Habarlar
«ÝYLYŇ YKDYSATÇYSY» BÄSLEŞIGINIŇ JEMI JEMLENILDI

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi hem-de Türkmenistanyň Kärdeşler arkalaşyklarynyň Milli merkezi tarapyndan 2022-nji ýylyň ýanwar aýynda yglan edilen hem-de şol ýylyň dowamynda ýurdumyzyň maliýe we ykdysadyýet toplumynda hem-de bank ulgamynda we olaryň düzüm birliklerinde şeýle hem ýurdumyzyň beýleki pudaklarynda, ýokary okuw mekdeplerinde maliýe, ykdysady ugurda zähmet çekýän işgärleriň arasynda geçirilen «Ýylyň ykdysatçysy» atly ykdysady ugurly ylmy häsiýetli makalalaryň bäsleşiginiň jemi jemlenildi. Bäsleşigiň düzümi tassyklanan eminler toparynyň degişli mejlisinde «Maliýe we ykdysadyýet» ylmy-amaly žurnalynyň 2022-nji ýylda neşir edilen sanlarynda çapdan çykan ylmy makalalara baha berildi hem-de bäsleşigiň ýeňijileri belli boldy. Türkmenistanyň Ykdysadyýet toplumynyň mejlisler zalynda hemişelik Bitaraplygymyzyň 27 ýyllygy mynasybetli yglan edilen «Ýylyň ykdysatçysy» atly ykdysady ugurly ylmy häsiýetli makalalaryň bäsleşiginiň ýeňijilerini yglan etmek hem-de sylaglamak mynasybetli dabaraly maslahat geçirildi. Dabarada Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Ykdysady meseleler baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasary Gurbangeldi Aşyrow, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk maslahatynyň Ykdysadyýet, maliýe we durmuş syýasaty baradaky komitetiniň agzasy Muhammetnazar Geldiýew, şeýle hem ykdysady bäsleşigiň eminler toparynyň agzalary: Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň Zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň başlygynyň orunbasary, ykdysady ylymlaryň kandidaty Maýagözel Babaýewa, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň Bank amallary kafedrasynyň müdiri, ykdysady ylymlarynyň kandidaty Baýramdurdy Taýharow we Türkmenistanyň Döwlet edaralarynyň işgärleriniň kärdeşler arkalaşygynyň Geňeşiniň başlygy Begenç Baýramow dagylar çykyş etdiler. Olar bäsleşigiň ýokary guramaçylyk derejede, aç-açanlyk häsiýetde hem köpçülikleýin esasda geçirilendigini biragyzdan bellediler, ýeňijileri gazanylan arzyly üstünlikleri bilen tüýs ýürekden gutladylar. Şeýlelikde, bäsleşigiň eminler toparynyň gelen gutarnykly netijesine hem-de olaryň beren bahalaryna seljerme berlip, eminler toparynyň ýygnagynyň kararyna laýyklykda: «Maliýe we ykdysadyýet» ylmy-amaly žurnalynyň üsti bilen geçirilen «Ýylyň ykdysatçysy» atly ykdysady ugurly ylmy häsiýetli makalalaryň bäsleşiginiň 2022-nji ýylyň jemleriniň ýeňijileri şu baýrakly orunlar boýunça bellenildi: 

Birinji orun: MEÝLIS DÖWLETOW - Türk­me­nis­ta­nyň Maliýe­ we yk­dy­sa­dy­ýet ministr­li­gi­niň­ Ygtyýarlylandyryş we ygtyýarlylandyrmak işine gözegçilik bölüminiň Maliýe bazarlary we ätiýaçlandyryş bölümçesiniň­ baş­ly­gy;

Ikinji orun: MERJEN AMANOWA – Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryşinstitutynyň magistranty;

Üçünji orun: GURBANJAHAN­ SUHANOWA – Türk­me­nis­ta­nyň­ Ma­li­ýe we ykdysady­ýet­ mi­nistr­li­gi­niň­ Em­läk­ gat­na­şyk­la­ry we­ te­le­ke­çi­li­gi­ gol­da­mak­ bö­lü­mi­niň­ Emläk ­gat­na­şyk­la­ry­ny­ we­ er­kin­ ykdysady­ zolagyny ­düz­gün­leş­dir­mek­ bö­lüm­çe­si­niň­ baş hü­när­me­ni;

Dabara gatnaşanlar Gahryman Arkadagymyza, Hormatly Prezidentimize döredijilikli, halal zähmet çekmäge döredip berýän giň mümkinçilikleri üçin alkyş aýtdylar.


Parahat Meretliýew

Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet 

ministrliginiň baş hünärmeni

02.12.2022
Durmuş syýasatynda ynsanperwer ýörelgeler

Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda adam hakda alada ýurdumyzda alnyp barylýan durmuş ugurly döwlet syýasatynyň baş ugrudyr. Munuň özi ähli ulgamlarda, ilkinji nobatda, halkyň bähbidine gönükdirilip amala aşyrylýan beýik işlerde, döwletli tutumlarda, Gahryman Arkadagymyzyň nusgalyk göreldesi bilen berk eýerilýän we jemgyýetimiziň agzybirligini has-da pugtalandyrýan ynsanperwer ýörelgelerde aýdyň ýüze çykýar. Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň 23-nji noýabrda geçirilen mejlisinde Gahryman Arkadagymyz adamlar hakynda alada etmek üçin bizde ähli mümkinçilikleriň bardygyny, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatynyň netijesinde munuň üçin serişdeleriň hem ýeterlikdigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, geljek ýylyň Döwlet býujetinde zähmet haklaryny, pensiýalary, döwlet kömek pullaryny, talyp we diňleýji haklaryny ýokarlandyrmak baradaky soraga ýene-de bir gezek seretmek, ilatyň durmuş taýdan goraglylygy, iş orunlary, ýaşaýyş jaýlary bilen üpjünçiligi, beýleki meseleler babatda öňe sürlen teklipler ýurdumyzda «Döwlet adam üçindir!», «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen ynsanperwer şygarlar esasynda durmuş ugurly döwlet syýasatyna möhüm ähmiýet berilýändiginiň nobatdaky aýdyň mysaly boldy. 

                                                                   

Ýurdumyz durmuş-ykdysady ösüş babatda dünýäniň ýokary depgin bilen ösýän döwletleriniň hatarynda. Ykdysady we syýasy bähbitleri gazanmak, ykdysady özbaşdaklygy we howpsuzlygy pugtalandyrmak, sanly ykdysadyýeti ösdürmek babatda möhüm işler durmuşa ornaşdyrylýar. 

                                                                   

«Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynyň» amala aşyrylýan döwründe döwlet syýasatynda, ilkinji nobatda, halkyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da ýokarlandyrylmagyna, ilaty durmuş taýdan goramak ulgamynyň durnukly ösüşine uly orun berilýär. Alymlaryň belleýşi ýaly, bazar gatnaşyklary şertlerinde halkyň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek döwlet kadalaşdyryşy bolmazdan mümkin däldir. 

                                                                   

Ilatyň girdejileriniň derejesi jemgyýetiň maddy hal-ýagdaýynyň iňňän möhüm görkezijisi bolup hyzmat edýär. Hojalyklaryň jemi girdejileriniň tas hemmesi diýen ýaly pul girdejileriniň hasabyna emele gelýär. Pul girdejileriniň esasy we kesgitleýji çeşmesi zähmet girdejileridir. Girdeji çeşmeleriniň arasynda durmuş häsiýetli tölegler (pensiýalar, döwlet kömek pullary, talyp haklary) möhüm orun eýeleýär. 

                                                                   

Pul girdejileriniň düzüminde olaryň beýleki görnüşleri uly bolmadyk paýy eýeleýär. Düşewündiň emele gelmeginiň çeşmesi gozgalmaýan emlägi satmakdan, ýaşaýyş jaýyny, tehnikany kärendesine bermekden alnan girdejiler, beýleki satuwlardan düşen we garyndaşlardan, tanyşlardan gelip gowşan serişdeler bolup durýar. Ilatyň maddy hal-ýagdaýynyň gowulanmagy onuň pul çykdajylaryna-da baglydyr. Pul çykdajylarynyň düzüminde agramly paýy azyk önümlerini, azyk däl harytlary satyn almak we hyzmatlara tölemek üçin çykdajylar eýeleýär. Ýurdumyzyň ykdysady ösüşinde iň möhüm çeşmeleriň biri hem hojalyklaryň süýşürintgileridir. 

                                                                   

Durmuşa gönükdirilen syýasat ykdysadyýetiň durnukly ösüşini we adamlaryň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmagy gazanmaga, şeýle hem ilatyň goldawa mätäç böleginiň durmuş kepilliklerini üpjün etmäge gönükdirilendir. Eneligiň we çagalygyň durmuş taýdan goldanylmagy döwletimiziň aýratyn ileri tutýan ugry bolup durýar. Türkmenistanda öz-özüne hyzmat etmek mümkinçiligini doly ýa-da bölekleýin ýitiren adamlara durmuş taýdan hyzmat etmäge uly üns berilýär. 

  Gartaşan we maýyplygy bolan adamlara durmuş taýdan hyzmat edýän döwlete degişli edaralar — Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň garamagynda bolan, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň çäginde ýeke ýaşaýan (özlerine gözegçilik we hyzmat edilmegi üçin maşgala agzalary hem-de ýakyn garyndaşlary bolmadyk gartaşan adamlar, şeýle hem maşgala agzalaryndan, ýakyn garyndaşlaryndan aýry ýaşaýan, olar bilen bilelikde ýaşaýyş jaýlarynda ýazgyda durmadyk gartaşan adamlar), gartaşan (57 ýaşdan ýokary aýal maşgalalar, 62 ýaşdan ýokary erkek adamlar) we maýyplygy bolan adamlara (18 ýaşdan ýokary durnukly fiziki, ruhy, aň-düşünje ýa-da duýgurlyk bozulmalary zerarly jemgyýetiň durmuşyna doly, netijeli gatnaşmaga mümkinçiligi çäkli bolan adamlara) durmuş-hojalyk, maslahat beriş, lukmançylyk kömeginden öň berilýän saglygy goraýyş hyzmatyny etmegi, olara durmuş ýagdaýyna uýgunlaşmaga, saglygyny dikeltmäge ýardam etmegi amala aşyrýan durmuş edaralary bolup durýar. 

                                                                   

Raýatlaryň durmuş taýdan goraglylygy üçin zerur şertleriň döredilmegi ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biridir. Şunda ilaty durmuş taýdan goramak ulgamynyň işini öňdebaryjy maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň esasynda sanlylaşdyrmagyň uly durmuş-ykdysady ähmiýeti bar. Ilatyň durmuş goraglylygy ulgamyny ösdürmek syýasaty maksatnamalaýyn esasda alnyp barylýar. Durmuş taýdan goraglylyga şeýle çemeleşme jemgyýetiň ösüş mümkinçiliklerine çuňňur düşünmäge, bu ugurda öňde durýan wezipelere aýdyň göz ýetirmäge we ylmy taýdan esaslandyrylan çözgütleri kabul etmäge mümkinçilik berýär. «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy» maglumat tehnologiýalaryny giňden ulanmagyň hasabyna ýurdumyzyň dürli pudaklarynyň we durmuş ulgamynyň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Konsepsiýanyň maksatlaryna laýyklykda, durmuş hyzmatlarynyň düzümini we hilini kämilleşdirmek arkaly ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, durmuş pudaklarynyň işine iň gowy tejribäni ornaşdyrmagyň netijesinde ilaty durmuş taýdan goramak ulgamynyň işini döwrebap we ýokary derejede guramak babatda täze mümkinçilikler döredilýär. 

                                                                   

«Türkmenistanda 2021 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Döwlet maksatnamasynyň» tassyklanmagy ýurdumyzyň mundan beýläk-de durmuş-ykdysady ösüşini, uzak möhletleýin geljegini nazara almak bilen, ilatyň abadan durmuşy üçin ygtybarly binýadyň döredilmegini şertlendirdi. Şeýle syýasatyň ileri tutulmagy döwrebap sanly ulgamy döretmek we ösdürmek, ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň işine täzeçil usullary, sanly hyzmatlary, intellektual ulgamlary ornaşdyrmak, olaryň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirip, halkara hukugyň umumy ykrar edilen ýörelgelerine hem-de kadalaryna laýyk getirmek, raýatlaryň durmuş goraglylygyny sanlylaşdyrmak babatda uly mümkinçilikleri döredýär. Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň web saýtynda täze sanly hyzmat, ýagny boş iş orunlary hem-de iş gözleýän adamlar baradaky maglumatlary özünde jemleýän «Türkmenistanyň ilatynyň iş bilen üpjünçiligi» atly interaktiw sahypa döredildi. Bu sahypanyň kömegi arkaly iş gözleýän ildeşlerimiz bar bolan iş orunlary baradaky maglumatlar bilen tiz wagtda tanyşmak, iş berijiler bolsa gerekli hünärmenler baradaky maglumatlary öwrenmek we işgärleri saýlap almak mümkinçiligine eýe bolýarlar. 

                                                                   

Pensiýa gaznasy ulgamynda Aşgabat şäheriniň, welaýatlaryň Pensiýa gaznasy müdirlikleri we etrap, şäher pensiýa gaznasy bölümleri bilen optiki-süýümli aragatnaşyk ýola goýlup, pensiýalary, döwlet kömek pullaryny alýanlaryň, pensiýa ulgamynda ätiýaçlandyrylýanlaryň maglumatlar binýady emele getirildi. Ulgamda ätiýaçlandyrylýanlara, pensiýalary we döwlet kömek pullaryny alýanlara SMS habary arkaly maglumat bermek işi ýola goýuldy. Bir söz bilen aýdylanda, türkmenistanlylaryň bagtyýar durmuşy üçin ähli şertler döredilýär. Olaryň bilim almaga, saglygyny berkitmäge hukuklary berjaý edilýär. Ruhy, aň-paýhas hem-de döredijilik babatda ukyp-başarnygyny doly açmagy üçin zerur şertler üpjün edilýär. Munuň özi her bir maşgalanyň abadançylygyna gönükdirilen toplumlaýyn özgertmeleriň aýdyň netijesidir.  

                                                                                                           

Kakageldi HÜMMÄÝEW,

                       

Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň prorektory.

02.12.2022
2022-nji ýylyň noýabry: Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary syýasy başlangyçlaryndan ugur alyp

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda «Açyk gapylar» syýasatyny üstünlikli amala aşyrmagyň çäklerinde geçirilen noýabr aýynyň dürli çäreleri, köp sanly iş duşuşyklary, syýasy geňeşmeler, işewürlik gepleşikleri we forumlar Türkmenistanyň halkara giňişlikde eýeleýän ornunyň barha pugtalandyrylýandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. 

                                                                   

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýetiniň 1 — 3-nji noýabrda Russiýa Federasiýasyna bolan resmi saparynyň çäklerinde dostlukly döwletleriň gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge, ähli ugurlarda bilelikdäki işi işjeňleşdirmäge çalyşýandyklary tassyklanyldy.  

                                                                   

Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin, Russiýanyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy Walentina Matwiýenko, RF-iň Federal Ýygnagynyň Döwlet Dumasynyň Başlygy Wýaçeslaw Wolodin bilen geçirilen duşuşyklaryň, gepleşikleriň barşynda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, energetika, medeni-ynsanperwer ulgamlarda we beýleki ugurlarda döwletara gatnaşyklary işjeňleşdirmegiň wajypdygy nygtaldy. Şeýle hem gün tertibine türkmen-rus parlamentara gatnaşyklarynyň geljegi, zenanlaryň we ýaşlaryň ugry boýunça gatnaşyklary ýola goýmak meseleleri girizildi. Duşuşyklaryň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Hyzmatdaşlyk boýunça parlamentara toparyny döretmek hakynda Ylalaşyga gol çekildi. 

                                                                   

7-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde ABŞ-nyň Döwlet sekretarynyň Günorta we Merkezi Aziýanyň işleri boýunça kömekçisi Donald Lunyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi. Onda türkmen-amerikan gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmegiň meselelerine garaldy, hususan-da, söwda, ylym, bilim, saglygy goraýyş, medeniýet, ekologiýa ulgamlarynda bilelikdäki işiň ýagdaýy barada durlup geçildi. Gepleşikler tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň we ABŞ-nyň Hökümetleriniň arasynda saglygy goraýyş we lukmançylyk ylymlary ulgamynda hyzmatdaşlyk barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi. 

                                                                   

Şol gün Daşary işler ministrliginde BMG-niň adam hukuklary boýunça Ýokary komissarynyň Merkezi Aziýa üçin sebitleýin wekili Rişard Komenda bilen duşuşyk geçirildi. Onda BMG-niň bu edarasy bilen özara gatnaşyklaryň esasy meseleleri, şol sanda kabul edilen borçnamalaryň berjaý edilişi hem-de Türkmenistanyň adam hukuklary boýunça gatnaşýan Konwensiýalarynyň düzgünleriniň ýerine ýetirilişi bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Söwda-ykdysady we ylmy-tehniki hyzmatdaşlyk boýunça bilelikdäki türkmen-täjik hökümetara toparynyň 9-10-njy noýabrda Aşgabatda geçirilen 11-nji mejlisinde dürli ugurlarda, hususan-da, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, energetika, ulag, senagat, oba hojalygy we suw serişdeleri ulgamlarynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň wajypdygy bellenildi. Mejlisiň jemleri boýunça degişli Teswirnama gol çekildi. 

                                                                   

10-njy noýabrda Aşgabatda Türkmenistanyň we Täjigistanyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda geçirilen syýasy geňeşmelerde syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, sebit we halkara düzümleriň, hususan-da, BMG-niň çäklerinde ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň meselelerine garaldy. 

                                                                   

10-11-nji noýabrda Söwda-senagat edarasynda telearagatnaşyk, telemetriýa, habar beriş tilsimatlarynyň we teleradioýaýradyş enjamlarynyň “Türkmentel — 2022” atly XV halkara sergisi we ylmy maslahat geçirildi. Bu çäreler “Türkmenaragatnaşyk” agentligi tarapyndan guraldy we 20-ä golaý daşary ýurduň wekillerini — ýokary tehnologiýaly enjamlary öndürijileri we iberijileri, öňdebaryjy tehnologiýalary, hyzmatlary işläp düzüjileri, aragatnaşyk ulgamynyň, programma üpjünçiliginiň iri operatorlaryny birleşdirdi. Utgaşykly görnüşde geçirilen ýöriteleşdirilen forum bu ulgamda dünýäniň iň täze işläp taýýarlamalaryny ulanmak babatda tejribe alyşmak boýunça meýdança öwrüldi. Bellenilişi ýaly, ykdysadyýetiň ählumumy sanly ulgama geçirilmegi kärhanalardan, guramalardan, kompaniýalardan innowasion tehnologiýalar we kiberhowpsuzlyk ulgamynda işgärleriň hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagyny üpjün etmek meselelerine aýratyn üns bermegi talap edýär. 

                                                                   

11-nji noýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewiň çakylygy boýunça hormatly myhman hökmünde Türki Döwletleriň Guramasynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň Samarkant şäherinde geçirilen mejlisine gatnaşdy. Sammitiň işi tamamlanandan soňra, Gahryman Arkadagymyzy, türki dilli halklaryň arasynda raýdaşlygy pugtalandyrmaga, agza döwletleriň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmäge goşan aýratyn saldamly goşandy üçin, Türki dünýäniň ýokary ordeni bilen sylaglamak dabarasy boldy. 

                                                                   

Samarkantda bolmagynyň çäklerinde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Türki Döwletleriň Guramasyna agza bolan dostlukly döwletleriň Baştutanlary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirdi. 

                                                                   

14-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde Halkara Zähmet Guramasynyň Zähmet kadalary departamentiniň direktory hanym Korin Warganyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet bilen duşuşyk geçirildi. Onuň barşynda Türkmenistanyň bu guramanyň agzasy bolmak bilen, özüniň durmuşa geçirýän syýasatynda hemmeleriň mynasyp zähmet çekmegi we deňhukuklylyk şertlerini döretmek ýörelgesine ygrarlydygy bellenildi. 

                                                                   

Şol gün Daşary işler ministrliginde Hytaý Halk Respublikasynyň Owganystanyň işleri boýunça ýörite wekili Ýue Sýaoýun bilen geçirilen duşuşykda iki ýurduň arasynda dürli ugurlar boýunça strategik hyzmatdaşlygyň, şol sanda goňşy ýurduň ykdysadyýetini dikeltmekde özara gatnaşyklaryň ýokary derejesi nygtaldy. Şeýle-de türkmen tarapy Owganystanyň ygtyýarly resmi wekilleri bilen sebitde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek meseleleri boýunça geňeşmeleri geçirmegiň mümkinçiliklerinden peýdalanmagy, hoşniýetli goňşuçylyk, köpasyrlyk dostluk ýörelgelerinden ugur alyp, owgan halkyna yzygiderli kömek bermegi möhüm hasaplaýar. 

                                                                   

14-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde Uganda Respublikasynyň Türkmenistanda täze bellenilen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi bilen duşuşyk geçirildi. Onda özara bähbitli dürli ugurlar boýunça uzak möhletli gatnaşyklary ýola goýmaga gyzyklanma bildirildi. Iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda gatnaşyklary pugtalandyrmak meselesi ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

15-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygynyň orunbasary, Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-rus hökümetara toparynyň rus tarapyndan başlygy A.Owerçuk bilen geçirilen duşuşygyň gün tertibine maliýe-bank, nebit, senagat, elektrik energetikasy pudaklarynda, ulag we aragatnaşyk, logistika, oba hojalygy, bilim, ylym, medeniýet, saglygy goraýyş ulgamlarynda hyzmatdaşlygyň geljegine degişli meseleler girizildi. 

                                                                   

17-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde Germaniýanyň “Goetzpartners Corporate Finance GmbH” we “Prodoehl Consult GmbH” kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen geçirilen duşuşykda ikitaraplaýyn söwda-ykdysady gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy hem-de dürli taslamalar, maýa goýum hyzmatdaşlygy boýunça pikir alşyldy. 

                                                                   

18-nji noýabrda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisinde Türkiýäniň Beýik Millet Mejlisiniň Başlygy Mustafa Şentopyň ýolbaşçylygynda ýurdumyza sapar bilen gelen parlament wekiliýeti bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşygyň dowamynda kanun çykaryjylyk ulgamynda tejribe alyşmak, iki ýurduň halklarynyň bähbidine parlamentara hyzmatdaşlygyň geljegi bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkiýäniň Beýik Millet Mejlisiniň Başlygy Mustafa Şentop bilen duşuşygy boldy. Onda ekologiýa, azyk howpsuzlygy, ýaşlar, gender deňligi we adam hukuklary ýaly meselelere, iki ýurduň gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda parlamentara diplomatiýanyň orny bilen bagly wezipelere aýratyn üns berildi. Soňra Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň wekilleriniň we Türkiýäniň parlament wekiliýetiniň gatnaşmagynda giňişleýin düzümde dowam eden duşuşykda halkara energetika howpsuzlygy, howanyň üýtgemegi, maglumat howpsuzlygy, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer, energetika, ulag, maýa goýumlar, täze tehnologiýalar, oba hojalygy, dokma, gazhimiýa senagaty ulgamlarynda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek ýaly meselelere garaldy. Duşuşygyň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahaty bilen Türkiýäniň Beýik Millet Mejlisiniň arasynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça özara düşünişmek hakynda Ähtnama gol çekildi. 

                                                                   

Soňra, döwletara hyzmatdaşlygyň many-mazmunynyň baýlaşdyrylmagyna goşan goşandy üçin, Mustafa Şentopa dabaraly ýagdaýda “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” ordeni gowşuryldy. 

                                                                   

21-nji noýabrda ýurdumyzyň Daşary işler ministrliginde BMG-niň Neşe serişdeleri we jenaýatçylyk boýunça müdirliginiň Merkezi Aziýadaky sebit wekili hanym Aşita Mittalyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň agzalary bilen duşuşyk boldy. Wekiliýet Ýakyn we Orta Gündogarda neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygy hem-de ugurdaş meseleler boýunça kiçi toparyň 55-nji mejlisine gatnaşmak üçin Aşgabada iş sapary bilen geldi. Duşuşykda BMG-niň Neşe serişdeleri we jenaýatçylyk boýunça müdirliginiň neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygyna garşy göreşmek, Merkezi Aziýa ýurtlary üçin serhetüsti hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça milli, sebit we ählumumy maksatnamalaryny amala aşyrmagyň ýollary, şeýle hem Türkmenistan bilen bu müdirligiň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek boýunça 2022 — 2025-nji ýyllar döwri üçin çäreleriň meýilnamasy bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

22-nji noýabrda paýtagtymyzyň Şekillendiriş sungaty muzeýinde sanly ulgam arkaly “Türkmenistanyň taryhy we medeni ýadygärlikleri: öwrenmek, gorap saklamak we rejelemegiň tejribesi” atly halkara ylmy maslahat geçirildi. Bu çäre hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça ýurdumyzyň Medeniýet ministrligi tarapyndan guraldy. Taryhy-medeni ýadygärlikleri öwrenmek, gorap saklamak we rejelemek babatda halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek hem-de tejribe alyşmak maksady bilen geçirilen çärä ýurdumyzyň ugurdaş edaralarynyň ýolbaşçylarydyr wekilleri, ylym, medeniýet işgärleri, şeýle hem sanly ulgam arkaly olaryň daşary ýurtly kärdeşleri — Russiýanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň, Täjigistanyň, Fransiýanyň, Italiýanyň iri ylym, medeniýet merkezleriniň ýolbaşçylary, bilermenler gatnaşdylar. 

                                                                   

22-23-nji noýabrda Aşgabatda Ýewropa Bileleşiginiň hem-de Türkmenistanyň bilelikde guramagynda “Ýaşyl” energetika hem-de Ýewropa Bileleşiginiň wodorody peýdalanmak we metanyň zyňyndylaryny azaltmak boýunça strategiýalary” atly utgaşykly görnüşde geçirilen maslahata bu ugurda işleýän alymlar, hünärmenler gatnaşdylar. Çykyşlar degişli ulgamda kanunlary işläp taýýarlamak, wodorod energetikasynyň ýokary öndürijilikli eksport ugurly bölümini döretmek, energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmelerini ösdürmegiň mümkinçilikleri we ornaşdyrmagyň ýollary ýaly meselelere bagyşlandy. Maslahata gatnaşyjylar wodorody peýdalanmak we metanyň zyňyndylaryny azaltmak, nebitgaz, energetika, ulag pudaklarynda döwrebap, ekologik taýdan howpsuz, serişde tygşytlaýjy tehnologiýalary ulanmak boýunça tejribe alyşdylar. 

                                                                   

23 — 26-njy noýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti Parižiň Luwr muzeýinde geçirilen “Ulugdepe — Merkezi Aziýanyň gadymy taryhyny öwrenmek üçin iri merkez” atly halkara maslahata gatnaşdy. Maslahat bilelikdäki fransuz-türkmen arheologik toparynyň Ulugdepede geçiren arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijelerine bagyşlandy. 

                                                                   

24-nji noýabrda Fransiýanyň paýtagtynda ÝUNESKO-nyň Baş direktorynyň medeniýet boýunça orunbasary Ernesto Ramires bilen geçirilen duşuşykda 2023-nji ýylda Türkmenistanyň ÝUNESKO agza bolmagynyň 30 ýyllygy, 2024-nji ýylda bolsa beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygy mynasybetli birnäçe dabaralary we medeni çäreleri geçirmek ylalaşyldy. 

                                                                   

25-nji noýabrda Daşary işler ministrliginde “Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi” adam hukuklary boýunça dialogynyň 14-nji mejlisi geçirildi. Mejlisde köptaraplaýyn forumlaryň hem-de halkara guramalaryň çäklerinde hyzmatdaşlygy giňeltmegiň, bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň meselelerine garaldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan Farýab welaýatynyň Garamgol etrabynda gurlan saglyk öýünde abatlaýyş işleriniň tamamlanmagy, şeýle hem owgan tarapyna lukmançylyk enjamlaryndan we derman serişdelerinden ybarat ynsanperwerlik kömeginiň berilmegi mynasybetli Türkmenistanyň Owganystandaky (Mazari-Şarif ş.) baş konsullygynyň guran dabaraly resmi çäresinde ýerli ilat hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa köp ýyllaryň dowamynda Türkmenistan tarapyndan berilýän kömek üçin tüýs ýürekden hoşallygyny bildirdi. 

                                                                   

27 — 29-njy noýabrda Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň ýolbaşçysy — Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly ýurduň Prezidenti Ýun Sok Ýol, Milli Assambleýanyň ýolbaşçysy Kim Jin-Pýo, “Türkmenistan — Koreýa” parlamentara dostluk toparynyň ýolbaşçysy Li Dal-Gon, Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň (KITA) prezidenti Kristofer Ku bilen duşuşdy, işewürler maslahatyna gatnaşdy, şeýle-de öňdebaryjy koreý kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşdy. Gepleşikleriň dowamynda iki ýurduň arasynda esasy ugurlar boýunça, şol sanda parlamentara hyzmatdaşlyk, ulag-logistika, maliýe-bank, ylym-bilim, ýangyç-energetika, şähergurluşyk we beýleki ulgamlarda netijeli özara gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri boýunça pikir alşyldy.  

                                                                   

Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýet agzalarynyň dostlukly ýurduň ugurdaş düzümleriniň hem-de işewür toparlarynyň ýolbaşçylary bilen duşuşyklary boldy. Duşuşyklaryň netijeleri boýunça degişli ikitaraplaýyn resminamalara gol çekildi. Munuň özi syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryň hil taýdan täze derejä çykandygynyň subutnamasyna öwrüldi. 

                                                                   

28-nji noýabrda türkmen wekiliýeti Täjigistan Respublikasynyň Duşenbe şäherinde geçirilen Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň müdiriýetiniň nobatdaky mejlisine gatnaşdy. Müdiriýetiň mejlisiniň netijeleri boýunça birnäçe resminamalar, şol sanda Amyderýada we Syrderýada suw serişdelerini hasaba almak hem-de gözegçilik etmek boýunça döwrebap enjamlary ornaşdyrmak baradaky çözgüt kabul edildi. 

                                                                   

28-nji noýabrda Döwlet medeniýet merkeziniň Mukamlar köşgünde açylyşy bolan “Milli aýdym-saz sungaty dünýä halklarynyň mirasynda” atly halkara festiwala we maslahata gatnaşmak üçin Aşgabada halkara guramalaryň, ugurdaş ministrlikleriň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, Azerbaýjandan, Eýrandan, Gazagystandan, Gyrgyzystandan, Tatarystandan, Türkiýeden we Özbegistandan aýdymçylardyr sazandalar, alymlardyr hünärmenler, ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary, medeniýet işgärleri geldiler. Milli medeni mirasy gorap saklamak hem-de wagyz etmek, medeniýetleri özara baýlaşdyrmak, dünýä halklarynyň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de pugtalandyrmak bu forumyň esasy maksady boldy. 

                                                                   

28-nji noýabrda Ankara şäherinde Daşary işler ministrlikleriniň arasynda syýasy geňeşmeler geçirildi. Olarda Türkmenistanyň we Türkiýe Respublikasynyň syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda, şeýle hem halkara guramalaryň çäklerindäki hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýändikleri tassyklanyldy. 

                                                                   

28-29-njy noýabrda türkmen wekiliýetiniň Ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça türkmen-azerbaýjan hökümetara toparynyň altynjy mejlisine gatnaşmak üçin Baku şäherine amala aşyran iş saparynyň çäklerinde Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşykda hem-de toparyň mejlisinde türkmen-azerbaýjan hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de giňeltmegiň möhümdigi bellenildi. Söwda, ulag, energetika, gämigurluşyk we gämi abatlaýyş ulgamlarynda, senagatyň beýleki pudaklarynda hyzmatdaşlygyň meselelerine deglip geçildi. Bulardan başga-da, Aşgabatda we Bakuwda söwda öýlerini açmagyň hem-de Türkmen-azerbaýjan işewürlik geňeşini döretmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

29-njy noýabrda Türkmenistanyň Söwda-senagat edarasynyň Awstriýa Respublikasynyň Federal ykdysady edarasy bilen bilelikde guran Türkmen-awstriýa işewürlik maslahaty iki ýurduň maşyngurluşyk, bilim, sanly ulgam we elektron programma üpjünçiligi ulgamlaryna ýöriteleşen döwlet edaralarynyň, kompaniýalarynyň ýolbaşçylaryny hem-de wekillerini bir ýere jemledi. Duşuşygyň gün tertibine Türkmenistanyň we Awstriýa Respublikasynyň pudak edaralarynyň hem-de işewür toparlarynyň özara bähbitli hyzmatdaşlygynyň geljegi uly ugurlary bilen bagly meseleler girizildi. Forumyň çäklerinde iki ýurduň ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň, hususy kompaniýalarynyň, telekeçileriniň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirildi. Olaryň dowamynda resminamalara gol çekildi, täze gatnaşyklar ýola goýuldy, hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Bilelikdäki türkmen-awstriýa toparynyň 30-njy noýabrda Aşgabatda geçirilen 11-nji mejlisinde gurluşyk, energetika, ulag we logistika, saglygy goraýyş, oba hojalyk önümlerini gaýtadan işlemek ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygyň anyk ugurlaryna garaldy. Taraplar hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagyna ýardam bermäge taýýardyklaryny beýan etdiler. Mejlisiň jemleri boýunça degişli Teswirnama gol çekildi. 

                                                                   

30-njy noýabrda Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň başlygy hanym Neda Berger bilen geçiren duşuşygynda Türkmenistan bilen Awstriýa Respublikasynyň arasyndaky netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Geçen aýda geçirilen medeni çäreler döwletimiziň parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň aýdyň beýany boldy hem-de döwletara gatnaşyklaryň ösdürilmegine saldamly goşant goşdy. Aşgabatda Koreý medeniýetiniň günleri, Täjigistan Respublikasynyň Medeniýet günleri, Daşoguz şäherinde bolsa Türkmen we özbek halklarynyň dostluk festiwaly geçirildi. Bu halkara forumlara dostlukly ýurtlaryň alymlary, sungat ussatlary, döredijilik intelligensiýasynyň wekilleri gatnaşdylar. 

                                                                   

Mahlasy, ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň geçen aýda döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedowyň alyp barýan parahatçylyk söýüjilikli syýasaty bilen baglylykda guran köp sanly çäreleri ýurdumyzyň ösüşiň täze sepgitlerine tarap ýolundaky anyk ädimleriniň aýdyň beýany boldy. 

                                                                                                           

(TDH)

02.12.2022
Gündogar sebitiň kuwwatly desgasy

Amyderýanyň sag kenary soňky döwürde çalt depginlerde ösýär. Hojambaz etrabyndaky «Bagtyýarlyk» şertnamalaýyn çäginde nebitdir gazyň täze-täze gorlarynyň üsti açylyp, bu ýerde gazy arassalaýjy we gysyjy desgalar gurulsa, Köýtendag etrabynda dag magdanlaryny gaýtadan işleýän hem-de magdan däl daşlardan gurluşyk pudagy üçin zerur bolan önümleri öndürýän senagat kärhanalary işe girizildi. Elbetde, bu pudagyň mundan beýläkki ösüşini gazanmak üçin, onuň elektrik energiýasy bilen kadaly üpjünçiligi gazanyldy. Şu maksat bilen derýanyň sag kenarynda, Köýtendag etrabynyň çäginde täze, kuwwatly elektrik stansiýasy gysga wagtda gurlup, 2016-njy ýylyň iýulynda işe girizildi. 

                                                                   

“Watan” diýlip atlandyrylan, ýyllyk kuwwaty 254 megawatt bolan döwlet elektrik stansiýasy okgunly ösýän Lebap welaýatyny elektrik energiýasy bilen ygtybarly üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýedir. Ol diňe bir sag kenara däl, eýsem, çep kenardaky ilatly ýerlere, kärhanalara, desgalara hem öz öndürýän elektrik toguny iberip başlady. Sebäbi çep we sag kenardaky asma elektrik ulgamynyň halkalaýyn usulda birleşdirilip, bitewi ulgama öwrülmegi iki kenarda hem elektrik energiýasynyň üznüksiz ýagdaýda bolmagyny üpjün etdi. Bu elektrik stansiýasy Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe-de ýurdumyzyň gündogar sebitinde gurlan we gurulýan senagat kärhanalarynyň önümçilik kuwwatynyň artmagy üçin zerur şertleri döredýär. Iki sany gazturbinaly desgadan we energoblokdan, iki sany kuwwatly transformatordan, elektrik toguny 220 kw we 110 kw paýlaýjy beketlerden ybarat bolan bu desgada ABŞ-nyň «General Electric» kompaniýasynyň ýokary tehnologiýalara esaslanýan enjamlary oturdyldy. Şeýle enjamlar häzirki wagtda köp ýurtda iň kämil enjamlar hökmünde ulanylýar. Elektrik stansiýasy, ýurdumyzda gurlan beýleki elektrik stansiýalary ýaly, kompýuterler arkaly dolandyrylýar. Bu bolsa stansiýanyň merkezinden, ýagny dispetçerlik nokadyndan ähli tehnologik işlere gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär. Bu ýerde zähmet çekýän 81 adamyň ählisiniň-de ýerine ýetirýän işleri biri-biri bilen berk baglanyşykly. Energetika ugrundan ýokary okuw we ýörite orta hünär okuw mekdeplerini tamamlan hünärmenler gysga wagtyň içinde öz işleriniň ussatlary bolup ýetişdiler. Hut şolaryň birleşen tagallalary netijesinde bu stansiýa 2022-nji ýylyň on aýynda elektrik energiýasyny öndürmek baradaky meýilnamasyny 110 göterim berjaý etdi. Olar şu döwürde meýilleşdirilen 1155000 kilowatt-sagat elektrik energiýasyna derek 1270599 kilowatt-sagat elektrik energiýasyny öndürmegi başardylar.  

                                                                   

— Stansiýada «Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşiniň 2011 — 2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyna» laýyklykda, toplumlaýyn işler amala aşyrylýar. Amyderýanyň sag kenarynda gurlan iň uly we ýeke-täk elektrik stansiýasynyň geljek ýyllarda şu sebitde guruljak senagat kärhanalaryny-da elektrik togy bilen üpjün etmäge niýetlenendigi ýöne ýerden däl. Ýurdumyzyň dag-magdan senagaty örän çalt depginler bilen ösýär. Şu günki günde Lebap sement zawody, Künjek kän müdirligi, Garlyk kaliý dag-magdan toplumy hut biziň öndürýän elektrik energiýamyz bilen işleýär. Geljekde bu sebitde senagat kärhanalarynyň ýene-de birnäçesi gurulmaly. Olaryň köpüsi telekeçileriň gurjak kärhanalary bolar. Öndürýän elektrik energiýamyz ýörite gurlan energoköpri arkaly çep kenara-da birikdirildi we ol halkalaýyn häsiýete eýe boldy — diýip, elektrik stansiýasynyň baş inženeriniň orunbasary Begenç Geldiýew aýdýar.  

                                                                                                           

Hudaýberen ABRAÝEW.

02.12.2022
“Açyk gapylar” syýasatyna eýerip

Aşgabat, 30-njy noýabr (TDH). Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň başlygy hanym Neda Berger bilen geçiren duşuşygynda Türkmenistan bilen Awstriýa Respublikasynyň arasyndaky ýola goýlan netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmek babatdaky meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Myhman bilen mähirli salamlaşyp, Gahryman Arkadagymyz Neda Bergeriň Türkmenistanda uly hormata eýedigini aýtdy. Şeýle-de hormatly Arkadagymyz onuň ýurdumyzda geçirilýän köp sanly baýramçylyk dabaralaryna işjeň gatnaşýandygyny we iki ýurduň arasynda dostlukly gatnaşyklaryň ösdürilmegine mynasyp goşant goşýandygyny kanagatlanma bilen belledi. 

                                                                   

Nygtalyşy ýaly, Türkmen-awstriýa jemgyýeti 2008-nji ýylyň noýabr aýynda döredildi we onuň internet saýty açyldy. Şeýle-de “Galkynyş” žurnaly çap edilýär. Şunuň bilen bir hatarda, Aşgabatda hem-de Wena şäherinde bu jemgyýetiň guramagynda Medeniýet günleri yzygiderli geçirilýär. Ýewropada ýeke-täk “Galkynyş” atly bilelikdäki simfoniki orkestriň çykyşlary, paýtagtymyzda guralýan Wena ballary we beýleki döredijilik çäreleri taraplaryň medeni-ynsanperwer ulgamdaky hyzmatdaşlygynyň netijeli häsiýete eýe bolýandygyny görkezýär. 

                                                                   

Iki ýurduň we halkyň has-da ýakynlaşmagy, Türkmenistanda durmuşa geçirilýän özgertmeleriň giňden wagyz edilmegi ugrunda hemmetaraplaýyn tagalla edýändigi üçin Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň başlygyna minnetdarlyk bildirip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak esasynda ýola goýulýan türkmen-awstriýa gatnaşyklarynyň sazlaşykly ösdürilýändigini kanagatlanma bilen belledi. Duşuşygyň dowamynda Türkmenistan bilen Awstriýa Respublikasynyň diňe bir ikitaraplaýyn görnüşde däl, eýsem, halkara düzümleriň çäklerinde-de üstünlikli hyzmatdaşlyk edýändigi nygtaldy. Abraýly halkara guramalaryň çäklerinde ählumumy we sebitleýin derejedäki halkara başlangyçlara hem-de tekliplere ikitaraplaýyn goldaw berilýändigi munuň aýdyň beýanydyr. Şunuň bilen baglylykda, Awstriýanyň dürli ugurlar boýunça ýöriteleşdirilen iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň möhüm orna eýe bolan Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň agzalarydygyny aýratyn bellemeli. 

                                                                   

Şeýle-de parlamentara gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Onuň mundan beýläk-de giňeldilmegine we netijeli gatnaşyklaryň iki ýurduň halklarynyň abadançylygynyň bähbidine ösdürilmegine taraplar uly gyzyklanma bildirýärler. 

                                                                   

Türkmenistanda Awstriýa Respublikasy bilen ýola goýulýan dostluk gatnaşyklaryna ýokary baha berilýändigini belläp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmen-awstriýa jemgyýetiniň başlygy hanym Neda Bergere berk jan saglyk, abadançylyk we üstünlik arzuw etdi.

01.12.2022
Türkmenistanyň Prezidenti Eýran Yslam Respublikasynyň energetika ministrini kabul etdi

Aşgabat, 30-njy noýabr (TDH). Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Eýran Yslam Respublikasynyň energetika ministri Ali Akbar Mehrabiany kabul etdi.

 Myhman wagt tapyp kabul edendigi hem-de ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyza Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Seýed Ebrahim Raisiniň aýdan mähirli sözlerini we tutuş türkmen halkyna abadançylyk, rowaçlyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi. Bellenilişi ýaly, Eýranda Türkmenistan bilen hoşniýetli goňşuçylyk we birek-birege hormat goýmak esasynda ýola goýulýan netijeli gatnaşyklaryň mundan beýläk-de berkidilmegine uly ähmiýet berilýär. 

                                                                   

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow goňşy ýurtlar bilen köpugurly hyzmatdaşlygy ösdürmegiň Watanymyzyň daşary syýasat strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyny belläp, Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentine we ýurduň ähli halkyna özüniň hoşniýetli arzuwlaryny aýtdy hem-de iki döwletiň arasynda ýola goýlan gatnaşyklaryň dost-doganlyk häsiýetine esaslanýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Şu barada aýtmak bilen, döwlet Baştutanymyz iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlan pursadyndan bäri netijeli türkmen-eýran hyzmatdaşlygynyň okgunly ösdürilýändigini nygtady. 

                                                                   

Duşuşygyň dowamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljekki ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda Hökümet wekiliýetleriniň özara saparlarynyň möhüm ähmiýetiniň bardygy nygtaldy. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Eýran Türkmenistanyň iri söwda-ykdysady hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar we daşary söwda dolanyşygynda öňdäki orunlaryň birini eýeleýär. 

                                                                   

Şunuň bilen baglylykda, EYR-nyň energetika ministriniň Aşgabada saparynyň çäklerinde meýilleşdirilen duşuşyklaryň we gepleşikleriň ählumumy bähbitlere laýyk gelýän netijeli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegine kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirildi. 

                                                                   

Bellenilişi ýaly, hyzmatdaşlyk birnäçe pudaklar boýunça işjeň ösdürilýär. Türkmenistan we Eýran Yslam Respublikasy tebigy serişdelere baý bolmak hem-de çäk taýdan amatly ýerleşmek bilen, daşary ykdysady, energetika we üstaşyr ulag ugurlarynda özara gatnaşyklar üçin oňyn mümkinçilikleri üpjün edýär. Şunuň bilen baglylykda, hyzmatdaşlygyň ägirt uly serişde we ykdysady mümkinçiliklerini doly durmuşa geçirmek babatda gatnaşyklaryň has işjeň guralyny işläp taýýarlamagyň zerurdygy bellenildi. Şunda anyk netijelere gönükdirilen türkmen-eýran gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de işjeňleşdirilmeginde bilelikdäki hökümetara toparyň işine möhüm orun degişlidir. 

                                                                   

Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow we Eýran Yslam Respublikasynyň energetika ministri Ali Akbar Mehrabian dostluk we hoşniýetli goňşuçylyk, deňhukuklylyk, özara bähbitlilik, uzak möhletleýinlik ýörelgelerine esaslanýan ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ählumumy abadançylygyň bähbidine ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.

01.12.2022
Obalarda döwrüň kaşaň keşbi bar

Gojaman Amyderýanyň kenaryny etekläp oturan gadymy obalarymyzyň hersi özüniň özboluşly aýratynlygy bilen meşhurdyr. Olaryň käbiri beýik şahsyýetleri bilen tanalsa, ýene-de biri tebigy ýadygärlikleri, beýleki biri bolsa baý taryhy bilen bellidir. Ýöne islendik obanyň hem, ilkinji nobatda, öz zähmet adamlary bilen adygýandygyny-da aýtmak gerek. Çärjew etrabynyň Kölaryk geňeşliginiň obalary-da ynsan zähmetiniň netijesinde gözel görke gelýär. Geňeşligiň döwrüň belent ruhuna beslenen obalarynyň hersiniň soňky ýyllarda özgeren durmuşy barada aýratyn söhbet edere-de näçe diýseň gürrüň bar. Obalaryň tekiz we giň köçelerinden ýöräp barşyňa oba durmuşynyň gözellikleri ünsüňi özüne çekýär. Hojalyklaryň her biriniň döwletlilikden, rysgal-bereketden, agzybirlikden, bagtdan paýlydyklaryny aňmak kyn däl.  

                                                                   

Oba durmuşynyň göze gelüwliligi, abadançylygy bilen gyzyklanyp, biz Geňeşligiň arçyny Jora Bazarow bilen gürrüňdeş bolduk. Ol:  

                                                                   

― Men obalarymyzyň bagtyýarlygyny, ilki bilen, ilatymyzyň işjanlylygynda görýärin. Ildeşlerimiziň hersi bir işiň başynda. Kimsi öz rysgyny ene toprakdan gazanýar, kimsi senagat kärhanasynda, bilim-terbiýeçilik edarasynda ýa-da medeniýet ojagynda netijeli zähmeti bilen nusgalyk görelde görkezýär. Bir zada aýratyn ünsüňizi çekesim gelýär. Häzirki wagtda obalarymyzda jemi hojalyklaryň 2429-sy bolup, şolaryň 2 müňden gowragy ýyladyşhana şertlerinde önüm öndürmek bilen meşgullanýar. Ynha, «Herekete ― bereket» diýleni. Yhlas edip, ene ýere hyzmat edene sahy toprak hem öz berekedini bolluk bilen eçilip dur. Ýurdumyzyň ähli sebitlerindäki söwda nokatlaryna gök-bakja ekinlerimiziň onlarça tonnasy tapgyrma-tapgyr ugradylýar. Önümlerimiziň goňşy ýurtlaryň halklarynyň hem saçaklaryny bezeýändigi biziň buýsanjymyza buýsanç goşýar. Oba ýaşlarynyň köpüsiniň döwrebap ýyladyşhanalarda işlemäge höwesekdikleri bizi has-da begendirýär. Hojalyk agzalarynyň biri-birinden öwrenip, tejribe alyşmaklary, agzybirligi netijesinde oba ilatynyň durmuşy ýyl-ýyldan gowulanýar. Bu bolsa maşgalalaryň diňe bir maddy hal-ýagdaýyny berkitmän, eýsem, döwletimiziň azyk bolçulygyna hem şahsy goşandymyzdyr — diýip, ýürek buýsanjyny biziň bilen paýlaşdy.  

                                                                   

Döwrebap, sazlaşykly ýaşaýşy geňeşligiň Kölaryk, Könegulançy, Joraýew, Asudalyk, Balykçy, Araplar, Uçbaş, Esgi, Ýalkym ýaly obalarynyň hersiniň mysalynda hem görmek bolýar. Bu oba ilaty üçin döwlet derejesinde edilýän giň möçberli aladalara jogap edilip, oba durmuşynyň döwrebap keşbini emele getirmek ugrunda tutanýerli zähmet çekýän ilatyň yhlasynyň ýerine düşýändigidir. Obalaryň hemmesinde ýollary abatlamak, yşyklandyrmak, daş düşemek işleri-de doly durmuşa geçirilen. Zähmetden taplanýan oba ilatynyň döwrebap durmuşyň hözirini görüp ýaşaýandyklaryny, işleýändiklerini, önüm öndürýändiklerini ýakyndan synlap buýsanmazlyk mümkin däl. Olar indi şahsy hojalyklaryndaky ýyladyşhanalarynda önümçiligiň öňdebaryjy iş usullaryny guramak bilen dürli şitillerden, gök otlardan başlap, aýratyn howa şertlerini talap edýän banandyr papaýýa, apelsin agaçlaryny ösdürmekligi we olardan bol hasyl almaklygy hem başarýarlar. Idegi ýetirilen hyýardyr pomidorlaryň, bolgar burçlarynyň, limondyr bakja ekinleriniň hyrydarlarynyň ýetik bolmagy önümleriň ýokary hilinden we datly tagamyndan habar berýär. Her möwsümde pomidoryň saýlama görnüşleriniň Russiýa, Gazagystana, Gyrgyzystana eksportunyň yzygiderli artmagy-da işine ökde ekerançy daýhanlaryň islegli önümleri ýetişdirmekde ýeterlik tejribe toplandyklaryny görkezýär. Olar indi ýurdumyzyň beýleki sebitlerine gidip, otag güllerini, palma we beýleki bezeg agaçlaryny, miweli baglaryň nahallaryny ekip bermek hyzmatyny hem ýerine ýetirýärler.  

                                                                   

Geňeşligiň çägindäki ähli zerur işleriň sazlaşykly alnyp barylmagynda Geňeş agzalarynyň hem aýratyn hyzmatynyň bardygy görnüp dur. Olar obalarda bagtyýar ýaşaýşyň birsydyrgyn dowam etmegini gazanmak, maşgalalarda abadançylygy we agzybirligi saklamak maksady bilen ilat arasynda düşündiriş işlerini yzygiderli geçirýärler. Toýdur märekelerde däp-dessurlaryň dogry berjaý edilişi oba kethudalarynyň aýratyn gözegçiliginde. Geňeş agzalarynyň aýdyşlary ýaly, hojalyk hajatlary üçin ýoluň gyrasyna düşürilýän çägedir kerpiji, otdur samany bir günüň dowamynda aýyrmagy, köçä has ýakyn alnyp barylýan gurluşyklarda bolsa daşyna haýat çekdirmegi eýýäm oba ilatyna ýatlatmak zerurlygy ýok. Şu günler ýaplary gazmak we olary zir-zibillerden arassalamak, ýagyşdyr gar suwlaryny zeý kanallara akdyrmagy ýola goýmak maksady bilen hojalyk agzalaryndan düzülen toparlar meýletin esasda işleriň ýene bir ujundan girişdiler. Bu işlerde etrabyň jemagat hojalygy edaralarynyň tehnikalarynyň hyzmatyndan hem ýerlikli peýdalanylýar.  

                                                                   

― Pederlerimiziň «Oba abat ― il abat» diýen pähimine eýerip, durmuşy gözelleşdirmegi, abadanlaşdyrmagy biz özümizden başlaýarys. Obalarymyzda saglyk öýleriniň 9-sy, orta mekdepleriň 4-si, alyjylar jemgyýetleriniň dükanlarynyň 6-sy, 1 sany çagalar bagy hereket edip, olaryň hersinde-de şu günüň talaplaryna laýyk gelýän ýaşaýyş-durmuş şertleri üpjün edilen. Olaryň hyzmatlaryndan ýaşaýjylarymyz giňden peýdalanýarlar. Obalaryň çäklerinde arassaçylyk işlerini ünsden düşürmeýäris. Ýaşlaryň maşgala abadançylygyny goramakda, ýaramaz endikleriň jemgyýetimize ýanaşmagyny aradan aýyrmakda mährem enelerimizdir kethudalarymyzyň aýratyn hyzmaty bar — diýip, geňeşligiň kätibi Ýunus Ereşow hem arçynyň sözüniň üstüni ýetirdi.  

                                                                   

― Gün-günden görke gelýän owadan durmuşymyz obalarymyzyň şäher derejesinde ösýändigini görkezýär. Ýylyň-ýylyna bagtyýar maşgalalaryň-da sanynyň artmagy guwandyryjy ýagdaýdyr. Bu ugurda Oba milli maksatnamasynyň çäklerinde geňeşligimizde mellek ýerlerini bölüp bermek işleri-de utgaşykly alnyp barylýar. Diňe soňky 3-4 ýylyň içinde etrabymyzyň Talhanbazar geňeşliginiň çäginde döredilen mellek ýer gorundan ýaş maşgalalaryň 460-sy mellek ýerli boldular. Nesip bolsa, ol ýerlerde hem ýene-de sanlyja ýyllardan bagtly durmuşyň möwç alyp ugrajakdygyna biz pugta ynanýarys. Çünki Arkadagly Serdarymyzyň «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen şygaryny ýörelge edinýän ildeşlerimiz özleri üçin edilýän bimöçber aladalara zähmet üstünlikleri bilen jogap berýärler — diýip, arçyn Jora Bazarow sözüni jemledi.  

                                                                                                           

Merjen KADYROWA

01.12.2022
Türkmenistanyň Kanuny

«Salgytlar hakynda» Türkmenistanyň bitewi Kanunyna üýtgetmeler we goşmaça girizmek hakynda 

                                                                   

I. 2004-nji ýylyň 25-nji oktýabrynda Türkmenistanyň Halk Maslahaty tarapyndan kabul edilen «Salgytlar hakynda» Türkmenistanyň bitewi Kanunyna (2005-nji ýylyň 25-nji oktýabryndaky Türkmenistanyň Kanunynyň görnüşinde) (Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň resmi namalarynyň ýygyndysy, 2005 ý., HM-80; Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2005 ý., № 4, 37-nji madda; 2006 ý., № 3, 12-nji madda; 2007 ý., № 1, 20-nji we 24-nji maddalar, № 2, 48-nji madda, № 4, 68-nji we 74-nji maddalar; Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň resmi namalarynyň ýygyndysy, 2008 ý., HM-96; Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2008 ý., № 1, 7-nji madda, № 3, 41-nji madda; 2009 ý., № 2, 41-nji madda, № 3, 45-nji madda; 2010 ý., № 1, 19-njy madda, № 2, 34-nji madda, № 3, 64-nji madda; 2011 ý., № 1, 5-nji we 24-nji maddalar, № 2, 45-nji madda, № 3, 59-njy madda; 2012 ý., № 1, 48-nji madda, № 3, 68-nji madda; 2013 ý., № 1, 7-nji madda, № 2, 26-njy madda; 2014 ý., № 1, 24-nji we 49-njy maddalar, № 3, 112-nji madda, № 4, 149-njy madda; 2015 ý., № 2, 48-nji we 71-nji maddalar, № 3, 111-nji madda, № 4, 146-njy madda; 2016 ý., № 1, 52-nji madda, № 3, 118-nji madda, № 4, 144-nji we 165-nji maddalar; 2017 ý., № 2, 77-nji madda, № 3, 111-nji madda, № 4, 135-nji we 147-nji maddalar; 2018 ý., № 2, 42-nji madda, № 4, 95-nji we 107-nji maddalar; 2019 ý., № 2, 34-nji madda, № 4, 94-nji madda; 2020 ý., № 3, 45-nji madda, № 4, 84-nji madda; Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Maglumatlary, 2021 ý., № 2 — 3, 49-njy we 51-nji maddalar, № 4, 136-njy we 152-nji maddalar; 2022 ý., № 2, 22-nji madda, № 3, 78-nji madda) şu üýtgetmeleri we goşmaçany girizmeli: 

                                                                   

 1) 119-njy maddadaky tablisanyň «Goşmaça tölegleriň möçberleri» diýen sütüninde: 

                                                                   

 «Öndürilýän harytlar boýunça» diýen bölümde: 

                                                                   

 «Piwo» böleginde «26%-i» diýen sany «30%-i» diýen sana çalşyrmaly; 

                                                                   

«Tebigy üzüm çakyry, güýçli spirtli içgiler, likýorlar we düzüminde alkogol bolan gaýry alkogolly içgiler (üzüm löderesinden başga), şeýle hem düzüminde alkogol bolan çakyr serişdeleri» böleginde «34%-i», «53%-i» we «67%-i» diýen sanlary degişlilikde «39%-i», «61%-i» we «77%-i» diýen sanlara çalşyrmaly; 

                                                                   

 «Türkmenistanyň gümrük çägine getirilýän harytlar boýunça» diýen bölümde: 

                                                                   

 «Piwo» böleginde «80%-i» we «8» diýen sanlary degişlilikde «92%-i» we «9» diýen sanlara çalşyrmaly; 

                                                                   

«Düzüminde aşakdaky möçberde alkogol bolan üzüm çakyrlary we alkogolly içgiler» böleginde «146%-i», «34» we «53» diýen sanlary degişlilikde «168%-i», «39» we «61» diýen sanlara çalşyrmaly; 

                                                                   

«Spirtli içgiler taýýarlanylanda ulanylýan spirt (saglygy goraýyş maksady bilen getirilýänlerinden, şeýle hem döwlet kärhanalary, alyjylar birleşmeleriniň kärhanalary tarapyndan getirilýänlerinden beýlekileri)» böleginde «7» diýen sany «8» diýen sana çalşyrmaly; 

                                                                   

 «Temmäki önümleri» böleginde «93%-i» we «4» diýen sanlary degişlilikde «116%-i» we «5» diýen sanlara çalşyrmaly; 

                                                                   

«Senagat taýdan öndürilen beýleki temmäki we temmäkiniň senagat çalşyryjylary» böleginde «19,5» diýen sany «24,4» diýen sana çalşyrmaly;  

                                                                   

 2) 187-nji maddanyň bäşinji böleginiň sekizinji tesiminden soň şu mazmunly tesimi goşmaly: 

                                                                   

«Bilim edaralaryny tamamlan we işe kabul edilen ýaş hünärmenler üçin hasaplanan salgydyň möçberi, olaryň alýan ähli girdejileri boýunça işe başlan aýyndan başlap ilkinji 12 aýyň dowamynda — 50 göterim, ondan soňky 24 aýyň dowamynda 25 göterim azaldylýar.»; 

                                                                   

 3) 218-nji maddany şu görnüşde beýan etmeli: 

                                                                   

 «218-nji madda. Awtomobilleriň ýerlenilmegi üçin ýygymyň möçberi 

                                                                   

Awtomobilleriň ýerlenilmegi üçin ýygymyň möçberi Türkmenistanyň kanunçylygynda salgytlary we ýygymlary hasaplamak üçin bellenilen binýatlyk mukdaryň ululygynyň aşakdaky möçberlerinde bellenilýär: 

                                                                   

 ýeňil awtomobiller üçin: 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 2000 kub santimetre çenli — 10 essesi; 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 2000 kub santimetrden ýokary we 3500 kub santimetre çenli — 20 essesi; 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 3500 kub santimetrden ýokary — 40 essesi; 

                                                                   

 öndürilen ýyly we hereketlendirijisiniň iş göwrümi hasaba alynmanda 10 ýyl dolanlar — 10 essesi; 

                                                                   

 awtobuslar üçin: 

                                                                   

 10-15 orunlyk — 10 essesi; 

                                                                   

 16-25 orunlyk — 20 essesi; 

                                                                   

 25 orunlykdan ýokary — 30 essesi; 

                                                                   

 ýük awtomobilleri üçin: 

                                                                   

 ýük göterijiligi 5 tonna çenli — 10 essesi; 

                                                                   

 ýük göterijiligi 5 tonnadan ýokary we 10 tonna çenli — 20 essesi; 

                                                                   

 ýük göterijiligi 10 tonnadan ýokary — 40 essesi.»; 

                                                                   

 4) 223-nji maddany şu görnüşde beýan etmeli: 

                                                                   

 «223-nji madda. Awtoulag serişdeleriniň eýelerinden alynýan ýygymyň möçberleri 

                                                                   

Awtoulag serişdeleriniň eýelerinden alynýan ýygymyň möçberi Türkmenistanyň kanunçylygynda salgytlary we ýygymlary hasaplamak üçin bellenilen binýatlyk mukdaryň ululygynyň aşakdaky möçberlerinde bellenilýär: 

                                                                   

 motoulaglar üçin — 2 essesi; 

                                                                   

 ýeňil awtomobiller üçin: 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 2000 kub santimetre çenli — 4 essesi; 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 2000 kub santimetrden ýokary we 3500 kub santimetre çenli — 6 essesi; 

                                                                   

 hereketlendirijisiniň iş göwrümi 3500 kub santimetrden ýokary — 10 essesi; 

                                                                   

 öndürilen ýyly we hereketlendirijisiniň iş göwrümi hasaba alynmanda 10 ýyl dolanlar — 4 essesi; 

                                                                   

 awtobuslar üçin: 

                                                                   

 10-15 orunlyk — 4 essesi; 

                                                                   

 16-25 orunlyk — 6 essesi; 

                                                                   

 25 orunlykdan ýokary — 10 essesi; 

                                                                   

 ýük awtomobilleri üçin: 

                                                                   

 ýük göterijiligi 5 tonna çenli — 10 essesi; 

                                                                   

 ýük göterijiligi 5 tonnadan ýokary we 10 tonna çenli — 20 essesi; 

                                                                   

 ýük göterijiligi 10 tonnadan ýokary — 30 essesi.». 

                                                                   

 II. Şu Kanun 2023-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan herekete girizilýär. 

                                                                   

 Türkmenistanyň Prezidenti
Serdar BERDIMUHAMEDOW.
 

                                                                   

 Aşgabat şäheri, 2022-nji ýylyň 20-nji noýabry.

30.11.2022
Elektron söwda — ösen döwrüň talaby

Öňdebaryjy tehnologiýalaryň günsaýyn kämilleşýän döwründe ýurdumyzda ykdysadyýetiň ähli pudaklaryna sanly ulgam giňden ornaşdyrylýar. Ilata edilýän hyzmatlaryň tölegleri sanlylaşdyrylyp, sanly marketing, sanly täjirçilik, sanly aragatnaşyk ýaly möhüm ähmiýetlii işler durmuşa geçirilýär. Sanly ulgamyň amatly mümkinçilikleriniň hatarynda elektron söwda hyzmaty halkymyz üçin örän bähbitli hem elýeterlidir. «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynyň», şeýle-de Türkmenistanda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň» üstünlikli durmuşa geçirilmegi bilen, ýurdumyzda internet söwda dükanlary döredilip, onlaýn söwda hyzmatlary giň gerimde ýola goýuldy. 

                                                                   

Elektron söwda ýurdumyzda milli ykdysadyýetiň dürli ugurlaryny öz içine almak bilen, örän ýokary depginlerde ösdürilýär. Häzirki wagtda paýtagtymyzdaky we ýurdumyzyň welaýatlaryndaky internet dükanlarynyň üsti bilen dürli azyk önümlerini, hojalyk harytlaryny satyn alyp bolýar. Döwrebap söwda hyzmatyndan peýdalanýan müşderiler öýde oturan ýerlerinden, internet arkaly haýsy dükanda nähili önümleriň hödürlenýändigi, olaryň görnüşleri we bahalary bilen tanşyp, sargyt edip bilýärler. Şäheriçi eltip bermek hyzmatlarynyň mugt amala aşyrylmagy elektron dükanlaryň müşderileriniň artmagyna getirýär. Bu hyzmatlaryň ýola goýulmagynyň, esasan hem, öý bikeleri üçin amatlydygyny bellemeli. Öý bikesi, zerurlyk ýüze çykanda, gerek önümini öýde, işden elini sowatmazdan satyn alyp bilýär we gymmatly wagtyny tygşytlaýar. 

                                                                   

Ilatyň gündelik sarp edýän azyk we hojalyk harytlaryny sanly ulgamyň üsti bilen üpjün etmekde ýurdumyzyň hususyýetçileri aýratyn işjeňlik görkezýärler. Onlaýn arkaly azyk önümlerine edilýän sargytlar gysga wagtda ýerine ýetirilip, azyk önümleri ter we täze görnüşde müşderilere gowşurylýar. Olar üçin hasaplaşyklar nagt we nagt däl görnüşde, şeýle-de onlaýn arkaly kabul edilýär. 

                                                                   

Bu döwrebap hyzmatlar paýtagtymyzda uzak ýyllardan bäri hereket edýän «Halk market» dükanlaryna hem giňden ornaşdyrylandyr. Ýokary hilli, ekologiýa taýdan arassa, dünýä bazarynda bäsdeşlige ukyply azyk önümlerini we hojalyk harytlaryny müşderilere hödürleýän dükanlar mydama köp adamly. Onuň daşyndan onlaýn arkaly sargyt edýän müşderileriň-de sany gün-günden artýar. Şonuň ýaly-da, alyjylary höweslendirmek maksady bilen, ýurdumyzda giňden bellenilýän baýramçylyklarda, şanly senelerde harytlaryň bahalarynyň arzanladylmagy, dürli aksiýalaryň geçirilmegi müşderilerde ýokary isleg döredýär. 

                                                                   

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşynyň has-da gowulandyrylmagy ugrunda tagalla edýän Arkadagly Serdarymyza alkyşlarymyz bimöçberdir. 

                                                                                                           

Kerim SERDAROW,

                       

Aşgabat şäheriniň ýaşaýjysy.

30.11.2022
Türkmenistanyň Prezidenti Serdar BERDIMUHAMEDOW: — Türkmenistanyň ulag-logistikasy Ýewraziýa yklymynyň üstaşyr düzüminiň möhüm bölegidir

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow 21-22-nji noýabrda Birleşen Arap Emirliklerine amala aşyran resmi saparynyň barşynda BAE-niň Prezidenti Şeýh Mohammed bin Zaýed Al Nahaýýan bilen geçirilen gepleşiklerde ulag-logistika ulgamynyň hyzmatdaşlygyň strategik ugry bolup durýandygyny aýratyn nygtady. Bu babatda iki ýurduň port düzümlerini ulanmak arkaly, utgaşykly ulag geçelgelerini kemala getirmek boýunça taslamalary durmuşa geçirmek üçin giň mümkinçilikler bar. 

                                                                   

Mälim bolşy ýaly, 2018-nji ýylda Hazar deňziniň türkmen kenarynda Türkmenbaşy Halkara deňiz porty ulanmaga berildi. Häzirki wagtda bu port öňdebaryjy tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan halkara derejedäki köpugurly terminaldyr. Onuň kuwwaty, hususan-da, Ýakyn we Orta Gündogaryň, Hindi ummanynyň deňiz ugurlary boýunça gatnawlary ýola goýmaga mümkinçilik berýär. Şeýlelikde, Türkmenbaşy Halkara deňiz porty Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça yklymda iň iri ulag halkasy bolmak mümkinçiligine eýedir. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenbaşy portunyň we BAE-niň portlarynyň logistik baglanyşygynyň örän uly geljegi bar. 

                                                                   

Ýokary derejedäki gepleşikleriň jemleri boýunça Türkmenistan bilen Birleşen Arap Emirlikleriniň Bilelikdäki Beýannamasy kabul edildi. Onda, hususan-da: “Taraplar ulag gatnawlarynyň iki döwletiň arasynda ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin möhüm ähmiýetiniň bardygyny bellediler. Şunuň bilen baglylykda, olar Türkmenistanyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň Halkara portlarynyň arasynda hyzmatdaşlygyň wajypdygyny nygtadylar” diýlip bellenilýär. 

                                                                   

Hormatly Prezidentimiz BAE resmi saparynyň ikinji gününiň çäklerinde “Türkmenistan — BAE” işewürlik maslahatynyň açylyş dabarasynda eden çykyşynyň barşynda ulag ulgamynda hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyna ünsi çekdi. Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, soňky ýyllaryň dowamynda ýurdumyzda köpugurly ulag ulgamyny kemala getirmek boýunça işler amala aşyrylýar, hususan-da, deňiz ulag ulgamynyň düzümi giňeldilýär, täze awtomobil, howa, demir ýol ulag merkezleriniň we geçelgeleriniň gurluşygy giň gerimde alnyp barylýar. Hormatly Prezidentimiz 2021-nji ýylda Türkmenistanyň Hökümeti bilen Abu-Dabiniň ösüş gaznasynyň arasynda Balkan welaýatynyň Jebel şäherinde Halkara howa menziliniň toplumynyň gurluşygynyň taslamasyny maliýeleşdirmek hakynda karz ylalaşygyna gol çekilmegine ýokary baha berip, ýurdumyzda ulag-üpjünçilik ulgamlarynyň beýleki taslamalaryna-da BAE-den hyzmatdaşlary çekmäge taýýardygyny aýtdy. 

                                                                   

2018-nji ýylda Hazaryň kenarynda Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň gurluşygy tamamlandy. Häzirki döwürde ol kuwwatly, köpugurly deňiz menzili bolup durýar. Türkmenbaşy portunyň Birleşen Arap Emirlikleriniň çäklerindäki portlar bilen logistik baglanyşygynyň ýola goýulmagynyň bu maksada doly laýyk gelýändigine, portlary dolandyrmaga we Emirlikleriň logistik hyzmatlara ýöriteleşdirilen kompaniýalary üçin özüne çekiji taslama bolup biljekdigine ynanýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.  

                                                                   

Türkmenistanyň çäk taýdan amatly ýerleşmegi ýurdumyzyň tutuş üstaşyr ulag düzüminiň çalt depginde hem-de toplumlaýyn ösmegi, şeýle-de onda amatly maýa goýum ýagdaýynyň döredilmegi bilen birlikde, dünýäniň köp ýurtlarynyň döwlet we işewür toparlarynyň wekilleriniň ünsüni özüne çekýär. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ulag ulgamynyň ösdürilmegini häzirki döwürde ykdysady strategiýanyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde kesgitledi. “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasy”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasy” kabul edildi. 

                                                                   

Häzirki wagtda ulag meselesine bilermenler jemgyýetçiligi tarapyndan uly üns we gyzyklanma bildirilýär. Türkmenistan Merkezi Aziýa döwletleriniň söwda-ykdysady we maýa goýum hyzmatdaşlygynyň strategik häsiýete eýe bolmagyny, has takygy, ony Ýewraziýanyň täze geoykdysady giňişligini kemala getirmegiň esaslarynyň birine öwürmegi zerur hasaplaýar diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Merkezi Aziýanyň döwlet Baştutanlarynyň şu ýylyň 21-nji iýulynda Gyrgyz Respublikasynda geçirilen dördünji konsultatiw duşuşygynda eden çykyşynda aýtdy. Ulag we logistika bu strategiýanyň möhüm ugry bolup durýar. Hormatly Prezidentimiziň nygtaýşy ýaly, biziň ýurtlarymyzyň tagallalary baş maksada — kuwwatly we döwrebap düzümi döretmek maksadyna gönükdirilip biler we gönükdirilmelidir. Bu düzüm Merkezi Aziýanyň, Ýewropanyň, Ýakyn Gündogaryň, Aziýa — Ýuwaş umman sebitiniň ulag ulgamlarynyň birleşdirilmegini üpjün edip bilerdi. Şunda döwletimiziň Merkezi Aziýa — Hazar — Gara deňiz we Merkezi Aziýa — Pars aýlagy ulag ugruny ösdürmek boýunça bilelikdäki işe taýýardygy tassyklanyldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň ählumumy ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk garaýyşlary oňa yzygiderli we maksadalaýyk häsiýet bermek, şu meseleleri ara alyp maslahatlaşmagy sebit derejesinden esasy halkara münberiň — Birleşen Milletler Guramasynyň derejesine geçirmek zerurlygyna esaslanýar. Yklymiçi döwletler üçin ulag ulgamynda köptaraplaýyn gatnaşyklaryň aýratynlyklaryny nazara almak bilen, şu ýylyň awgust aýynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň ulag ministrleriniň derejesindäki halkara maslahat geçirildi. 

                                                                   

“Türkmenistan XXI asyryň ulag gurluşynyň integrasiýa ösüşiniň giňişlikleriň, sebitleriň, senagat, serişde, adam mümkinçilikleriniň baglanyşygydygyna ynanýar. Geljek iň uly halkara we sebit deňiz, derýa, awtomobil, demir ýollaryna hem-de howa merkezlerine çykmak, olaryň amatly utgaşmasy we hersiniň artykmaçlygyndan peýdalanmak bilen, birleşdirilen ulag-aragatnaşyk ulgamyna degişlidir” diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow maslahata gatnaşyjylara iberen wideoýüzlenmesinde belledi. Dünýä standartlaryna laýyk gelýän hem-de ulag geçelgeleriniň netijeli hereket etmegini üpjün etmäge gönükdirilen, ykdysadyýetiň ösüşiniň çaltlandyrylmagyna ýardam edýän döwrebap logistik merkezleriň döredilmeginiň ulag-kommunikasiýa düzümini döwrebaplaşdyrmagyň möhüm bölegi bolup durýandygyny bellemek gerek. Türkmenistan bu ulgamda maksadalaýyk işleri amala aşyryp, innowasion tehnologiýalardan hem-de öňdebaryjy tejribeden ugur alýar. 

                                                                   

24-nji sentýabrda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly ulag düzüminiň desgalarynyň — Balkan, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynda täze ýolagçy awtomenzilleriniň binalarynyň açylyş dabarasynda Türkmenistanyň dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna goşulmagynda awtomobil ulaglary pudagynyň goşandynyň uludygyny belledi. Awtomobil ulagy ýurdumyzyň ulag-logistika ulgamynyň möhüm bölegidir. Soňky ýyllarda Diýarymyzda döwrebap awtomenziller, demir ýol we awtomobil köprüleri, gözel paýtagtymyzyň demirgazyk böleginde bolsa Halkara awtoulag terminaly guruldy. Aşgabat — Türkmenabat, Aşgabat — Türkmenbaşy ýokary tizlikli awtomobil ýollarynyň — awtobanlaryň gurluşygy ýokary depginli alnyp barylýar. Bu ulag taslamalary ýurdumyzyň sebitlerini gysga ýol arkaly birleşdirer. Awtomobil pudagynyň ygtybarly we bökdençsiz işlemegini üpjün eder diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. 

                                                                   

Balkanabat, Daşoguz, Türkmenabat we Mary şäherlerinde häzirki zaman ýolagçy awtomenzilleriniň ulanmaga berilmeginiň ýurt we sebit derejesinde ähmiýeti örän uludyr. Ähli amatlyklary bolan awtomenzillerde dolandyryş binalary, duralgalar, sanly ulgam arkaly hyzmat ediş bölümleri bolup, ýolagçylar üçin has oňaýly şertler döredildi. 

                                                                   

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň awtomobil pudagy döwletiň ykdysady we durmuş taýdan ösüşine uly goşant goşýar. Goňşy ýurtlar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam edýär diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda ýerleşýän Watanymyzyň dünýä giňişliginde öz taryhy ornuny dikeltmäge uly ähmiýet berýändigi, bu ugurda möhüm taslamalary amala aşyrylýandygy, sebitiň döwletleri, halkara guramalar bilen ulag-aragatnaşyk pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürýändigi bellenildi. Täze ýolagçy awtomenzilleri Garaşsyz Watanymyzy halkara ulag geçelgeleriniň möhüm halkasyna öwrer. Olar diňe bir bagtyýar türkmen halkyna hyzmat etmän, eýsem, ýurdumyzyň üstaşyr ulag geçirijilik kuwwatyny has-da artdyrar diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady. 

                                                                   

Menzilleriň her birinde halkara hem-de şäherara awtobuslar üçin duralga, şäheriçi awtobuslar hem-de taksi ulaglary üçin meýdança göz öňünde tutulypdyr. Awtomenzilleriň esasy desgalary iki gatly binalardan ybarat bolup, olarda häzirki zaman binagärlik ýörelgeleri milli äheň bilen sazlaşykly utgaşdyrylypdyr. Sekizburçly ýyldyz görnüşinde ýerine ýetirilen binalaryň üçegi her sebite mahsus bolan haly nagyşlary bilen bezelipdir. Welaýatlaryň her biriniň taryhy ýadygärlikleriniň awtomenzilleriň esasy girelgesindäki şekilleri aýratyn gözellik berýär. Binalaryň iç ýüzüniň ýokarky böleginde zeýtun agajynyň şahalaryny ýada salýan yşykly şekiller ýerleşdirilipdir. 

                                                                   

Esasy binalaryň içinde elektron petekler üçin multimedia ekranlary bar. Olar arkaly ýolagçylar şäherara hem-de halkara ugurlaryň tertibi, petekler, olaryň bahalary barada maglumat alyp bilerler. Bulardan başga-da, awtomenzilleriň her biriniň birinji gatynda 140 orunlyk garaşylýan zal, awtobus peteklerini, howa we demir ýol ulaglarynyň peteklerini satýan kassalar, sorag-jogap gullugy, goşlary saklamak üçin ýörite ýer, dürli gulluk otaglary ýerleşdirilipdir. Olarda dermanhana, lukmançylyk otagy, aragatnaşyk hyzmaty hem-de dükanlar ýolagçylaryň hyzmatyndadyr. Esasy binalaryň ikinji gatynda eneler we çagalar üçin zal, gözellik salony, garbanyşhana bar. Şeýle hem çagalar üçin oýun meýdançasy, dükanlar göz öňünde tutulypdyr. 

                                                                   

Ulag düzüminiň täze desgalarynyň açylyşynyň dowamynda güwänamalaryň gowşurylyş dabaralary boldy. Bu resminamalar Balkanabat, Daşoguz, Türkmenabat we Mary şäherlerindäki ýolagçy awtomenzilleriniň awtobuslarda hem-de taksi ulaglarynda ýolagçy daşamak boýunça mümkinçilikleriniň, şeýle-de ilata hödürlenilýän hyzmatlaryň “NVA” tarapyndan bellenilen talaplara doly laýyk gelýändigini tassyklaýar. Täze ýolagçy awtomenzilleriniň işe girizilmegi döwrebap ulag ulgamynyň döredilmeginiň Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň strategiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýandygynyň aýdyň subutnamasydyr. 

                                                                   

Şunuň bilen birlikde, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça netijeli çäreler görülýär, ulag gulluklarynyň işine innowasion tehnologiýalar ornaşdyrylýar. Häzirki wagtda ulag ulgamy dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň — “Toyota”, “Hyundai Universe Luxury”, “Hyundai Universe Noble”, «Hyundai Super Aero City”, “Yutong ZK6129H”, “PAZ-32054” ýaly döwrebap ulag serişdeleri bilen üpjün edildi. Olar şäheriçi ugurlarda hem-de şäherara gatnawlarda ulanylýar. Täze ulag ugurlary işlenilip taýýarlanylýar hem-de döredilýär. 

                                                                   

Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 23-nji sentýabrynda geçirilen mejlisinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow 1000 sany «Toyota Coaster» kysymly orta synply we 250 sany «Toyota Hiace» kysymly kiçi synply awtobuslary hem-de olar üçin ätiýaçlyk şaýlaryny we sarp ediş serişdelerini satyn almak hakynda Karara gol çekdi. Mundan başga-da, eziz Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 31 ýyllyk baýramynyň öňüsyrasynda hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça “Türkmenawtoulaglary” agentliginiň tehniki parkynyň üsti täze satyn alnan “Toyota Сorolla” kysymly ýeňil taksi awtoulaglarynyň 150-si bilen ýetirildi. 

                                                                   

Umuman, ýolagçy ulagynyň parkynyň üstüniň ýetirilmegi, şeýle hem täze awtomenzilleriň gurulmagy ilata edilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmaga ýardam berýär. Geografik taýdan örän amatly çäkde — Merkezi Aziýanyň üstünden geçýän sebit we sebitara gatnaw ýollarynyň çatrygynda ýerleşýän Watanymyz ägirt uly üstaşyr kuwwata eýe bolmak bilen, ondan has netijeli peýdalanmaga çalyşýar. 

                                                                   

Şeýlelikde, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ulag ulgamynda durmuşa geçirýän syýasaty Türkmenistanyň bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygy ähli taraplaryň bähbitlerini nazara almak arkaly ýola goýup, ählumumy ösüşiň bähbidine işewür hyzmatdaşlygyň ygtybarly esaslaryny berkitmäge ýardam edýändiginiň aýdyň subutnamasy bolup durýar. 

                                                                                                           

(TDH)

30.11.2022
Türkmen-koreý hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň möhüm ugurlary kesgitlenildi

Seul, 29-njy noýabr (TDH). Şu gün Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň ikinji gününiň çäklerinde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow dostlukly ýurduň Prezidenti Ýun Sok Ýol bilen duşuşdy, şeýle-de işewürler maslahatyna gatnaşdy we Koreýa Respublikasynyň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylary bilen birnäçe duşuşyklary geçirdi. Ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy, döwletara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljekki ugurlary bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

 Ir bilen Gahryman Arkadagymyzyň awtoulag kerweni Koreýa Respublikasynyň döwlet Baştutanynyň “Ýonsan” köşgüne tarap ugrady. 

                                                                   

Düýn hormatly Arkadagymyz Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň birinji gününiň çäklerinde ikitaraplaýyn duşuşyklaryň birnäçesini geçirdi. Olaryň dowamynda Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary, şol sanda parlamentara gatnaşyklary ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler boýunça pikir alyşmalar boldy. Duşuşyklaryň jemleri boýunça degişli resminamalara gol çekildi. Munuň özi iki dostlukly ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň ösüşiň täze derejesine çykýandygyny alamatlandyrýar. 

                                                                   

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň awtoulag kerweni “Ýonsan” köşgüniň binasynyň merkezi girelgesiniň ýanynda saklandy. Bu ýerde hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy dostlukly döwletiň Prezidentiniň Diwanynyň protokol gullugynyň ýolbaşçysy mähirli garşylady we bina girmäge çagyrdy. 

                                                                   

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy köşgüň duşuşyklar üçin zalyna barýar. Bu ýerde Gahryman Arkadagymyz we Prezident Ýun Sok Ýol mähirli salamlaşýarlar. 

                                                                   

Geçirilen gepleşikleriň dowamynda dostlukly döwletiň Baştutany hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy Koreýa Respublikasynda görýändigine örän şatdygyny belledi. Dostlukly ýurduň Prezidenti Gahryman Arkadagymyza Koreýa Respublikasyna resmi sapar bilen gelmek baradaky çakylygy kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, şu gezekki duşuşygyň döwletara gatnaşyklaryň taryhynda täze sahypany ýazjakdygyna ynam bildirdi. 

                                                                   

Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy mähirli kabul edilendigi üçin minnetdarlyk bildirip, Koreýa Respublikasynyň Prezidentine Prezident Serdar Berdimuhamedowyň mähirli salamyny ýetirdi we döwlet Baştutanymyzyň iberen hatyny gowşurdy. Koreýa Respublikasynyň Prezidenti döwlet Baştutanymyzyň iberen hatyny uly hormat bilen kabul etdi we öz adyndan hormatly Prezidentimize hoşniýetli arzuwlaryny ýetirmegini Gahryman Arkadagymyzdan haýyş etdi. 

                                                                   

Prezident Ýun Sok Ýol Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygynyň bu gezekki saparynyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň taryhyna täze sahypany ýazjakdygyna ynam bildirip, hormatly Arkadagymyza söz berdi. 

                                                                   

Gahryman Arkadagymyz hoşniýetli sözler we myhmansöýerlik üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň arasynda dostluk, hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň yzygiderli ösdürilýändigine kanagatlanma bildirdi we bu işde iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň aýratyn tagallalarynyň bardygyny nygtady. Şu ýyl iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýlanyna 30 ýyl dolandygyny belläp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy şu geçen döwürde bu ugurda ägirt uly işleriň amala aşyrylandygyny aýtdy. 

                                                                   

Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň döwletara gatnaşyklarda ynanyşmak dialogy filosofiýasyny öňe sürýändigini, şonuň esasynda ýurdumyzyň ykrar edilen halkara hukuk kadalarynyň binýadynda we Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasyna laýyklykda, döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmek üçin berk syýasy, hukuk kepillikleriniň usulyny döretmek başlangyjy bilen çykyş edýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň halkara gatnaşyklaryň täze filosofiýasyny öňe sürendigini aýdyp, hormatly Arkadagymyz onuň «Dialog — parahatçylygyň kepili» diýlip atlandyrylyp, anyk, oýlanyşykly syýasy ölçeglere, sagdyn, oňyn pragmatizme, umumy ykrar edilen we hemmeler üçin düşnükli bolan adamzat gymmatlyklaryna esaslandyrylandygyny belledi. 

                                                                   

“Koreýa Respublikasy — Merkezi Aziýa” forumynyň kabul edýän çözgütleriniň dünýäde howpsuzlygyň, parahatçylykly ösüşiň berkidilmegine gönükdirilýändigini belläp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bu foruma 2023-nji ýylda başlyklyk etmegiň Türkmenistanyň paýyna düşýändigini nygtady. 

                                                                   

Hormatly Arkadagymyz dörän mümkinçilikden peýdalanyp, Koreýa Respublikasynyň Prezidentini özi üçin islendik amatly wagtda Türkmenistana resmi sapar bilen gelmäge çagyrdy we dostlukly ýurduň Prezidentine ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi ugrundaky tagallalary üçin minnetdarlyk bildirip, oňa alyp barýan döwlet işinde üstünlik, berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, koreý halkyna bolsa rowaçlyk arzuw etdi. 

                                                                   

Prezident Ýun Sok Ýol çakylyk hem-de çuňňur manyly çykyşy üçin Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyna hoşallyk bildirip, öz gezeginde, Koreýa Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegi ugrunda tagallalaryny gaýgyrmajakdygyna ynandyrdy. 

                                                                   

 Gahryman Arkadagymyz duşuşyk tamamlanandan soňra, bu ýerden özi üçin niýetlenen kabulhana ugrady. 

                                                                   

Günüň ikinji ýarymynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň (KITA) prezidenti Kristofer Ku bilen duşuşdy. Duşuşygyň dowamynda iki ýurduň arasynda dürli ugurlarda, aýratyn-da, ulag-logistika ulgamy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

KITA-nyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belläp, häzirki döwürde Türkmenistanyň Koreýa Respublikasynyň ähli ugurlar boýunça gatnaşyklaryny ösdürýän ýurtlarynyň biridigini nygtady. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň çäklerinde iki ýurduň üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmak we bu ugurdaky gatnaşyklary hemmetaraplaýyn esasda ösdürmek meselelerine aýratyn üns berilýär. 

                                                                   

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlary boýunça bar bolan meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanda Aziýa sebitiniň sazlaşykly ösüş ýoluna düşen ýurtlarynyň biri hökmünde ykrar edilen Koreýa Respublikasy bilen söwda-ykdysady gatnaşyklaryň geljegi uly ugur hökmünde kesgitlenendigini belledi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanda ulag-logistika ulgamynyň döwrebap derejede ösdürilmegine, halkara ähmiýetli ulag ýollarynyň gurulmagyna we üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçilikleriniň artdyrylmagyna aýratyn üns berilýär. 

                                                                   

Häzirki wagtda Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň Ýewropa bilen Aziýanyň möhüm çatrygynda ýerleşen ähmiýetli ulag düzümi bolup durýandygyny belläp, hormatly Arkadagymyz Koreýa Respublikasynyň önümlerini Ýewropa ýurtlaryna ugratmakda bu deňiz menziliniň ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyna ünsi çekdi. Şu baradaky gürrüňi dowam edip, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň halkara ähmiýetli awtomobil, demir ýol geçelgeleriniň, Hazaryň kenarynda täze gurlan deňiz portunyň mümkinçilikleriniň halkara ýük gatnawlaryny ýola goýmakda netijeli ulanylyp bilinjekdigini belledi. Gündogar — Günbatar hem-de Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça yklymara gatnawlary ösdürmek, Aziýanyň, Ýewropanyň hem-de Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak arkaly sebitara üstaşyr ulag geçelgeleri boýunça hyzmatdaşlygyň strategik ähmiýeti bardyr. 

                                                                   

Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň halkara derejedäki ulag gatnawlaryny we üstaşyr geçelgeleriň mümkinçiliklerini işjeňleşdirmegiň möhüm guraly hökmünde ykrar edilendigini belläp, hormatly Arkadagymyz bu ugurda Türkmenistanyň Koreýa Respublikasy bilen ýola goýulýan gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge taýýardygyny tassyklady. Şunda deňiz menziliniň logistik mümkinçiliklerinden peýdalanmak meselelerine möhüm üns berilýär. Şunuň bilen baglylykda, Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde hyzmatdaşlygy giňeltmegiň Türkmenistanyň ulag diplomatiýasynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýandygyny aýdyp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň üstaşyr ulag geçelgeleriniň mümkinçilikleriniň koreýaly hyzmatdaşlar üçin hem ykdysady taýdan bähbitli boljakdygyna ünsi çekdi. 

                                                                   

Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti öňe süren köptaraply başlangyçlary üçin hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň üstaşyr ulag geçelgeleriniň koreý işewürleri üçin örän özüne çekijidigini aýratyn nygtady. Bu ugur Koreýa Respublikasynda öndürilen önümleri, harytlary we tehnologiýalary Ýewropanyň, Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna ugratmakda ähmiýetli hasaplanýar. 

                                                                   

Duşuşygyň ahyrynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy we Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň ýolbaşçysy üstaşyr ulag mümkinçilikleriniň netijeli ulanylyp, bu gatnaşyklaryň sebitde durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmekde, parahatçylygy pugtalandyrmakda ähmiýetli boljakdygyna ynam bildirdiler. 

                                                                   

Soňra hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Koreýa Respublikasynyň işewür düzümleriniň wekilleri bilen duşuşyk geçirdi. 

                                                                   

Duşuşygyň öňüsyrasynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bu ýerde geçirilýän duşuşyga gatnaşyjylaryň haýyşy boýunça olar bilen ýadygärlik surata düşdi. 

 Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti duşuşygy açyp, koreýaly işewürler bilen wagt tapyp duşuşýandygy üçin hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk bildirdi we iki dostlukly ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň esasy ugurlary boýunça pikir alyşmak mümkinçiliginiň dörändigine şatdygyny nygtady. 

                                                                   

Soňra jenap Kristofer Ku Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyny şu gezekki duşuşyga gatnaşýan kompaniýalaryň we degişli düzümleriň ýolbaşçylary bilen tanyşdyryp, bu kompaniýalaryň her biriniň alyp barýan işleri, häzirki wagta çenli amala aşyran taslamalary barada gürrüň berdi. Şolaryň hatarynda “Hyundai Engineering”, “Hyundai Corporation”, “Hyundai Motors”, Günorta Koreýanyň “KEXIM” eksport-import banky, “LX International Corp.”, “Omnisystem Co Ltd”, “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýalary, Koreýa Respublikasynyň Deňiz enjamlary ylmy-barlag instituty, (KOMERI), “MESCO”, Koreý lukmançylygyny ösdürmek boýunça milli instituty, Kýongbuk milli uniwersitetiniň ýanyndaky “Chilgok” klinikasy, “KITECH” konwergent tehnologiýalar merkezi, “KD Navien” düzümi bar. 

                                                                   

Koreýanyň Halkara söwda assosiasiýasynyň prezidenti öz ýurdunyň iri kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy bilen duşuşmagynyň türkmen tarapyndan ikitaraplaýyn netijeli işewürlik gatnaşyklaryny ösdürmäge berilýän ägirt uly ünsüň nyşanydygyny aýratyn nygtady hem-de munuň üçin hormatly Arkadagymyza duşuşyga gatnaşýan kompaniýalaryň wekilleriniň adyndan hoşallyk bildirdi. 

                                                                   

 Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyna söz berildi. 

 Hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow koreý kompaniýalarynyň we olaryň türkmen hyzmatdaşlarynyň gatnaşmagynda duşuşyk geçirmek baradaky bilelikdäki teklibe ýokary baha berýändigini belledi we bu duşuşygyň hyzmatdaşlygyň mümkinçilikleri barada pikir alyşmaga oňyn şerti döredendigini aýtdy. Ol gatnaşyklary mundan beýläk-de meýilleşdirmek hem-de iki tarapyň hem anyk isleglerini we maksatlaryny bilmek üçin mümkinçilikleri berýär. 

                                                                   

Duşuşyga şeýle uly wekilçilikli düzümiň gatnaşmagy Koreýa Respublikasynyň işewürler bileleşiginiň Türkmenistana uly gyzyklanma bildirýändigini görkezýär. Şeýle hem däp bolan hyzmatdaşlygy berkitmäge we täze gatnaşyklary ýola goýmaga mümkinçilik döredýär. Häzirki döwürde önümçilik, tehnologiýalar we maýa goýum ugurlarynda Türkmenistan bilen Koreýa Respublikasynyň hyzmatdaşlygyny düýpli giňeltmek üçin giň mümkinçilikleriň açylýandygyna ynanýaryn diýip, hormatly Arkadagymyz belledi. 

                                                                   

Türkmenistanda geçirilýän giň gerimli özgertmeleriň ýokary depgindäki durnukly ösüşi üpjün edendigini belläp, Gahryman Arkadagymyz durmuşa geçirilýän «Açyk gapylar» daşary ykdysady syýasatynyň maýa goýumlary amatly goýmak üçin düýpli mümkinçilikleriň bardygyny şertlendirýändigini aýtdy. Uzak möhletli geljegi göz öňünde tutmak bilen, milli ykdysadyýetiň ösüşine täze itergi we depgin bermek bu syýasatyň esasy maksatlarynyň biridir. Bu işde ýurdumyza daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmäge möhüm ähmiýet berilýär. Şu babatda Türkmenistan häzirki döwürde koreý işewürligi üçin özüne çekiji häsiýete eýedir. Munuň özi diňe bir biziň örän köp serişde binýadymyz we amatly geografik ýagdaýymyz bilen däl, eýsem, döwrebap kanunçylygymyz, amatly işewür ýagdaýymyz, durnukly döwlet institutlarymyz bilen hem şertlenýär diýip, hormatly Arkadagymyz sözüni dowam etdi. 

                                                                   

Halkara pul gaznasynyň, Bütindünýä bankynyň, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş bankynyň Türkmenistanda bolan hem-de ýurdumyzyň üstünlikleri bilen ýakyndan tanşan bilermenleriniň hasabatlarynda ykdysadyýetimiziň ýokary depginde ösýändigi we netijeli özgertmeleriň geçirilýändigi bellenilýär. Bu iri halkara institutlaryň wekilleriniň türkmen ykdysadyýetiniň geljekde-de depginli ösjekdigini, ýurdumyzyň maýa goýum derejesiniň ýokarydygyny belleýändiklerini aýdyp, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy dürli ugurlarda halkara ykdysady hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin Türkmenistanda amatly we sazlaşykly şertleriň döredilendigini belledi. Şunda döwletimiz maýadarlara salgyt, gümrük, wiza, ätiýaçlandyryş we beýleki ýeňillikler görnüşinde düýpli goldaw berýär. 

                                                                   

Hormatly Arkadagymyz milli önümi öndürmekde maýa goýumlaryň paýynyň depginli ösýändigini aýdyp, maýa goýum taslamalarynyň we bilelikdäki kärhanalaryň sanynyň köpelýändigine, daşary söwda dolanyşygynyň möçberiniň artýandygyna ünsi çekdi. Halkara ýagdaýlardaky çylşyrymly meýillere garamazdan, ýurdumyzda jemi içerki önümiň durnukly ösüşi üpjün edilýär. Bu görkeziji şu ýylyň geçen on aýynyň jemleri boýunça 6,2 göterim boldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň halkara hukugyň kadalaryna laýyk getirilen kanunçylyk binýadynyň daşary ýurt maýa goýujylaryny çekmekde uly orun eýeleýändigini belläp, Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda salgyt salmak, maýa goýumlar, erkin telekeçilik babatda netijeli kanunlaryň kabul edilendigini nygtady. 

                                                                   

Türkmenistanyň maliýe ulgamynyň durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin hem täsirli çäreler görüldi. Ilkinji nobatda, walýutanyň hümmeti düzgünleşdirilip, milli manat berkidildi. Türkmen bazarynyň özüne çekijiliginiň köp derejede ýurtdaky jemgyýetçilik-syýasy durnuklylyk, döwlet institutlarynyň sazlaşykly işi bilen şertlenýändigini aýdyp, hormatly Arkadagymyz häzirki döwürde ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmagyň, ýokary goşulan bahasy bolan harytlary öndürmäge kem-kemden geçmegiň geçirilýän özgertmeleriň möhüm wezipeleri bolup durýandygyny belledi. 

                                                                   

Şeýle-de innowasion önümçilikleriň paýyny artdyrmak, energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary ornaşdyrmak zerur strategik wezipelerdir. Biz bu wezipeleri iň gowy dünýä tejribesini ulanyp, daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklarymyza daýanyp we kooperasiýanyň täze ýollaryny açmak arkaly çözmegi göz öňünde tutýarys. Şol hyzmatdaşlarymyzyň arasynda Koreýa Respublikasyna mynasyp orun berýäris diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi. 

                                                                   

Koreýa Respublikasy Türkmenistanyň maýa goýum babatda işjeň hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Häzirki döwürde ýurdumyzda koreý kompaniýalarynyň gatnaşmagynda umumy bahasy 11 milliard amerikan dollaryndan hem köp bolan 13 sany maýa goýum taslamasy hasaba alyndy. Iň iri “Hyundai Corporation”, “LX International Corp.”, “Daewoo Engineering and Construction” koreý kompaniýalary türkmen bazarynyň örän möhüm ulag, gaz we himiýa senagaty hem-de ençeme beýleki pudaklarynda köp wagtdan bäri üstünlikli işläp gelýärler. Biz şeýle hyzmatdaşlygy goldaýarys we geljekde-de höweslendireris hem-de goldarys. Dünýäde iň iri ýataklaryň biri bolan “Galkynyş” käninde gazy gaýtadan işlemek boýunça türkmen-koreý hyzmatdaşlygy üstünlikli ösdürilýär diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy kanagatlanma bilen belledi. Türkmenistanyň günbatarynda polietilen we polipropilen öndürýän gazhimiýa toplumynyň gurluşygyny, ýol hereketiniň howpsuzlyk ulgamlaryny gurnamagy hem-de konsultatiw hyzmat etmegi «LX International Corp.» kompaniýasynyň gatnaşmagynda üstünlikli tamamlanan iri taslamalaryň hatarynda görkezmek bolar. 

                                                                   

Awtoulag ulgamynda örän netijeli hyzmatdaşlyk alnyp barylýar. Häzire çenli Koreýa Respublikasyndan Türkmenistana 2 müňe golaý ýeňil awtoulag we ýolagçy awtobuslary iberildi diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy hem-de koreý awtomobil tehnikasynyň we enjamlarynyň satyn alynýan möçberini artdyrmaga ýurdumyzyň taýýardygyny tassyklady. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda bu meseläniň ara alnyp maslahatlaşylýandygy bellenildi. Gürrüň köp adama niýetlenen awtobuslaryň we ýeňil awtoulaglaryň täze, uly tapgyry barada barýar. 

                                                                   

Şunuň bilen birlikde, ylmy köp talap edýän pudaklarda, şol sanda telekommunikasiýa we kosmos ugurlarynda, suwy süýjetmek boýunça taslamalary amala aşyrmakda bilelikde işlemek üçin uly mümkinçilikleriň bardygy nygtaldy. Türkmen şäherleriniň täze keşbini döretmekde hem Koreýa Respublikasy bilen hyzmatdaşlygyň uly geljeginiň bardygyny belläp, Gahryman Arkadagymyz häzirki wagtda Türkmenistanda örän iri şähergurluşyk taslamasynyň — Ahal welaýatynyň täze edara ediş merkeziniň gurluşygynyň tamamlanyp barýandygyny aýtdy. Bu toplum özüniň tehniki we tehnologik häsiýeti boýunça köp babatda özboluşlydyr, düýbünden täze ölçeglere esaslanýan «akylly» şäheriň nusgasydyr. Mundan başga-da, ýene bir örän iri «Aşgabat-siti» taslamasy durmuşa geçirilip başlandy. Bu taslama onlarça müň adam üçin oňaýly ýaşaýyş jaýlarynyň, sowma ulag ýollarynyň, giň ekologik zolaklaryň, ilatyň dynç alyş hem-de aň-bilim merkezleriniň gurluşygyny göz öňünde tutýar. 

                                                                   

Biz «Daewoo Engineering and Construction» kompaniýasynyň bu taslamany amala aşyrmaga gatnaşmaga gyzyklanma bildirýändigini bilýäris hem-de onuň meýillerini goldaýarys diýip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Türkmenistanda iň täze tehnologiýalar we dolandyryş çözgütleri esasynda şäher gurluşygyny döwrebaplaşdyrmak işinde hyzmatdaşlyk etmäge beýleki koreý kompaniýalaryny hem çagyrdy. 

                                                                   

Köpýyllyk hyzmatdaşlygyň anyk netijeleri barada aýdyp, Gahryman Arkadagymyz iki tarapyň mümkinçilikleriniň has-da netijeli ulanylyp bilinjekdigini, munuň, ozaly bilen, Türkmenistanyň ykdysadyýetini diwersifikasiýalaşdyrmagy, ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmegi öz içine alýandygyny, energetika, ulag, kommunikasiýa ulgamlarynda iri milli we halkara üpjünçilik taslamalaryny amala aşyrmagy göz öňünde tutýandygyny belledi. Koreýaly hyzmatdaşlaryň Türkmenistanda döwrebap ulag üpjünçilik ulgamlaryny, hususan-da, demir ýol üpjünçilik ulgamlaryny döretmek taslamalaryna gatnaşmak mümkinçiligini öwrenmegiň zerurdygyna ünsi çekip, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça Aziýanyň, Ýewropanyň hem-de Ýakyn Gündogaryň bazarlaryna çykmak bilen, sebitara üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek babatda hyzmatdaşlygyň ähmiýetlidigini nygtady. 

                                                                   

Häzirki wagtda Türkmenistan deňiz gatnawlarynyň üpjünçilik ulgamlaryny işjeň ösdürýär. 2018-nji ýylda Hazar deňziniň kenaryndaky Türkmenbaşy portuny gurmak we döwrebaplaşdyrmak işi tamamlandy. Bu port tutuş yklym ähmiýetli örän uly ulag çatryklarynyň birine öwrüldi. Portuň logistik mümkinçilikleriniň ulanylmagynyň Merkezi Aziýada we Hazar sebitinde durnukly hyzmatdaşlygy giňeltmek we berkitmek isleýän koreý işewürler toparlary üçin özüne çekiji boljakdygyna ynanýaryn diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. 

                                                                   

Saglygy goraýyş, agrosenagat toplumy, elektroenergetika, syýahatçylyk hem hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, koreýaly hyzmatdaşlaryň bu ulgamlary döwrebaplaşdyrmak, häzirki zaman gurallary bilen enjamlaşdyrmak, täze dolandyryş usullaryny we çözgütlerini ornaşdyrmak işlerine gatnaşmak mümkinçiliklerini öwrenmekleriniň zerurdygyna üns çekildi. Ykdysadyýetiň binýatlaýyn pudaklaryndan başga-da, Türkmenistan häzir geljegi uly bolan ýokary tehnologiýaly aragatnaşyk, telekommunikasiýa, informatika we kosmonawtika ulgamlaryny hem işjeň ösdürýär. Bu ugurlarda-da özara bähbitli, netijeli hyzmatdaşlyk etmek üçin giň mümkinçilikleriň açylýandygyna ynanýaryn diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady. 

                                                                   

Koreýa Respublikasynyň häzirki döwürde dünýäniň iň iri maliýe merkezleriniň biridigini belläp, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy maliýe ulgamyny, maliýe-karz edaralaryny, ätiýaçlandyryş kompaniýalaryny we biržalary döretmek we işletmek boýunça Günorta Koreýanyň üstünlikli tejribesiniň biziň üçin örän gyzyklydygyny aýtdy. 

                                                                   

Türkmenistanyň ykdysady strategiýasy jemi içerki önümiň möçberinde hususy pudagyň kärhanalarynyň paýyny tapgyrlaýyn artdyrmagy göz öňünde tutýar. 2008-nji ýylda döredilen ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi häzirki döwürde kuwwatly işewürler birleşmesi bolmak bilen, milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň birnäçesinde iş alyp barýar. Şunuň bilen baglylykda, biz işewürlik alyşmalaryny işjeňleşdirmegi, ol ýa-da beýleki taslamalara gatnaşmak mümkinçiligini öwrenmek üçin işewürler toparlarynyň we kompaniýalaryň ýurdumyzda geçirilýän sergilere, ýarmarkalara gatnaşmaklaryny, telekeçileriň maksatly saparlarynyň guralmagyny möhüm hasaplaýarys diýip, hormatly Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. 

                                                                   

Türkmenistan Koreýa Respublikasyna özüniň ileri tutýan ykdysady hyzmatdaşy hökmünde garaýar. Bu ýurt bilen uzak möhletli, strategik geljege gönükdirilen gatnaşyklary ýola goýmagy maksat edinýär. Häzirki döwürde açylýan hakyky mümkinçilikleriň bardygyny nygtap, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy ýurdumyzyň ähli ugurlar boýunça giň hem-de gyzyklanma döredýän gatnaşyklara taýýardygyny aýtdy. Şeýle çemeleşme ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan we geljegi uly ugurlary baradaky garaýyşlarda hem, ählumumy ykdysady ösüş meýilleri baradaky garaýyşlarda hem özara düşünişmegiň has äşgärdigi bilen şertlendirilýär. Men bu duşuşyga Koreýa Respublikasynyň işewür toparlarynyň biziň ýurdumyz bilen ykdysady we maýa goýum gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda täze möhüm ädim hökmünde baha berýärin. Onuň çäklerinde geljekde bilelikde iş alyp barmak üçin oňyn esas boljak ençeme möhüm resminamalara gol çekiler diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy. 

                                                                   

Häzirki sapar we geçirilen duşuşyklar koreýaly hyzmatdaşlarymyzyň Türkmenistan bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk etmek meýilleriniň hakykydygyna hem-de esaslydygyna ynamymyzy tassyklaýar. Bu bolsa türkmen tarapyndan doly goldanylýar we bilelikde işlemäge taýýarlygy alamatlandyrýar. Bellenilişi ýaly, koreý işewürliginiň Türkmenistanda netijeli işlemegi üçin amatly şertler dörediler. 

                                                                   

Şeýle hem Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ägirt uly ikitaraplaýyn mümkinçiliklere laýyk gelýän giň we doly bahaly hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirip, türkmen-koreý işewürlik hyzmatdaşlygyna gatnaşyjylara alyp barýan işlerinde üstünlik arzuw etdi. 

                                                                   

Soňra duşuşyga gatnaşýan öňdebaryjy koreý kompaniýalarynyň ýolbaşçylary çykyş etdiler. Olar Koreýa Respublikasyna resmi saparyň çäklerinde duşuşmaga wagt tapandygy üçin Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. 

                                                                   

Bellenilişi ýaly, ikitaraplaýyn işewürlik hyzmatdaşlygy yzygiderli häsiýete eýedir. Koreýa Respublikasynyň işewür toparlarynyň wekilleri Türkmenistanda şähergurluşyk maksatnamalaryny hem-de “akylly” şäher konsepsiýasyny durmuşa geçirmäge uly gyzyklanma bildirýärler. Günorta Koreýanyň işewürleri nebitgaz senagatyny ösdürmek hem-de öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak meseleleriniň wajypdygyny göz öňünde tutup, türkmen tarapy bilen bu ulgamda gazanan tejribelerini paýlaşmaga taýýardyklaryny beýan etdiler. 

                                                                   

Ulag-logistika ulgamyndaky gatnaşyklar hem täze derejä çykýar. Awtomobil senagatynyň dünýä görkezijisinde öňdäki orunlaryň birini eýeleýän koreý kompaniýalary ýurdumyzda öz önümlerini hödürlemäge, tehniki hyzmatlaryň täze görnüşlerini ornaşdyrmaga gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar. Häzirki döwürde bank-maliýe ulgamynda döwletara gatnaşyklar yzygiderli giňeldilýär. Şunuň bilen baglylykda, degişli derejede gepleşikleriň birnäçesi geçirildi we özara bähbitli ylalaşyklar gazanyldy. Bu ulgamdaky öňegidişlikler iki ýurduň ykdysady ösüşine degişli möhüm wezipeleri üstünlikli çözmäge mümkinçilik berer. 

                                                                   

Bellenilişi ýaly, Türkmenistan ýangyç-energetika toplumyny ösdürmäge hem uly ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, Koreýa Respublikasynyň iri ugurdaş kompaniýalarynyň gatnaşmagynda tebigy gazdan ekologik taýdan arassa ýangyjy çykarýan toplumyň nobatdaky tapgyrynyň gurluşygyna girişilmegi derwaýys hasaplanylýar. 

                                                                   

Ylym-bilim ulgamy hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, öňdebaryjy koreý ýokary okuw mekdepleriniň Türkmenistanyň ykdysadyýeti üçin zerur bolan hünärmenleri taýýarlamak bilen bagly meselelere örän jogapkärli çemeleşýändikleri nygtaldy. Saglygy goraýyş ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek bilen baglylykda, saglygy goraýyş edaralarynyň tehnologik üpjünçiligi, lukmanlaryň hünärini ýokarlandyrmak işinde tejribe alyşmak meselelerine deglip geçildi. 

                                                                   

Türkmenistan sazlaşykly ösüş ýoluna düşen, okgunly ösýän ykdysadyýetli ýurtdur. Şulary we netijeli işlemek üçin bar bolan amatly şertleri nazara almak bilen, türkmen bazary daşary ýurtly hyzmatdaşlar üçin özüne çekijidir diýip, çykyş edenler nygtadylar. 

                                                                   

Soňra iki ýurduň ugurdaş düzümleriniň we işewür toparlarynyň arasynda ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy boldy. Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Koreýanyň halkara söwda assosiasiýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugy bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň “Türkmenawtoulaglary” agentligi bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda söwda-ykdysady, ylmy we tehniki hyzmatdaşlygy giňeltmek barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Suw hojalygy baradaky döwlet komiteti bilen “Hyundai Corporation” kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi bilen Koreýa Respublikasynyň “Hyundai Engineering” kompaniýasynyň arasynda Balkan welaýatynda ammiak we karbamid öndürýän zawodyň taslamasyny düzmek, enjamlary bilen üpjün etmek we gurmak barada özara düşünişmek hakynda Ähtnama; “Türkmenhimiýa” döwlet konserni bilen “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýasy bilen gizlinlik hakynda Ylalaşyk we özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar. 

                                                                   

Ikitaraplaýyn resminamalara gol çekmek dabarasy tamamlanandan soňra, Koreýanyň halkara söwda assosiasiýasynyň ýolbaşçysy Koreýa Respublikasynyň işewür düzümleriniň wekilleriniň adyndan Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygyna geçirilen duşuşyk hem-de çuň manyly çykyşy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Jenap Kristofer Ku şu günki duşuşygyň döwletara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmäge kuwwatly itergi berjekdigine ynam bildirdi. 

                                                                   

Duşuşygyň ahyrynda Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow ýygnananlara işlerinde ýene-de bir gezek üstünlik arzuw etdi. 

                                                                   

Soňra Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy “Daewoo Engineering and Construction” kompaniýasynyň ýolbaşçysy Juň Won-Ju bilen duşuşdy. Duşuşykda kompaniýanyň şähergurluşyk maksatnamalaryny amala aşyrmaga gatnaşmagy bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şunda Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheriniň hem-de Koreýa Respublikasynyň iri şäherleriniň bu ugurda toplan tejribeleriniň ulanylmagynyň iki tarapa hem peýdaly boljakdygy bellenildi. 

 Gahryman Arkadagymyzyň nygtaýşy ýaly, Türkmenistan Koreýa Respublikasy bilen ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, hususan-da, ýangyç-energetika toplumynda, gazhimiýa, uglewodorod serişdelerini gaýtadan işleýän senagatda hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýär. Hut şoňa görä-de, şu saparyň çäklerinde türkmen wekiliýetiniň agzalary degişli ugurdaş düzümler bilen ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirýärler. Koreýaly kärdeşlerini Ahal welaýatynda gurlan tebigy gazdan benzin öndürýän zawodyň işi bilen tanyşdyrdylar we olaryň şu kärhananyň ikinji nobatdakysynyň gurluşygyna gatnaşmagynyň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy şeýle taslamalar durmuşa geçirilende, ekologik taýdan arassa hem-de dünýä standartlaryna doly laýyk gelýän önümleri öndürmäge aýratyn üns berilýändigini belledi. Şeýle-de daşky gurşawyň goralmagyny üpjün etmek boýunça wezipeleriň gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegine uly ähmiýet berilýär. 

                                                                   

Işewürler koreý kompaniýalarynyň Türkmenistanda işlemegi üçin ägirt uly mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, meýilleşdirilen taslamalary, şol sanda nebitgaz we himiýa senagatynda, ýangyç-energetika serişdelerini gaýtadan işlemekde taslamalary durmuşa geçirmäge gyzyklanma bildirýändiklerini beýan etdiler. Şunuň bilen baglylykda, “Hyundai Engineering” hem-de “LX International Corp.” kompaniýalary üçin geljegi uly türkmen bazarynda işlemegiň we giň gerimli özgertmeleri durmuşa geçirmäge goşant goşmagyň uly hormatdygy nygtaldy. 

                                                                   

Koreýa Respublikasyna resmi sapary tamamlanandan soňra, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň Başlygy Watanymyza ugrady. 

                                                                   

 *** 

                                                                   

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Koreýa Respublikasyna resmi saparynyň çäklerinde Türkmenistanyň wekiliýetiniň agzalarynyň dostlukly ýurduň ugurdaş düzümleriniň ýolbaşçylary bilen duşuşyklary geçirildi. Olaryň barşynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň ýollary ara alnyp maslahatlaşyldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň Döwlet daşary ykdysady iş bankynyň müdiriýetiniň başlygynyň, “Türkmenhimiýa” döwlet konserniniň başlygynyň hem-de Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygynyň Koreýanyň eksport-import bankynyň ýolbaşçysy, “Ksure” karzlary ätiýaçlandyryş guramasynyň wise-prezidenti, “BAI Energy” korporasiýasynyň başlygy bilen geçiren gepleşiklerinde ýurdumyzyň gazhimiýa pudagyna maýa goýum serişdelerini çekmek boýunça pikir alşyldy. 

                                                                   

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygynyň “Hyundai Engineering”, “Jies” koreý kompaniýalarynyň ýolbaşçylary, şeýle hem Koreýa Respublikasynyň welaýatlarynyň biriniň häkimi bilen geçiren duşuşygynda şähergurluşyk maksatnamasyny durmuşa geçirmek, “akylly” şäher konsepsiýasynyň wezipelerini çözmek hem-de Türkmenistanda bu ulgamda başy başlanan taslamalara gatnaşmagyň geljegi bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

30.11.2022
Işewürligiň mümkinçilikleri

Kiçi we orta telekeçilik üçin ýurdumyzda döredilýän şert-mümkinçilikleriň çäklerinde işewürlige sanly tehnologiýalary ornaşdyrmaga aýratyn ähmiýet berilmeginiň düýpli sebäbi bar. Dünýä tejribesinden hem-de gündelik durmuşymyzda sanly tehnologiýalaryň hem işewürler, hem müşderiler üçin örän giň mümkinçilikleri döredýändigini görýäris. Sanly ulgam kiçi we orta telekeçiligiň ösmegi üçin aýratyn ähmiýetlidir. Çünki şeýle häsiýetli işewürlik ýokary derejede merkezleşdirilendigi, çeýeligi we bazaryň özgerişine çalt uýgunlaşmak ukyby bilen tapawutlanýar. Bäsdeşlik göreşiniň ösenligi sebäpli kiçi we orta kärhanalar öz işlerine täzeçillikleri we sanly tehnologiýalary işjeň ornaşdyrýar. Şeýle işjeňlik bolsa tutuş ýurtda sanly ykdysadyýetiň ösüş depginine oňyn täsirini ýetirýär. 

                                                                   

Sanly ykdysadyýet kiçi we orta telekeçiligiň has netijeli we çalt depginler bilen ösmegi üçin birnäçe mümkinçilikleri berýär. Şolaryň hatarynda, ilkinji nobatda, internet ulgamy arkaly maglumata ýeňil we çalt eýe bolmak, ýagny kärhanalaryň işini kämilleşdirmäge, önümçiligiň hilini ýokarlandyrmaga, bazaryň islegini öwrenmäge ýardam berýän bilimleri we maglumatlary edinmäge mümkinçiligi bellemek bolar. Şeýle hem sanly ulgam konsalting, hukukçy, hasapçy we beýleki zerur hyzmatlardan uzak aralykdan peýdalanmaga şert döredýär. Bu bolsa telekeçilere öz kärhanasynyň işiniň belli bir bölegini degişli ugurda iş alyp barýan ýörite hünärmenlere tabşyryp, wagtyny we serişdelerini tygşytlamaga kömek edýär. 

                                                                   

Döwür bilen aýakdaş gidýän ýurdumyzda sanly ulgamyň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, ilata ýokary hilli harytlary we hyzmatlary hödürleýän hususy işewürleriň sany günsaýyn artýar.  

                                                                   

Sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde kesgitlenilmegi halkymyzyň hal-ýagdaýyny mundan beýläk hem gowulandyrmaga, milli ykdysadyýetimiziň kuwwatyny has-da artdyrmaga, bütindünýä hojalyk gatnaşyklarynda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň eýeleýän ornuny pugtalandyrmaga ýardam eder. 

                                                                                                           

Gyzylgül TOÝÇYÝEWA,

                       

Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň mugallymy.

29.11.2022