bilen şertlendirilen zähmet gorlarynyň ýagdaýy bilen biri-birinden tapawutlanýar. Hut şu sebäpler olaryň durmuş-ykdysady ösüşinde tapawutlaryň ýüze çykmagyna şert döredýär, ahyrky netijede, ýurdumyzyň sebitleriniň gyradeň ösüşini gazanmak, hem-de olary çaltlandyrmak meselesiniň wajyplygyny artdyrýar. Häzirki döwürde ýurdumyzda sebitleri ösdürmek, ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli ýokarlandyrmak babatynda uly möçberli taslamalaryň birnäçesiniň amala aşyrylmagy bu ugurda oňyn netijeleriň gazanylmagyny şertlendirdi.

Giňişleýin Hökümet mejlisiniň dowamynda hormatly Prezidentimiziň mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly toýunyň belleniljek ýylynda ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýän binalar we desgalar barada durup geçmegi halkara giňişliginde gurujy döwlet hökmündäki ornumyzyň has-da pugtalanýandygynyň ýene-de bir tassyknamasy boldy.

Ahal welaýatynyň Kaka etrabynda dokma toplumynyň, Babadaýhan etrabynda tikinçilik önümlerini öndürýän toplumyň, Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtoulag ýolunyň Aşgabat — Tejen böleginiň, Änew şäherinde, Ak bugdaý, Tejen, Babadaýhan etraplarynda umumybilim berýän mekdepleriň ulanylmaga berilmegi bu sebitiň durmuş-ykdysady ösüşine tizlik berjek şertler bolup durýar. Mundan başga-da Balkanabat şäherinde 3 müň orunlyk “Türkmeniň ak öýüniň” hem-de 3 müň orunlyk sadaka jaýynyň binalarynyň, Türkmenbaşy şäherinde köpugurly hassahananyň, 100 orunlyk ýokanç keseller hassahanasynyň işe girizilmegi ýurdumyzyň günbatar sebitinde diňe bir medeni kuwwatynyň pugtalanmagyna ýardam bermän, eýsem, ilata hödürlenýän ýokary hilli saglyk hyzmatlarynyň paýynyň artmagyna hem getirer.

Şu ýyl Daşoguz welaýatynda 3 müň orunlyk “Türkmeniň ak öýi” binasyny hem-de 3 müň orunlyk sadaka jaýyny, Daşoguz şäherinde birnäçe döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny, Gubadag etrabynda bolsa haly önümleri kärhanasyny, Lebap welaýatynyň Çärjew etrabynda häzirki zaman gazturbinaly elektrik stansiýasyny, Saýat etrabynyň çäklerinde umumybilim berýän orta mekdepleriň 2-sini ulanmaga bermek meýilleşdirilýär. Ýokarda agzalan iri desgalar we binalar bu sebitleriň ykdysady kuwwatynyň pugtalandyrylmagyna, täze iş orunlarynyň döredilmegine, ilatyň girdejileriniň artmagyna, netijede, ýaşaýyş-durmuş şertleriniň ýokarlanmagyna ýardam berjekdigine şaýatlyk edýär.

Döwlet býujeti milli ykdysadyýetimiziň häzirki ösüşine baha bermegiň maliýe guraly bolup durýar. 2021-nji ýyl üçin tassyklanan bu maliýe resminamasynyň durmuş ugurly bolmagy ýurdumyzyň durmuş derejeli döwlet hökmündäki ornuny has-da pugtalandyrýar. 2022-nji ýylyň Döwlet býujetinde Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyna laýyklykda, zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, talyp haklarynyň we döwlet kömek pullarynyň, şeýle hem beýleki birnäçe durmuş tölegleriniň möçberlerini ýokarlandyrmagyň göz öňünde tutulmagy geljek ýylda hem ýurdumyzda adam bähbitlerine gönükdirilen ýoluň dowam etdiriljekdigine, adam baradaky aladanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galjakdygyna güwä geçýär. Şunuň bilen birlikde, täze ýylyň Döwlet býujetinde her etrapda we şäherde mätäçlik çekýän adamlara ýaşaýyş jaýlaryny gurmak üçin serişdeleri hem bellemek barada ýurt Baştutanymyz tarapyndan degişli ýolbaşçylara berlen tabşyryklar hormatly Prezidentimiziň öňe süren «Döwlet adam üçindir!» diýen baş ýörelgesiniň gyşarnyksyz berjaý edilýändiginiň aýdyň subutnamasydyr.

Maýagözel BABAÝEWA.

Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň başlygynyň orunbasary, ykdysady ylymlaryň kandidaty.

Milli Liderimiziň yzygiderli durmuşa geçirýän strategiýasynyň esasy ugurlary bolan özara bähbitli daşary syýasy hyzmatdaşlygyny giňeltmek, tebigy baýlyklarymyzy netijeli ulanmak, halkara ähmiýetli iri taslamalary amala aşyrmak, bazar ykdysadyýetine geçmek, halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynda sanly ulgamy ornaşdyrmak, ilatymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak hem-de ekologiýa abadançylygyny üpjün etmek meseleleri geçen hepdäniň wakalarynyň esasylaryny düzdi.

5-nji iýulda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 75-nji mejlisiniň Başlygy Wolkan Bozkyr bilen duşuşdy.

Söhbetdeşligiň dowamynda özara gatnaşyklaryň geljegi, onuň esasy ugurlary hem-de bar bolan mümkinçilikler barada pikir alşyldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow BMG bilen hyzmatdaşlyk babatda türkmen tarapynyň esasy garaýşyny beýan edip, ýurdumyzyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň bosgunlary, migrantlary we raýatlygy bolmadyk adamlary goldamak, halkara ynsanperwer hukugyň kadalaryny hemmetaraplaýyn durmuşa geçirmek boýunça alyp barýan işiniň ileri tutulýan ugurlaryny doly goldaýandygyny belledi.

Döwlet Baştutanymyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň şu mejlisinde Türkmenistanyň öňe süren halkara başlangyçlaryny goldaýandygy üçin Wolkan Bozkyra minnetdarlyk bildirdi. Ýakyn wagtda Birleşen Milletler Guramasynyň Nýu-Ýorkdaky ştab-kwartirasynda Türkmenistan tarapyndan öňe sürülýän resminamalara, ýagny adatdan daşary ýagdaýlarda durnukly ulag aragatnaşygyny üpjün etmegiň hem-de Birleşen Milletler Guramasy bilen Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň hyzmatdaşlygy barada Baş Assambleýanyň Kararnamalarynyň taslamalaryna garamagyň meýilleşdirilýändigi bellenildi.

Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz 2021-nji ýylyň 25-nji maýynda Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan guralan ählumumy «tegelek stoluň» dowamynda Türkmenistanyň öňe süren başlangyçlaryny aýratyn nygtady. Olar, hususan-da, pes uglerodly energiýany ösdürmek boýunça çäreleri durmuşa geçirmäge gönükdirilen Birleşen Milletler Guramasynyň strategiýasyny işläp düzmek hem-de alternatiw energiýanyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde wodorody ösdürmek üçin halkara «Ýol kartasyny» Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda taýýarlamak boýunça başlangyçlardyr.

Taraplar gender deňligi, Owganystandaky ýagdaýy parahatçylyk ýoly bilen kadalaşdyrmak, energiýa howpsuzlygy, durnukly ulag babatda hyzmatdaşlygy giňeltmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Milli Liderimiziň dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan giňden goldanylýan we ykrar edilýän halkara başlangyçlarynyň ähmiýeti aýratyn bellenildi. Bu babatda Aşgabatda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň açylmagynyň ähmiýeti nygtaldy.

Şol gün Daşary işler ministrliginde hem-de Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisinde BMG-niň Baş Assambleýasynyň 75-nji mejlisiniň Başlygy Wolkan Bozkyr bilen duşuşyklar boldy.

6-njy iýulda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitiň ulag-logistika ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan işleriň barşy bilen tanyşmak üçin, Balkan welaýatynda iş saparynda boldy.

Döwlet Baştutanymyz tebigy gorlara baý Garabogazy Hazar deňzi bilen birleşdirýän awtomobil köprüsiniň ýagdaýy bilen tanşyp, täze köprini gurmak we oňa barýan ýoluň durkuny täzelemek boýunça halkara bäsleşigi yglan etmegi tabşyrdy.

Türkmenistan — Gazagystan halkara ulag ugrunyň möhüm desgasynyň Aşgabat — Türkmenbaşy ýokary tizlikli awtomobil ýoly bilen birikmegi goňşy döwletler bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge mümkinçilik berer.

Döwlet Baştutanymyz Garabogaz aýlagynyň tebigy serişdeleriniň senagat taýdan özleşdirilmeginiň zerurdygyny belläp, bu künjegiň tebigy baýlyklaryny, şol sanda melhemlik mineral çeşmelerini netijeli ulanmak meselelerine ylmy taýdan çemeleşmegi hem-de sebitde syýahatçylygy mundan beýläk-de ösdürmegi tabşyrdy.

Milli Liderimiz daşary ýurt döwletleri bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmekde möhüm orun eýeleýän Balkan welaýatynda üstaşyr ulag geçelgesiniň geçirijilik ukybynyň yzygiderli artdyrylýandygyny belläp, degişli ýolbaşçylara Jebel şäherçesiniň golaýyndaky Halkara howa menziliniň gurluşygynyň taslamasyny milli binagärlik däplerine hem-de bu ugurda dünýä tejribesiniň häzirki zaman gazananlaryna laýyklykda we bu ýeriň ekologiýasyny hasaba almak bilen çalt işläp taýýarlamak boýunça anyk görkezmeleri berdi.

Şol gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenbaşy şäheriniň Halkara deňiz portunyň işi bilen tanyş boldy hem-de deňiz portuna innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak we toplumyň işgärleriniň hünär derejesini ýokarlandyrmak babatda birnäçe tabşyryklary berdi.

Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Türkmenbaşy şäherinde 400 orunlyk köpugurly hassahananyň hem-de «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda täze kottejler toplumynyň gurluşygynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy bilen tanyşdy. Täze, giň gerimli taslamalar türkmen topragynyň iň gözel künjekleriniň biriniň ägirt uly dynç alyş kuwwatyny netijeli peýdalanmaga, Hazar deňziniň kenarynda dynç alýanlara ýokary derejeli hyzmat etmäge mümkinçilik berer.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow egindeşleri bilen «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda eden gezelenjiniň dowamynda Awazanyň çäklerinde amatly ekologiýa ýagdaýy saklamak maksady bilen, bu ýerlerde döredilýän seýilgäh zolaklarynyň çäginiň giňeldilmelidigini aýtdy.

Milli Liderimiz egindeşleri bilen çaý başynda Balkan welaýatyna bolan iş saparynyň netijeleri boýunça geçiren maslahatynda adamlaryň abadan durmuşy baradaky aladanyň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyny ösdürmegiň maksatnamasynda öz beýanyny tapmalydygyny nygtady.

Döwlet Baştutanymyz sagdyn durmuş ýörelgelerine eýerip, köpçülikleýin bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagy döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde kesgitleýär hem-de sport bilen meşgullanmagyň her bir adam üçin durmuş kadasy bolmagy ugrunda çykyş edýär.

7-nji iýulda ir bilen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazaryň kenarynda irki maşklary ýerine ýetirdi we watandaşlarymyza görelde bolup, welosipedli gezelenji amala aşyrdy.

«Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň amatly howa şertleri we baý tebigy aýratynlyklary türkmen topragynyň jenneti mekana öwrülmegini hem-de sagaldyş-dynç alyş we sport merkezi hökmünde ykrar edilmegini şertlendirýär.

Hormatly Prezidentimiz welosipedli gezelenji tamamlap, Hazar deňziniň kenaryndaky gämi duralgasyna bardy hem-de “Türkmendeňizderýaýollary” agentliginiň ygtyýaryna täze gelen ýokary tizlikli “Rahat” ýolagçy gämisiniň ýüzüşine ak pata berdi.

Milli Liderimiz egindeşleri bilen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynda gurlan häzirki zaman gämisiniň ilkinji ýolagçylary boldy we onuň tehniki ölçegleri, enjamlaşdyrylyşy bilen tanyşdy.

Döwlet Baştutanymyz ýüzüşiň dowamynda Hazaryň kenarynda işjeň dynç alşyň häzirki zaman ugurlaryny ösdürmek, myhmanlara edilýän hyzmatlaryň hilini gowulandyrmak hem-de görnüşlerini giňeltmek meselelerine ünsi çekdi. Şeýle hem bu künjegiň ekologiýa taýdan ýokary derejesiniň, gadymy Hazaryň biodürlüliginiň saklanmagynyň we onuň çäklerindäki ösümlik hem-de haýwanat dünýäsiniň ylmy esasda öwrenilmeginiň zerurdygy bellenildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 9-njy iýulda geçiren Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde halk hojalygy toplumynda şu ýylyň ýanwar — iýun aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine garaldy hem-de ikinji ýarym ýyl üçin wezipeler kesgitlenildi.

1-nji iýul ýagdaýyna görä, Döwlet býujetiniň girdejileriniň meýilnamasy 119,1 göterim, çykdajylarynyň meýilnamasy bolsa 97,3 göterim ýerine ýetirildi. Ykdysadyýetimizi ösdürmäge, hususan-da, önümçilik toplumlaryny hem-de durmuş-medeni ähmiýetli desgalary gurmaga gönükdirilen maýa goýumlarynyň mukdary jemi içerki önümiň 15,9 göterimine barabar boldy.

Hasabat döwründe jemi içerki önüm 6,1 göterim artdy. Geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, jemi öndürilen önüm 5,2 göterim ýokarlandy.

Milli Liderimiz ýakyn aýlarda möhüm wakanyň — berkarar döwletimiziň mukaddes Garaşsyzlygynyň şanly 30 ýyllyk baýramynyň giňden belleniljekdigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, bu şanly senä bagyşlanan esasy mejlis 25-nji sentýabrda geçirilse, 26-njy sentýabrda bolsa zähmetde gazanan üstünlikleri üçin sylaglara mynasyp bolan raýatlary döwlet sylaglary bilen sylaglamak dabarasy geçirilse, 27-nji sentýabrda hem ata Watanymyzyň baş baýramyny — Garaşsyzlygymyzyň 30 ýyllyk şanly ýubileýini uly dabaralara besläp geçsek, maksadalaýyk boljakdygy bellenildi.

Ýurdumyzda ykdysady we maliýe durnuklylygy üpjün etmek, ilatyň iş bilen üpjünçilik derejesini ýokarlandyrmak, göni daşary ýurt maýa goýumlarynyň möçberini artdyrmak möhüm ugurlaryň hatarynda görkezildi.

Milli ykdysadyýetimizde döwletiň gatnaşyk paýyny azaltmak we hususy pudagy giňeltmek boýunça alnyp barylýan işleriň depgininiň güýçlendirilmeginiň möhümdigine üns berildi.

Mejlisiň dowamynda birnäçe guramaçylyk meselelerine garaldy hem-de ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň ösüşine gönükdirilen resminamalar kabul edildi. Hususan-da, hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň ýanynda ministrligiň hukuklarynda Ulag we kommunikasiýalar agentligini döretmek hakyndaky Permana, ýokary okuw mekdepleriniň birnäçesini hojalyk hasaplaşygyna geçirmek hem-de “Türkmenbaşy” döwlet täjirçilik bankynyň guramaçylyk-hukuk görnüşini üýtgetmek, şeýle hem Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň gurluşyny tassyklamak hakyndaky Kararlara gol çekdi.

Döwlet Baştutanymyzyň Buýrugy bilen, giriş synaglaryny geçirmegiň tertibi, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasyna diňleýjileri kabul etmegiň we ýokary, orta hünär okuw mekdeplerine okuwçylary kabul etmek boýunça döwlet toparynyň düzümi, 2021-nji ýylda ýokary hem-de orta hünär okuw mekdeplerine okuwa kabul etmegiň meýilnamalary tassyklanyldy.

Bu barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna laýyklykda, geçen ýarym ýylda dünýä ykdysadyýetini ösdürmekde döwletimiziň ornuny berkitmek boýunça işleriň dowam etdirilendigini belledi. Bäsdeşlige ukyply, ýokary hilli, içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilýän dürli görnüşli harytlary öndürýän innowasion senagat kärhanalaryny döretmek işleri ýokary depginde alnyp baryldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistan — Hytaý gaz geçirijisini gurmak üçin alnan karz serişdeleri boýunça hem öz wagtynda Hytaý bilen hasaplaşygyň geçirilendigini aýtdy. Häzirki wagtda tebigy gazy satmakdan alynýan girdeji döwletiň gaznasyna gönükdirilýär diýip, milli Liderimiz belledi.

Ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň çäklerinde, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri özümizde öndürmegiň, eksport edilýän harytlaryň mukdaryny artdyrmagyň, elektron senagatyny döretmegiň döwlet maksatnamalary hem netijeli amala aşyrylýar.

Geçen hepdede Merkezi Aziýa döwletleriniň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda Owganystan meselesi boýunça ministrleriň wideoaragatnaşyk duşuşygy geçirildi. Duşuşyk Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Owganystan Yslam Respublikasynyň Daşary işler ministrligi we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezi bilen bilelikde guraldy.

Mejlise Owganystanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylary, BMG-niň Baş sekretarynyň Merkezi Aziýa boýunça ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy Natalýa German, Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň Owganystan boýunça ýörite wekili Talgat Kaliýew we BMG-niň Owganystana ýardam bermek boýunça missiýasynda (UNAMA) BMG-niň Baş sekretarynyň Owganystan boýunça syýasy meseleler babatda ýörite wekiliniň orunbasary Mette Knudsen gatnaşdylar.

Türkmen tarapy Owganystanda parahatçylygy dikeltmek ugrundaky gepleşikleriň oňyn ösüşini gazanmakda dünýä jemgyýetçiliginiň syýasy we durmuş-ykdysady goldawynyň ähmiýetini hem-de şol gepleşikleriň oňyn netijesiniň sebitdäki we onuň daşyndaky syýasy, ykdysady we durmuş ýagdaýy bilen gönüden-göni bagly bolup durýandygyny nygtady.

Sanly ulgam arkaly italýan kompaniýalary üçin “Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň maýa goýum we işewürlik mümkinçilikleri” atly ýurt boýunça tanyşdyrylyş maslahaty geçirildi.

Maýa goýumlar, sanly tehnologiýalar, obasenagat toplumy, ýeňil senagat, ulag we logistika, saglygy goraýyş pudagy, maliýe-bank ulgamy hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary hökmünde görkezildi.

Tanyşdyrylyşyň çäklerinde taraplar maliýe, ykdysady we tehniki gurallar bilen jikme-jik tanyşdylar. Olara Italiýanyň “SAСE” döwlet eksport-karz agentligi Türkmenistanda işewürligi maliýeleşdirmek üçin teklipleri hödürläp biler.

8-nji iýulda paýtagtymyzda Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäheriniň daşary aragatnaşyklar boýunça Komitetiniň Başlygy Ý.Grigorýewiň ýolbaşçylygynda Türkmenistana iş sapary bilen gelen wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi.

Taraplar söwda, sanly tehnologiýa, innowasion ykdysadyýet we iki ýurduň işewür düzümleriniň arasynda özara gatnaşyklar babatda hyzmatdaşlygyň uly geljeginiň bardygyny nygtadylar.

Şeýle hem Russiýa Federasiýasynyň wekiliýetiniň agzalary Türkmenistanyň ugurdaş ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary bilen birnäçe duşuşyklary geçirdiler.

Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde wideoaragatnaşyk arkaly Marokko Patyşalygynyň daşary işler ministri Naser Buritiň gatnaşmagynda iki ýurduň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda syýasy geňeşmeler geçirildi.

Duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ugurlary boýunça gatnaşyklaryň möhüm meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunuň bilen baglylykda, ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki topary döretmegiň mümkinçiliklerine garaldy.

Nebitgaz hem-de himiýa pudaklary, dokma senagaty, senagatyň gaýtadan işleýän pudaklary, oba hojalygy hem-de syýahatçylyk hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Lukmançylyk we saglygy goraýyş ulgamy boýunça özara gatnaşyklary ösdürmegiň ähmiýeti bellenildi.

Bir söz bilen aýdylanda, geçen hepdäniň wakalary döwletimiziň okgunly ösüşiniň nobatdaky beýanyna öwrüldi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda durmuşa geçirilýän ägirt uly özgertmeler Watanymyzyň täzeçillik ýoly bilen ösdürilmegine, halkymyzyň abadançylygynyň berkidilmegine gönükdirildi.

(TDH).

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ýurdumyzyň ýüregi saýylýan merjen şäherimiz Aşgabat barha özgerýär, gözelleşýär. Şu şanly ýylda esaslandyrylmagynyň 140 ýyllygy giňden bellenilen paýtagtymyz bu gün göreniň akylyny haýrana goýýar. «Orta Aziýanyň merjen şäheri bolan Aşgabady jennet mekanyna öwürmek meselesi öňümizde goýan maksatlarymyzyň esasylarynyň biridir» diýip, belleýän Gahryman Arkadagymyzyň baş şäherimiziň has-da nuranalyga beslenmegi, binagärlik-gurluşyk keşbiniň özgermegi babatda amala aşyrýan işlerine tutuş halkymyz buýsanýar.

Ginnesiň Bütindünýä rekordlar kitabynda orun alan ak mermerli paýtagtymyzda tapgyrlaýyn gurlup ulanylmaga berilýän desgalar Aşgabadyň gerimini giňeltmek bilen, bütin Ýer ýüzünde uly gyzyklanma döredýär. Ýurdumyzyň baş binagäri milli Liderimiziň taýsyz tagallalary bilen paýtagtymyzda sanlyja ýylyň içinde Aşgabady ösdürmegiň 13-nji, 14-nji, 15-nji, 16-njy tapgyrlaryndaky desgalaryň, «Parahat» ýaşaýyş toplumyndaky 9 gatly, «Köşi» ýaşaýyş toplumyndaky 4 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň, «Çoganly» ýaşaýyş toplumyndaky 2 gatly ýaşaýyş jaýlarynyň açylmagy bellenilmäge mynasypdyr.

«Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda Aşgabat şäheriniň güni we paýtagtymyzyň 140 ýyllyk baýramy mynasybetli «Çoganly» ýaşaýyş toplumynda iki gatly döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň birbada 140-synyň açylyp ulanylmaga berilmegi, şeýle-de paýtagtymyzyň demirgazygynda «Aşgabat-siti» iri ýaşaýyş toplumynyň düýbüniň tutulmagy merjen şäherimiziň täze taryhyna altyn sahypa bolup girdi. «Şäher içindäki şäher» taslamasy, ýagny, «Aşgabat-siti» iri ýaşaýyş toplumy gözel paýtagtymyzyň binagärlik keşbini has-da artdyrar. Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary bilen bu ýerde guruljak ähli amatlyklary bolan desgalaryň hemmesi özboluşly bezeg aýratynlyklary, gurluşy, binagärlik çözgütleri bilen tapawutlanar. Şolaryň gurluşygynda we bezeg işlerinde dünýäniň ösen tejribesi bilen milli binagärlik ýörelgeleri utgaşdyrylar. Bu bolsa, hormatly Prezidentimiziň Aziýanyň merjen şäheri bolan Aşgabadyň dünýäde iň owadan we arassa, ýaşamak üçin has oňaýly şähere öwrülmegi ugrundaky taýsyz tagallalarynda mynasyp orun alar.

Bagtyýarlyga beslenen zamanamyzda Aşgabat diňe bir owadan ymaratlarydyr desgalary, seýilbaglary, suw çüwdürimleri, şaýollary bilen däl, eýsem ajaýyp köprüleri bilen hem göreni haýrana goýýar. Bu gün mermer paýtagtymyzyň binagärlik keşbine bezeg goşýan köpugurly köprüler şeýle diýmäge esas berýär. Şeýle täsin we gözel desgalary synlanyňda kalbyň heýjana gelýär, baş şäherimize, mähriban Diýarymyza, Arkadag Prezidentimize bolan söýgiň has-da goşalanýar. Aşgabady, tutuş ata Watanymyzy tanalmaz derejede özgerdýändigi, şan-şöhratyny arşa göterýändigi üçin Gahryman Arkadagymyza hoşallygymyzyň çägi ýok.

Daýanç ANNAÝEW,

Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň talyby.

Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasynyň synçysy derejesine eýe bolmagy milli ykdysadyýetiň sazlaşykly ösüşine, daşary söwda gatnaşyklarynda eýeleýän ornunyň berkemegine, köptaraply hyzmatdaşlygyň giňemegine, şeýle-de daşary ýurt maýa goýumlarynyň giňden çekilmegine oňyn täsir edýär. Geljegi uly täjirçilik we söwda strategiýasyny işläp taýýarlamakda-da, üstünlikli durmuşa geçirmekde-de bu derejäniň uly ähmiýetiniň boljakdygy aýdyňdyr.

Ýurdumyzda kabul edilen köp sanly maksatnamalara we konsepsiýalara laýyklykda, strategik wezipeler meýilleşdirilýär, umumy ykdysady meýilnamalar taýýarlanylýar. Bazarda bäsdeşlikli gurşawy goldamak we ýekemenligiň (monopoliýa) öňüni almak, daşary söwda bahalary bilen içerki bahalaryň amatly gatnaşygyny üpjün etmek, hümmetsizlenme ýagdaýlaryny öwrenmegiň esasynda durnukly bahalary üpjün etmek «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 — 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda» nyrh syýasaty boýunça öňde goýulýan wezipeler bolup durýar. Bu wajyp wezipeleriň üstünlikli çözülmegi bahalary düzgünleşdirmek, onuň bazara we bahalara, önümçiligiň ösüşine we önümiň hiliniň ýokarlanmagyna, girdejileriň ykdysadyýetiň pudaklarynyň we bölekleriniň, sebitleriň, kärhanalaryň we raýatlaryň aýry-aýry toparlarynyň arasynda adalatly paýlanmagyna edýän täsirini amatly etmäge mümkinçilik berer.

Garaşsyzlygyň 30 ýylynyň içinde söwda ulgamynda ilata hödürlenýän harytlaryň görnüşleri düýpli artdyrylyp, bazar bolçulygy döredildi. Hormatly Prezidentimiziň ykdysady syýasatyna laýyklykda, daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň möçberiniň esli azaldylyp, hususy pudagyň işine döwlet tarapyndan yzygiderli goldaw-hemaýat berilmegi bilen, milli önümlerimiziň barha köp görnüşleri bu gün ak bazarlarymyzy bezeýär. Özi-de, olar amatly bahadan halka ýetirilýär.

Ylmyň gazananlaryndan ugur alnanda, Türkmenistanyň býujet, maliýe, salgyt, pul-karz, nyrh we daşary ýurt puly syýasaty özara ylalaşylyp düzgünleşdirilýän we utgaşykly alnyp barylýan, ähli gatnaşyjylaryň bilelikde hereket etmegini talap edýän gatnaşyklaryň özara baglanyşykly toplumyndan ybaratdyr. Bu toplumda geljekki döwür üçin maliýe meýilnamasy görnüşinde işlenip taýýarlanýan we tassyklanýan döwlet býujeti esasy orun eýeleýär. Býujet ulgamyna girýän pul serişdeleri gaznalarynyň jemi döwletiň maliýe özygtyýarlylygynyň kepili bolup çykyş edýär.

Ýurduň we çäkleriň üpjünçilik derejesi, biziň pikirimizçe, meýilnamalaşdyrmagyň bitewi ulgamyny emele getirmeli. Munda daşary ýurt tejribesine salgylansak, strategik meýilnamalaşdyrmak hakynda kanunlar kabul edilip, şolarda meýilnamalaşdyrmak ulgamy kesgitlenýär. Meýilleşdirmegiň her bir zynjyrynyň — kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji döwlet edaralarynyň jogapkärçiligi jikme-jik bellenilip, meýilnama görkezijilerini emele getirmegiň usullary anyklanýar.

Ýurdumyzda önümçiligi diwersifikasiýalaşdyrmak, täze tehnologiýalary özünde jemleýän önümçilikleri döretmek, işjeň maýa goýum syýasatyny alyp barmak, ýurduň eksport kuwwatyny artdyrmak, importyň ornuny tutýan önümçilikleri döretmek, durmuş ulgamlaryny ösdürmek, adamyň aň-bilim maýasyny ösdürmäge uly üns bermek, döwlet bilen hususy eýeçiligiň arasynda jebis hyzmatdaşlygy ýola goýmak babatda düýpli işler alnyp barylýar. Döredilýän önümçilikleri bazar ykdysadyýetiniň şertlerine mümkingadar çalt uýgunlaşdyrmak, täze we öňki hereket edýän önümçilikleriň dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, ösen tehnologiýalary we innowasiýalary ulanýan dürli eýeçilik görnüşlerine daýanyp ösýän önümçilikleri döretmek, dolandyryşyň has kämil, bazar şertlerine doly uýgunlaşan usullaryny ulanmak aýratyn ähmiýete eýedir.

Dünýä ykdysadyýetini ösdürmek, söwdany we maýa goýumlaryny höweslendirmek boýunça işlerde Bütindünýä Söwda Guramasynyň barha artýan ähmiýeti hem bellärliklidir. Türkmenistan bu guramanyň synçy derejesine eýe bolandan soň, dünýä ykdysadyýetindäki ählumumy çökgünlik ýagdaýlaryny çalt ýeňip geçmek, ony oňyn depginli ösüşe geçirmek boýunça anyk çäreleri öňe ilerletmek babatda täze mümkinçilikleri netijeli peýdalanmaga çalyşýar.

Aslynda-da, söwda-ykdysady we maýa goýum ulgamlaryndaky özara bähbitli halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýar. Munuň özi Türkmenistanyň köpugurly ykdysady mümkinçilikleriniň amala aşyrylmagyny, milli ykdysadyýetiň sazlaşykly hem-de toplumlaýyn ösüşini üpjün edýär. Şeýlelikde, hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýymyza, geosyýasy we geoykdysady şertlerimize, ägirt uly serişde hem-de adam mümkinçiliklerimize daýanmak arkaly Garaşsyz ýurdumyz dünýäniň ösen döwletleriniň birine öwrülýär.

Gurbanjahan SUHANOWA,

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrliginiň nyrh syýasaty bölüminiň baş hünärmeni.

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda milli ykdysadyýetimiz ýokary depginler bilen ösýär we sanlylaşdyrylýar. Degişli ugurda amala aşyrylýan maksatnamalaýyn işleriň netijesinde halk hojalygynyň ähli pudaklarynyň, hususan-da, maliýe-karz ulgamynyň işi has-da kämilleşdirilýär. Muňa ýurdumyzda durmuşa geçirilýän giň gerimli özgertmeler netijesinde ýetilýän belent sepgitler aýdyň şaýatlyk edýär.

Häzirki wagtda ýurdumyzda «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy» netijeli durmuşa geçirilýär. Bu resminamany amala aşyrmaklygyň çäklerinde maliýe ulgamynda ilata hödürlenýän hyzmatlary kämilleşdirmek we döwrebaplaşdyrmak işi ýerine ýetirilýär. Şunuň bilen baglylykda, elektron hyzmatlary ösdürmek, hyzmatlaryň islendik görnüşi üçin tölegleri milli bank kartlarynyň üsti bilen tölemek we olaryň bir bitewi ulgamyny kemala getirmek wezipesi üstünlikli çözülýär.

Maliýe ulgamynda amala aşyrylýan innowasion özgertmeler degişli ulgamda hödürlenýän elektron hyzmatlaryň ösdürilmegine we köpugurlaşmagyna ýardam edýär. Häzirki döwürde elektron hyzmatlar ykdysadyýetiň ähli ulgamynda hem giňden ulanylýar. Maliýe ulgamynda häzirki zaman tehnologiýalaryny giňden ulanmak arkaly täze hyzmatlaryň ornaşdyrylmagy bolsa amatly şertleri döredýär. Munuň özi bank ulgamynda ýerine ýetirilýän hasaplaşyk işlerini ýeňilleşdirýär we bu babatda hukuk bozulmalaryň öňüni almaga ýardam edýär.

Bazar ykdysadyýeti şertlerinde durmuş-ykdysady ösüşe täsir edýän möhüm gurallaryň biri-de maliýe bazarlarynyň ösüş derejesidir. Milli ykdysadyýetiň maliýe bazarynyň mümkinçiligini artdyrmakda we onuň maýa goýum işjeňligini ýokarlandyrmakda ilatyň maliýe işjeňliginiň ähmiýeti örän uludyr. Şoňa görä, maýa goýum işine ilatyň dürli gatlaklarynyň gatnaşmagyny üpjün edýän maksatnamalaryň taýýarlanylmagy zerurdyr. Bu bolsa ilatyň maddy hal-ýagdaýynyň ýokarlanmagyna we jemgyýetiň durmuş goraglylygynyň üpjün edilmegine mümkinçilik berýär.

Häzirki wagtda ýurdumyzda sanly ulgama geçmek we milli ykdysadyýetimizi ösdürmek babatda hormatly Prezidentimiziň tagallalary bilen Diýarymyzda ykdysady ulgamda özgertmeler giň gerimde durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda amala aşyrylýan şeýle uly möçberli işleriň netijesinde bolsa, halk hojalygynyň ähli pudaklary döwrebap derejede sanlylaşdyrylýar.

Sanly ulgamy ösdürmeklik 2030-njy ýyla çenli ählumumy Gün tertibinde görkezilen Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge mümkinçilik berýär. Ykdysady ulgamyň doly sanlylaşdyrylmagy ýurdumyzyň gaýtadan işleýän senagat pudagynyň ösmegine, döwletimiziň önümçilik kuwwatynyň artmagyna hem-de halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň has-da ýokarlanmagyna we ony mundan beýläk-de gowulandyrmaga uly itergi berýär. Munuň özi häzirki zaman innowasiýalar eýýamynda adamzat ösüşini gazanmaklygyň esasy şertidir.

Ýurdumyzda sanly ykdysadyýetiň ösdürilmegi döwletimiziň senagat kuwwatynyň artmagyna mümkinçilik berýär. Dünýä ykdysadyýetiniň häzirki zaman ösüşiniň netijeli ýollarynyň biri hökmünde häsiýetlendirilýän sanly ykdysadyýet öňde duran anyk ykdysady wezipeleriň üstünlikli amala aşyrylmagyna we ähli babatda ýokary ösüş görkezijileriniň gazanylmagyna oňaýly şertleri döredýär. Milli Liderimiziň baştutanlygynda Diýarymyzda amala aşyrylýan özgertmeleriň ählisi halkymyzyň ýagty geljeginiň hatyrasyna hem-de ata Watanymyzyň has-da kuwwatlanmagyna we mundan beýläk-de gülläp ösmegine gönükdirilýär.

Diýarymyzda sanly ykdysadyýetiň üstünlikli durmuşa ornaşdyrylmagy ykdysady we maliýe meseleleri boýunça oýlanyşykly çözgütleri kabul etmäge ýardam edýär. Munuň özi maliýe ulgamynda kämil hukuk gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyny we ykdysadyýetimiziň nobatdaky belent ösüşlerini kepillendirýär.

Ýurdumyzda sanly ykdysadyýeti ösdürýän we türkmen halkyny eşretli durmuşda ýaşadýan Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli beýik işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!

Bazargeldi BAÝRAMOW,

Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrliginiň Aşgabat şäherindäki mehanika-tehnologiki orta hünär okuw mekdebiniň uly mugallymy.